بررسی روند تغییرات طول و وزن و جنسیت و میزان خاویاردهی و CPUE ماهی خاویاری گونه قره برون Acipenser persicus در سواحل جنوبی خزر محدوده استان گلستان 1388-91

نوع مقاله: زیست شناسی (جانوری)

نویسندگان

1 مرکزتحقیقات ذخایر آبزیان آب های داخلی، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

2 موسسه تحقیقات بین المللی تاسماهیان دریای خزر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران

3 مرکز امور ماهیان خاویاری جزیره آشوراده، آشوراده، ایران

4 گروه شیلات، دانشگاه پیام نور ، صندوق پستی 3697-19395، تهران، ایران

چکیده

این پژوهش در راستای یک طرح تحقیقاتی در سواحل جنوبی خزر از سال 91-88 انجام شد. نمونه ­برداری از ماهیان در راستای طرح کنوانسیون بین المللی حفاظت از گونه­ های در معرض خطر در جهت تکثیر مصنوعی صورت گرفته که مولدین این ماهیان بعد از صید به ­وسیله صیادان اداری مستقر در صیدگاه­ ها به کارگاه شهید مرجانی انتقال یافتند. در مجموع تعداد 742 قطعه ماهی مورد مطالعه قرار گرفت که از این مجموع 416 قطعه ماده و تعداد 326 قطعه ماهی نر صید شد. در کل 17659 کیلوگرم گوشت و 2060/56 کیلوگرم خاویار به ­دست آمد. بیش ­ترین فراوانی گونه قره ­برون در سال 88 با 35/12 درصد و کم­ ترین درصد فراوانی در سال 91 با 20/17 درصد بود. نتایج نشان داد دامنه طول چنگالی تاس ماهی ایرانی 218-50 سانتی ­متر در سال ­های 1388 الی 1391 بود. متوسط طول چنگالی تاس ماهی ایرانی صید شده در حاشیه جنوبی دریای خزر از 68/18±153 سانتی ­متر در سال 1388 با یک روند نزولی به 1/20±123/4 سانتی ­متر کاهش در سال 1391 رسید. حداقل و حداکثر طول چنگالی به ­ترتیب با 123/44 سانتی­ متر و 154/35 و با میانگین (انحراف معیار) 18/8± سانتی­ متر و حداقل و حداکثر وزن به­ ترتیب با 41 و 75 کیلوگرم و با میانگین انحراف معیار 9/27± کیلوگرم بود. نسبت جنسی نر به ماده 1 به 1/3 و ماده­ های رسیده در مرحله 4 رسیدگی جنسی بودند و در طول چهار سال در استان گلستان مجموعا 2060/56 کیلوگرم خاویار استحصال شد و از 699/92 کیلوگرم در سال 88 به 379/59 کیلوگرم کاهش در سال 91 رسید و در سال 88 بیش از 78/51 درصد آن دان 1 و 16/29 درصد آن دان 2 و 5/18 درصد آن دان 3 و 0/8 درصد آن از نوع خاویار فشرده بودند. اما در سال 91 بیش از 66/66 درصد آن دان 1 و 23/8 درصد آن دان 2 و 9/52 درصد آن دان 3 و فاقد دان فشرده بودند. میزان صید در واحد تلاش از 0/224 کیلوگرم در سال 88 به 0/204 کیلوگرم کاهش در سال 91 رسید.

