بررسی پراکنش و تراکم فصلی زئوپلانکتون ها در سواحل شمالی دریای مکران

نوع مقاله: زیست شناسی (جانوری)

نویسندگان

گروه زیست شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، ایران

چکیده

هدف از این پژوهش بررسی جمعیت زئوپلانکتونی سواحل شرقی چابهار و شمالی دریای مکران در طی سال‌ های 96-1395 بوده است. نمونه­ برداری با استفاده از تور مخروطی زئوپلانکتون با چشمه 100 میکرون و با دهانه 30 سانتی ­متر به­ صورت کشش افقی، در 8 ایستگاه در مناطق خلیج چابهار، بریس و رمین طی چهار فصل از تابستان 1395 تا بهار 1396 انجام گرفت. فاکتورهای فیزیکی و شیمیایی آب شامل دما، شوری، pH و شفافیت در زمان نمونه ­برداری در هر ایستگاه اندازه ­گیری گردید. طبق آزمون واریانس یک‌ طرفه، اختلاف معنی ­داری بین فصول مختلف نمونه ­برداری از لحاظ میزان شفافیت، مشاهده نشد (0/05<p). در مورد فاکتورهای دما، شوری و pH بین فصول مختلف نمونه ­برداری اختلاف معنی داری مشاهده شد (0/05>p). در این پژوهش 10 رده از جوامع زئوپلانکتونی شناسایی شدند. رده Copepoda   66/87 درصد و سپس Bivalvia و  Thaliacea با 13/53 درصد بیش ­ترین حضور و رده (لارو) Polychaeta، Cephalochordata، Ostracoda کم ­ترین حضور (در مجموع با 2/22 درصد) را در فصول مختلف نمونه ­برداری داشته­ اند. حداقل تراکم زئوپلانکتون در فصل زمستان با میانگین 41/62±876/52 فرد بر مترمکعب و حداکثر تراکم در فصل پاییز، با میانگین 41/16±1339/98 فرد بر مترمکعب محاسبه شد. هم­ چنین همبستگی مثبت و معنی ­داری بین تراکم با دما، با توجه به ضریب همبستگی 0/628 (0/000=p) و تراکم-شوری، با ضریب همبستگی 0/391 (0/027=p)، مشاهده شد (0/05>p). با توجه به نتایج، به ­نظر می­ رسد ساختار اجتماعات زئوپلانکتونی این منطقه تحت تأثیر تغییرات ناشی از بادهای مانسون و جریان­ های فراچاهنده ساحلی می ­باشد. چرخه تولید و نوسانات فصلی زئوپلانکتون بستگی به پاسخی دارد که محیط به این تغییرات می ­دهد. درنتیجه، هنگامی­ که زئوپلانکتون­ ها در معرض اختلالات شدید (مانسون) قرار دارند، چند گونه به گونه غالب تبدیل می‌ شوند و یکنواختی گونه­ ای کاهش یابند.

