تجویز خوراکی اسانس اسطوخودوس (Lavandula officinalis) بر شاخص‌های رشد، خونی و ایمنی ماهی قزل‌آلای رنگین کمان (Oncorhynchus mykiss)

نوع مقاله: تغذیه

نویسندگان

1 گروه شیلات، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

2 گروه شیمی دانشکده علوم پایه دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

چکیده

به‌ منظور بررسی اثر اسانس اسطوخودوس­ (Lavandula officinalis) بر شاخص‌های رشد، فاکتورهای خونی، و ایمنی ماهی قزل‌ آلای رنگین‌ کمان (Oncorhynchus mykiss)، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی با چهار تیمار در سه تکرار انجام شد. تیمار آزمایشی شامل اسانس اسطوخودوس 0/5، 1 و 2 میلی‌ لیتر در یک کیلوگرم از جیره بود. تیمار شاهد نیز بدون استفاده از اسانس گیاهی و با شرایط یکسان با دیگر تیمارها درنظر گرفته شد. مطابق نتایج، بیش ­ترین درصد افزایش وزن، طول، ضریب رشد ویژه، درصد بازماندگی و تولید خالص ماهی در تیمارهای 1 و 2 میلی‌لیتر اسانس در یک کیلوگرم جیره مشاهده شد. ضریب تبدیل غذایی با افزایش مقادیر اسانس، به‌طور معنی‌داری کاهش نشان داد. بالاترین میزان گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید، غلظت متوسط هموگلوبین و نوتروفیل مربوط به 2 میلی‌لیتر اسانس در جیره بود. میزان هموگلوبین، میانگین حجم متوسط گلبولی، هموگلوبین متوسط گلبولی، مونوسیت و ائوزینوفیل تحت تاثیر تیمارهای مختلف اسانس در مقایسه با شاهد قرار نگرفت. نتایج به‌دست آمده نشان داد که سیستم ایمنی ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان نظیر فعالیت کمپلمان پلاسما، آنزیم‌های لیزوزیم، آنزیم سوپراکسید دیسموتاز، ایمونوگلوبولین M سرم خون و ایمنوگلبولین تام سرم با افزایش مقادیر اسانس افزایش یافت. در مجموع افزودن اسانس اسطوخودوس به ­ویژه 1 و 2 میلی‌لیتر به جیره ماهی قزل ­آلای رنگین ­کمان موجب تاثیر مثبت و معنی‌دار بر برخی از شاخص‌های رشد، فاکتورهای خونی و سیستم ایمنی آن‌ها شد. این امر احتمالاً به ­دلیل وجود ترکیباتی نظیر فنل‌ها، تانن‌ها و مونوترپن‌ها موجود در اسانس اسطوخودوس می‌باشد. لذا استفاده از آن به‌عنوان مکمل غذایی در جیره پایه پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها


