مقایسه وضعیت دو فصل بهار و تابستان در تولید پوشش گیاهی مورد تغذیه گوزن زرد ایرانی (Cervus dama mesopotamica) در جزیره اشک، پارک ملی دریاچه ارومیه

نوع مقاله: بوم شناسی

نویسندگان

گروه تنوع زیستی و زیستگاه ها، دانشکده محیط زیست و انرژی، واحدعلوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

در این پژوهش به ­منظور اندازه ­گیری میزان بهره ­برداری از گیاهان مورد تغذیه گوزن زرد ایرانی در جزیره اشک با وسعت 2900 هکتار در فصول بهار و تابستان بعد از شناسایی گونه ­های دارای ارجحیت با استفاده از روش قطع و توزین به اندازه ­گیری میزان تولید در دو فصل پرداخته شد و به فرایند مقایسه بین دو فصل با توجه به ­میزان بارندگی (متغیر مستقل) و تولید گونه ­های مورد تغذیه گوزن زرد ایرانی (متغیر وابسته) مورد بررسی قرار گرفت. این اختلاف را می ­توان از دید پوشش گیاهی موجود در جزیره و زیستگاه ­های مختلف و هم­ چنین حجم تولیدی گونه­ های گیاهی دارای ارجحیت در دو فصل بهار و تابستان ارائه نمود. تولید بهاره گونه ­های دارای ارجحیت غذایی که گوزن زرد ترجیح می­ دهد (حاوی شش نوع مختلف) در چهار نوع زیستگاه (دشتی، شیب­ دار و سنگلاخی، حاشیه چشمه و دامنه شرقی و دامنه شمالی) 47062/04±284531/24 کیلوگرم  برآورد شد. درحالی ­که میزان تولید تابستانه در مورد گونه ­های دارای ارجحیت شامل 7 نوع ماده غذایی 35992/57±241367/58 کیلوگرم برآورد شد. برداشت بهاره در شرایطی انجام شد که رشد گونه­ های گیاهی به ­دلیل سرد بودن هوا در این فصل اندک بود. از نظر آماری فرض 0H (تولید گونه ­های دارای ارجحیت در دو فصل بهار و تابستان با یکدیگر تفاوت دارند) پذیرفته می ­شود. اما در عین حال این اختلاف در تولید اندک بوده است که این امر می ­تواند به این دلیل باشد که اولاً در فصل بهار در استان آذربایجان­ غربی و به ­خصوص جزیره اشک فصل رویش با تأخیر آغاز می شود (به ­دلیل سرد بودن بیش ازحد هوا) و لذا با توجه به برداشت بهاره که در اردیبهشت ماه صورت گرفته است احتمالاً رشد گونه­ های گیاهی زیاد نبوده و لذا تولید بهاره و تابستانه اختلاف اندکی داشته ­اند.

کلیدواژه‌ها


  1. اردکانی، م.، 1387. اکولوژی. انتشارات دانشگاه تهران. 340صفحه.
  2. درویش ­صفت، ع.ا.، 1385. اطلس مناطق حفاظت­ شده ایران. طرح، معاونت محیط زیست وتنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست.  ناشر دانشگاه تهران. تهران. 168صفحه.
  3. حسین ­زاده ­راوری، م.، 1391.  تعیین ظرفیت برد تغذیه ­ای گوزن زرد ایرانی در جزیره اشک، دریاچه ارومیه. پایان ­نامه کارشناسی ­ارشد رشته محیط زیست. دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران. 121 صفحه.
  4. زهزاد، ب.، 1368. بررسی فلور و پوشش گیاهی جزیره اشک (پارک ملی دریاچه ارومیه). مجله علوم دانشگاه تهران. جلد 18، صفحات 1 تا 4.
  5. عجمی، ح.، 1381. برآورد ظرفیت برد تغذیه ­ای زیستگاه آهو در پارک ملی کلاه قاضی. پایان ­نامه کارشناسی ­ارشد محیط زیست. دانشکده منابع طبیعی. دانشگاه تهران. 126 صفحه.
  6. مجنونیان، ه. و مولوی، م.، 1364. مقدمه ­ای بر گوزن زرد ایرانی. مجله محیط ­شناسی. سال 12، شماره 13، 101 تا 132.
  7. Beck, J.L.; Peek J.M. and Strand, E.K., 2006. Estimates of Elk Summer Range Nutritional Carrying Capacity Constrained by Probabilities of Habitat Selection. The J of Wildlife Management. Vol. 70, No. 1, pp: 283-294.
  8. Cowan, I.M.T. and Holloway, ­C.­W., 1973. Threatened Deer of the World: Conservation Status. Biological Conservation. Vol. 5, No. 4, pp: 243-250.
  9. Fulbright, T.E. and Ortega, A.S., 2006. White Tailed Deer Habitat, Ecology and Management on Rangelands. Texas A&M University Press.
  10. Guisan, A.; Niklaus, E. and Zimmermann, B., 2000. Predictive habitat distribution models in ecology. Ecol. Vol. 135, pp: 147-186.
  11. http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/6232.
  12. Jenkins, D.A.; Schaefer, J.A.; Rosatte, R.; Bellhouse, T.; Hamr, J. and Mallory, F.F., 2007. Winter resource selection of reintroduced elk and sympatric white-tailed at multiple spatial scales. J of Mammalogy. Vol. 88, No. 3, pp: 614-624.
  13. Luoto, M.;Virkkala, R.; Heikkinen, R.K. and Rainio, K., 2004. Predicting bird species richness using remote sensing in boreal agricultural-forest mosaics. Ecological Applications. Vol. 14, pp: 1946-1962.
  14. Lupardus, J.L.; Muller, L.I. and Kindall, J.L., 2011. Seasonal forage availability and diet for reintroduced Elk in the Cumberland Mountains, Tennessee. Southeastern Naturalist. Vol. 10, No. 1, pp: 53-74.
  15. Manly, B.F.J.; McDonald, L.L.; Thomas, D.L.; McDonald T.L. and Erickson, W.P., 2002. Resource selection by animals: statistical analysis and design for field studies (second edition). Kluwer Press, Boston, USA.
  16. Murray, L., 2010. Biostatistical design and analysis using R: a practical guide. A practical Guide. Wiley- Blackwell. 
  17. Nugent, G. 1990. Forage availability and the diet of Fallow Deer (Dama dama) in the Blue Mountains, Otago. Newzealand Journal of Ecology. Vol. 13, pp: 83-95.
  18. Sinclair, A.R.E.; Fryxell, J.M. and Caughley, G., 2006. Wildlife Ecology, Conservation and Management. 2nd Edi.  Blackwell.
  19. White, K.S.; Pendleton, G.W. and Hood, E., 2009. Effects of snow on Sitka black-tailed deer browse availability and nutritional carrying capacity in Southeastern Alaska. Journal of Wildlife Management. Vol. 73, No. 4, pp: 481-487.