کلیدواژه‌ها


  1. امیری، ک.؛ بانی، ن.؛ علیجانپور، ن.؛ بساط ­نیا، ن. و هادیفر، ع.، 1393. تأثیر عوامل محیطی بر مقدار صید در واحد تلاش صیادی و پراکنش کیلکا (Pisces: Clupeidae) در جنوب ­غربی دریای خزر (بندر انزلی). مجله بوم­ شناسی آبزیان. سال 4، شماره 3، صفحات 98 تا 102.
  2. بهروزخوش ­قلب، م.ر.، 1387 .وضعیت صید و بهره­ برداری از ماهیان خاویاری انستیتو تحقیقات بین­ المللی ماهیان خاویاری دکتر دادمان. 49 صفحه.
  3. بهروزخوش ­قلب، م.ر. 1383. گزارش سفر به کشور روسیه جهت شرکت در گشت تحقیقاتی ارزیابی ذخایرماهیان خاویاری در دریای خزر (تابستان1383). انستیتو تحقیقات بین ­المللی ماهیان خاویاری دکتر دادمان. 24 صفحه.
  4. پورکاظمی، م.، 1387 .منابع زنده دریای خزرو کنوانسیون محیط زیست. دو فصلنامه مطالعات اوراسیای مرکزی. سال 1، شماره 1، صفحات 1 تا 2.
  5. پورکاظمی، م.، 1389 .تحلیلی بر وضعیت ذخایر ماهیان خاویاری و تولید خاویاری و تولید خاویار کشور (عملکرد، چالش ­ها و برنامه ­ها). 18 صفحه.
  6. پیغمبری، س.ی.؛ دلیری، م. و کیاالوندی، س.، 1392. تعیین ترکیب صید تورهای پره ساحلی در جنوب ­شرقی دریای خزر (مطالعه موردی سواحل غربی استان گلستان). مجله بوم ­شناسی آبزیان. سال 2، شماره 4، صفحات 18 تا 28.
  7. توکلی، م.؛ پرافکنده ­حقیقی، ف.؛ بهروزخوش ­قلب، م.ر.؛ کیمرام، ف. و تقوی، ا.، 1389. ارزیابی ذخایر تاس ­ماهی ایرانی در حوضه جنوبی دریای خزر طی سال ­های 88-78 13. مجله علمی شیلات ایران. سال 19، شماره 1، صفحات 1 تا 8.
  8. توکلی، م.؛ بهروزخوش ­قلب، م.ر.؛ کرد، د.؛ جوشیده، ه.؛ کیمرام، ف. و بهمنی، م.، 1386. ارزیابی ذخایر ماهیان خاویاری در حوضه جنوب دریای خزر (آب­ های ایران). موسسه تحقیقات شیلات ایران. 136 صفحه.
  9. مقیم، م. و بهروزخوش ­قلب، م.ر.، 1381. گزارش سفر به روسیه وگشت ارزیابی ذخایرماهیان خاویاری در حوضه جنوبی دریای خزر (گشت بهار 1381). موسسه تحقیقات شیلات ایران. 11 صفحه.
  10. مقیم، م.؛ پرافکنده، ف.؛ توکلی، م. بهروزخوش ­قلب، م.، 1383 .بررسی آماری و بیولوژیکی ماهیان خاویاری 82-1380. موسسه تحقیات شیلات ایران. 57 صفحه.
  11. مقیم، م.؛ فضلی، ح .؛ غنی­ نژاد، د.؛ توکلی، م.؛ بهروزخوش قلب، م.ر.؛ عقیلی ­نژاد، ک.؛ فدائی، ب. و پرافکنده، ف.، 1384 . بررسی آماری و بیولوژیکی ماهیان خاویاری سواحل جنوبی دریای خزر در سال ­های 1378-1376. موسسه تحقیقات شیلات ایران. 115 صفحه.
  12. Artyukhin, E.N., 1979. Persian sturgeon in the rivers of the North Caspian and prospects of its exploitation in sturgeon economy. In: "Biological bases for development of sturgeon economy in water bodies of USSR. pp: 105-114.
  13. Gessner, M.; Swan, C.M.; Dang, C.K.; McKie, B.G.; Bardgett, R.D.; Wall, D.H. and Hättenschwiler, S., 2010. Diversity Meets Decomposition. Tends in Ecology and Evolution. Vol. 25, pp: 372-380.
  14. Holcik, J., 1989. The freshwater fishes of Europe.General international to fishes Acipenseriformes Aula verlay Wiesbaden. Vol. 1-2, pp: 18-56.
  15. Puertas, P. and Bodmer, R.E., 2004. Hunting effort as a tool for community-based wildlife management in Amazonia. In: Silvius, K.M.; Bodmer, R.E. and Fragoso, J.M.V., eds. People in Nature: wildlife conservation in south and Central America. Columbia University Press, New York. pp: 123-135. ISBN 978-0231127837.
  16. Sparre, P. and Venema, S.C., 1998. Introduction to tropical fish stock assessment. Part 1. Manual. FAO Fisheries Technical Paper. (306.1, Rev. 2). 407 p.