  1. ابراهیمی، ع.؛ تنگستانی، ر.؛ علیزاده­ دوغی­ کلایی، ا. و زارع، پ.، 1391. اثر سطوح مختلف اسانس سیر بر شاخص‌های رشد، تغذیه و ترکیب شیمیایی لاشه فیل­ ماهی جوان پرورشی. مجله علوم و فنون دریایی. دوره 11،  شماره 4، صفحات 1 تا 12.
  2. احمدی ­فر، ا.؛ جلالی، م.ع.؛ سوداگر، م. و محمدی ­زرج ­آباد، ا.، 1388. اثرات آکواک ارگوسان بر میزان رشد، بازماندگی و شاخص‌های مربوط به خون در فیل ­ماهیان جوان. مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی. دوره 16، شماره 1 (ویژه نامه)، صفحات 72 تا 80.
  3. تنگستانی، ر.؛ علیزاده، ا. و پرویز، م.، 1390. اثر اسانس گیاه سیر بر شاخص­ های هماتولوژی فیل­ ماهی. مجله تحقیقات دامپزشکی. دوره 66، شماره 3، صفحات 209 تا 216.
  4. اکرمی، ر.؛ احمدی، ز.؛ شاملوفر، م.؛ حبیبی ­نوده، ف.، صادقی اصل، ف.؛ زرینی، ن. و چیت­ ساز، ح.، 1397. تأثیر عصاره زنجبیل بر برخی شاخص ­های رشد، خون، بیوشیمی و ایمنی ماهی قزل­ آلای رنگین­ کمان. مجله تحقیقات دامپزشکی. دوره 73، شماره 2، صفحات 155 تا 163.
  5. امیدبیکی، ر.، 1376. تولید و فرآوری گیاهان دارویی. انتشارات به نشر، مشهد. 347 صفحه.
  6. رئیسی، م.؛ فخریان، م.؛ جعفریان، م. و ورشویی، ح.، 1393. مطالعه تأثیر اسانس برخی گیاهان بر ایمنی غیراختصاصی ماهی استرلیاد. مجله زیست­ شناسی دریا. سال 6، شماره 21، صفحات 23 تا 28.
  7. سلطان ­دلال، م.م.؛ بیات، م.؛ یزدی، م.ح.؛ آقامیری، س.؛ قربان‌زاده­ مشکاتی، م.؛ پیمانه ­عابدی­ محتسب، پ. و شجاعی سعدی، ب.، 1391. ارزیابی اثر ضدمیکروبی اسانس گیاهی آویشن شیرازی بر سویه‌های استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به آنتی­ بیوتیک جدا شده از مواد غذایی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان. دوره 17، صفحات 21 تا 29.
  8. سلطانی، م.؛ ظریف­ منش، ط. و ذریه­ زهرا، س.ج.، 1391. مطالعه تأثیر اسانس آویشن شیرازی بر میزان فعالیت سیستم عامل مکمل و لیزوزیم خون ماهی قزل­ آلای رنگین­ کمان. مجله علمی شیلات ایران. سال 21، شماره 4، صفحات 13 تا 23.
  9. عبدی، ا. و علیشاهی، م.، 1392. بررسی اثر ماده محرک ایمنی ایمونوفن (اسانس گیاه اکیناسه) بر شاخص‌های رشد و ایمنی ماهی قزل­ آلای رنگین­ کمان انگشت ­قد. دومین همایش ملی توسعه و پرورش ماهیان سردآبی، 10 و 11 اردیبهشت 1392، شهرکرد.
  10. عزیزی، ا.؛ یگانه، س.؛ فیروزبخش، ف. و جانی­ خلیلی، خ.، 1395. اثر جیره غذایی حاوی اسانس آویشن بر عملکرد رشد، فراسنجه­ های خونی و بیوشیمیایی سرم ماهی قزل ­آلای رنگین­ کمان. نشریه پژوهش‌های ماهی­ شناسی کاربردی. دوره 4، شماره 2، صفحات 45 تا 61.
  11. قاسمی ­پیربلوطی، ع.، 1388. شناخت گیاهان دارویی و معطر (شناخت و  بررسی اثرات آن‌ها). شهرکرد، انتشارات دانشگاه آزاد  اسلامی. 500 صفحه.
  12. قاسمی­ پیربلوطی، ع.؛ پیرعلی، ا.؛ پیشکار، غ.ر؛ جلالی، س.م.ع.؛ رئیسی، م.؛ جعفریان ­دهکردی، م. و حامد، ز.ب.، 1390. اثر اسانس چند گیاه دارویی بر سیستم ایمنی ماهی قزل ­آلای رنگین­ کمان. فصلنامه داروهای گیاهی. شماره 2، صفحات 149 تا 155.
  13. کندر، ا.؛ سجادی، م.م.؛ سوری­ نژاد، ا.؛ دریایی، ع.؛ میرزاده، ق. و خادمی، ف.، 1392. تاثیر افزودن مکمل ال کارنیتین به جیره غذایی بر شاخص‌های رشد و بازماندگی ماهی صبیتی. مجله بوم‌ شناسی آبزیان. دوره 3،  صفحات 35 تا 45.
  14. Amar, E.C.; Kiron, V.; Satoh, S.; Okamoto, N. and Watanabe, T., 2000. Effects of dietary β- carotene on the immune response of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Fisheries Science. Vol. 66, pp: 1068-1075.
  15. Amar, E.C.; Kiron, V.; Satoh, S. and Watanabe, T., 2004. Enhancement of innate immunity in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) associated with dietary intake of carotenoids from natural products. Fish and Shellfish Immunology. Vol. 16, pp: 527-537.
  16. Applegate, T.J.; Klose, V.; Steiner, T.; Ganner, A. and Schatzmayr, G., 2010.  Probiotics and phytogenic for poultry: myth or reality? Journal of Applied Poultry Research. Vol. 19, pp: 194-210.
  17. Ardo, L.; Yin, G.; Xu, P.; Varadi, L.; Szigeti, G.; Jeney, Z. and Jeney, G., 2008. Chinese herbs Astragalus membranaceus and Lonicera japonica) and boron enhance the non-specific immune response of Nile tilapia (Oreochromis niloticus) and resistance against Aeromonas hydrophyla. Aquaculture. Vol. 275, pp: 26-33.
  18. Boesen, H.T.; Pedersen, K.; Larsen, J.L.; Koch, C. and Ellis, A.E., 1999. Vibrio anguillarum resistance Trout (Oncorhynchus mykiss) Serum: Role of O-Antigen structure of Lipopolysaccharide. Journal of infection and Immunity. Vol. 67, No. 1, pp: 294- 301.
  19. Bradford, M., 1976. A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quamtities of protein utilizing the principale of protein– dye binding. Annals of Clinical Biochemistry.  Vol. 72, pp: 248-254.
  20. Christybapita, D.; Divyagnaneswari, M. and Michael, R. D., 2007. Oral administration of Eclipta alba leaf aqueous extract enhances the non-specific immune responses and disease resistance of Oreochromis mossambicus. Fish and Shellfish Immunology. Vol. 23, pp: 840–852.
  21. Choi, S.H.; Park, K.H.; Yoon, T.J.; Kim, J.B.; Jang, Y.S. and Choe, C.H., 2008. Dietary Korean mistele to enhance cellular non- specific immune responses and survival of Japanese eel (Anguilla japonica). Fish and Shellfish Immunology. Vol. 24, pp: 67-73.
  22. Dadman, B.; Omidbeygi, R. and Sefidkan, F., 2007. Effect of nitrogen on essential oil of Mexican parsley. Iranian Medicinal and Aromatic Plants Research. Vol. 23, No. 4, pp: 484-491.
  23. Dixon, B. and Stet, R.J.M., 2001. The relationship between major histocompatibility receptors and innate immunity in teleost fish. Developmental and Comparative Immunology. Vol. 25, pp: 683-700.
  24. Feldman, B.F.; Zinkl, J.G. and Jian, N.C., 2000. Schalm’s veterinary hematology. Lippincott Williams and Wilkins publication, Canada. pp: 1120-1125.
  25. Giannenas, I.; Triantafillou, E.l.; Stavrakakis, S.; Margaroni, M.; Mavridis, S.; Steiner, T. and Karagouni, E., 2012. Assessment of dietary supplementation with carvacrol or thymol containing feed additives on performance, intestinal microbiota and antioxidant status of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Aquaculture. Vol. 350, pp: 26-32.
  26. Jalali-hajiabadi, M.A.; Sadeghi, A.A.; Mahbobi Sofiyani, N.; Chamani, M. and Riyazi, Gh., 2009. The effect of dietary L-carnitine supplementation on blood factors and growth of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Journal of Agriculture Science and Natural resources. Vol. 47, pp: 105-115.
  27. Knowles, S.; Hrubec, T.C.; Smith, S.A. and Bakal, R.S., 2006. Hematology and plasma chemistry reference intervals for cultured short nosesturgeon (Acipenser brevirostrum). Veterinary Clinical Pathology. Vol. 35, pp: 434-440.
  28. McCord, J.M. and Fridovich, I., 1969. Superoxide dismutase: an enzymic function for erythrocuprein (Hemocuprein). Journal of Biological Chemistry. Vol. 244, No. 6, pp: 6049–6055.
  29. Metaxa, E.; Deviller, G.; Pagand, P.; Alliaume, C.; Casellas, C. and Blancheton, J.P., 2006. High rate algal pond treatment for water reuse in a marine fish recirculation: water purification and fish health. Aquaculture. Vol. 252, pp: 92-101.
  30. Mohajerfar, T.; Hoseinzadeh, A.; Akhondzadeh-basti, A.; Khanjari, A.; Misaghi, A. and Gandomi nasrabadi, H., 2012. Determination of minimum inhibitory concentration (MIC) of Zataria multiflora Bioss. essential oil and lyzozym on L. monocytogenes. Journal of Medicinal Plants. Vol. 11, pp: 70-78.
  31. Ramakrishna Rao, R.R.; Platel, K. and Srinivasan, K., 2003. In vitro influence of spices and spice-active principles on digestive enzymes of rat pancreas and small intestine. Nahrung/Food. Vol. 47, pp: 408-412.
  32. Ramsden, S.R.; Smith, T.J.; Shaw, B.J. and Handy, R.D., 2009. Dietary exposure to titanium dioxide nanoparticles in rainbow trout, (Oncorhynchus mykiss): No effect on growth, but subtle biochemical disturbances in the brain. Ecotoxicology. Vol. 18, pp: 939-951.
  33. Rao, Y.Y.; Das, B.K.; Iyotymayee, P. and Chakrabarti, R., 2006. Effect of Achyranthes aspera on the immunity and survival of Labeo rohita infected with Aeromonas hydrophila. Fish and Shellfish Immunology. Vol. 20, pp: 265-273.
  34. Sahu, S.; Das, B.K.; Pradhan, J.; Mohapatra, B.C.; Mishra, B.K. and Sarangi, N., 2006. Effect of Magnifera indica kernel as a feed additive on immunity and resistance to Aeromonas hydrophila in Labeo rohita fingerlings. Fish and Shellfish Immunology. Vol. 23, pp: 109- 118.
  35. Sakai, D.K., 1998. Delayed maturation in the colonial coral Gonasteria aspera (Scleractina): wholecolony mortality, colony growth and polyp egg production. Researches on Population Ecology. Vol. 40, pp: 287-292.
  36. Swicki, A.K.; Anderson, D.P. and Rumsey, G.L., 1994. Dietry intak of immunostimulants by rainbow trout affects non- specific immunity and protection aganst furunculosis. Veterinary Immunology and Immunopathology. Vol. 14, pp: 125-139.
  37. Teimouri, M.; Amir Kolaie, A.S. and Yeganeh, S., 2013. The effects of Spirulina platensis meal as a feed supplement on growth performance and pigmentation of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Aquaculture. Vol. 14, No. 19, pp: 396-399. doi: org/10.1016/j.aquaculture.2013.02.009.
  38. Waley, K. and North, J., 1997. Haemolytic assays for whole complement activity and individual components. In: (Dodds, A.W. and Sim, R.B., eds.), Complement: A Practical Approach, Vol. 1: Oxford University Press, Oxford. Great Britain. pp: 19-47.
  39. Zheljazkov, V.D.; Cantrell, C.L.; Astatkie, T. and Jeliazkova, E., 2013. Distillation time effect of lavender essential oil yield and composition. Journal of Oleo Science. Vol. 62, pp: 195-199.
  40. Zhou, X.; Li, M.; Abbas, Kh. and Wang, W., 2009. Comparison of haematology and serum biochemistry of cultured and wild Dojo loach (Misgurnus anguillicaudatus). Fish Physiology Biochemistry. Vol. 35, pp: 435-441.