کلیدواژه‌ها


  1. ابراهیمی،م.، 1383. بررسی هیدرولوژی و هیدروبیولوژی خلیج فارس (آب­ های محدوده استان هرمزگان). موسسه تحقیقات شیلات ایران، پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان. 52 صفحه.
  2. اسکندری، و.، 1383.تنوع و تراکم گروه­ های زئوپلانکتونی در آب ­های دور از ساحل هرمزگان. پایان ­نامه کارشناسی ­ارشد، دانشگاه تربیت مدرس. 156 صفحه.
  3. اعتمادی­ دیلمی، ا.؛ سواری، ا.؛ ولی ­نسب، ت. و سخایی، ن.، 1391. شناسایی گونه‌ ای و بررسی تأثیر پدیده مانسون بر خرچنگ‌ های خانواده Decapoda: Brachyuracypodidae)  در مناطق جزر و مدی دریای عمان، استان هرمزگان. مجله علوم و فنون دریایی. دوره 11، شماره 1، صفحات 18 تا 32.
  4. باقری، س.؛ سبک­ آرا، ج.؛ یوسف ­زاد، ا. و زحمتکش، ی.، 1395. مطالعه اکولوژیک جوامع زئوپلانکتون دریاچه شهدای خلیج فارس (چیتگر تهران) و اولین گزارش از ژله ماهی آب شیرین (Craspedacusta sp) در ایران. مجله علمی شیلات ایران. سال 25، شماره 5، صفحات 113 تا 128.
  5. پروین ­نیا،م.، 1387. آلودگی آب­ های ساحلی، آبزیان و رسوبات ناشی از فعالیت فازهای مختلف منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس. دومین همایش و نمایشگاه تخصصی، مهندسی محیطزیست، 6 صفحه.
  6. پولادی، م.؛ فرهادیان، ا. و وزیری­ زاده، ا.، 1392. ترکیب، فراوانی و زی ­تودة جامعة زئوپلانکتونی در مصب رودخانة حله، استان بوشهر، خلیج‌ فارس. نشریه شیلات، مجله منابع طبیعی ایران. دوره 66، شماره 3، صفحات 255 تا 270.
  7. تجویدی، ن.؛ منوچهری، ح. و شاپوری، م.، 1394. شناسایی جوامع زئوپلانکتون بندر عسلویه و جزیره قشم. مجله زیست شناسی دریا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز. سال 7، شماره 26، صفحات 57 تا 67.
  8. دهانی، ا.، 1394. بررسی ساختار جوامع ماکروبنتوز در سواحل گلی منطقه زیر جزر و مدی خلیج چابهار. پایان‌ نامه کارشناسی ­ارشد زیست شناسی دریا. دانشگاه علوم دریایی چابهار. صفحات 90 صفحه.
  9. رضایی، ا.؛ کاظمیان، م.؛ عوفی، ف. و شاپوری، م.، 1389. بررسی تنوع زئوپلانکتون منتقل شده توسط آب توازن در بندرتجاری شهید رجایی. مجله بیولوژی دریا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز. سال 2، شماره 5، صفحات 67 تا 70.
  10. سنجرانی، م.، 1393. شناسایی و بررسی فراوانی راسته Calanoida از زیر رده پاروپایان در آب‌ های ایرانی دریای عمان قبل و بعد از مانسون. مجله پژوهش‌ های جانوری (مجله زیست شناسی ایران). جلد 27، شماره 21، صفحات 59 تا 70.
  11. شاپوری، م.، 1391. بررسی ترکیب و فراوانی زئوپلانکتون آب‌ های خلیج‌ فارس محدوده خلیج نایبند و جزیره قشم. دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سوادکوه، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، سوادکوه، ایران. صفحات 59 تا 68.
  12. فاضلی، ن.؛ رضایی، ح.؛ سوای، ا.؛ زارع، ر. و شهرکی، م.، 1387. بررسی اثر پارامترهای محیطی بر پاروپایان مهم اقتصادی خلیج چابهار. مجله اقیانوس شناسی. سال 6، شماره 21، صفحات 81 تا 87.
  13. فرهادیان، ا. و پولادی، م.، 1391. ساختار جامعه زئوپلانکتونی مصب رودخانه حله در استان بوشهر، ایران. پایان­ نامه کارشناسی ارشد شیلات. دانشگاه صنعتی اصفهان. 15 صفحه.
  14. فلاحی ­کپورچالی، م.؛ دهقان، س. و اسلامی، ف.، 1382. گزارش پلانکتونی حوزه ایرانی خلیج‌ فارس. پروژه هیدرولوژی و بیولوژی خلیج‌ فارس، موسسه تحقیقات شیلات ایران.
  15. لقمانی، م.؛ ذبیحی، ف. و عطاران ­فریمان، گ.، 1398. بررسی تاثیر مانسون بر تنوع زیستی زئوپلانکتون­ های سواحل شرقی چابهار (دریای مکران). فصلنامه محیط زیست جانوری. سال 11، شماره 3، صفحات 327 تا 334.
  16. میردار،ج.، 1381 .شناسایی، تعیین تراکم و تنوع ماکروبنتوزها در خورهای شمالی استان بوشهر. پایان­ نامه کارشناسی ­ارشد شیلات، دانشگاه تهران. 202 صفحه.
  17. Acuna J.L. and Anadon, R., 1992. O. dioica assemblages in a shelf area and their relationship with temperature. J Plankton Res. Vol.14, pp: 1233-1250.
  18. APHA. 1999. Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater. American Public Health Association, Washington DC.
  19. Alkhabaz, M. and Fahmi, A.M., 1998.Off shore Environment of the ROPME Sea Area after the war related oil spill. Terra Scientific Publishing company (TERRAPUB), Tokyo. pp: 303-318.
  20. Al-yamani, F.; Al-Rifaie, K.; Al-Mutairi, H. and Ismail, W., 1998. Post spill spatial distribution of zooplankton in ROPME Sea Area.Offshore Environment of the ROPME Sea Area after the war-related oil spill. Eds. Otsuki. A., Abdulraheem M., Reynolds, M. ISBN No 4-88701-123-3.
  21. Baker, M.; Hosny, C.F.H. and Al-Suwailem, A.M., 2006. Contribution to the study of zooplankton diversity, abundance and biomass in Saudi waters, Arabian Gulf, Sultan Qaboos. Agricultural and Marine Sciences, Vol. 11, pp: 71-88.
  22. Bellinger, E.G. and Sigee, D.C., 2010. Freshwater Algae Identification and Use as Bioindicators. Blackwell, John Wiley & Sons, Ltd. 285 p.
  23. Cailliet, G.M. and Simenstaad, C.A., 1982. Differential fish grazing and benthic community structure on Hawiian Reefs. univ. Wash, Sea grant. Pr., WSG-WO-82-2: 249-257.
  24. Chihara, M. and Murano, M., 1997. An illustrated guide to marine plankton in Japan. Tokai University Press, Japan. 1574 p.
  25. Gopakumar, G. and Santhosi, I., 2009. Use of copepods as live feed for larviculture of damselfishes. Asian Fisheries Science. Vol. 22, pp: 1-6.
  26. Goswami, C.S., 1982. Distribution and Diversity of copepods in the Mandovi-Zuari estuarine system, Goa. Indian Journal of Marine Science. Vol. 11, pp: 292-295.
  27. Goswami, C.S., 1983. Production and zooplankton community structure in the lagoon & surrounding sea at Kavaratti Atoll (Lakshadweep). Indian journal of marine science. Vol. 12, pp: 31-35.
  28. Jayasinghe, R.P.P.K.; Yusoff, F.M. and Arshad, A., 2003. Zooplankton population in tropical estuaries: a review. In: Japar Sidik, B., Arshad, A. (Eds.), Aquatic Resource and Environmental Studies of the Straits of Malacca: Managing the Straits through Science and Technology. pp: 133-143.
  29. Fazli, H., 2011. Some environmental factors effects on species composition, catch and CPUE of Kilkas in the Caspian Sea. International Journal of Natural Resources and Marine Sciences. Vol. 1, pp: 75-82.
  30. Kang, J.H.; Hyun, B.G. and Shin, K., 2010. Phytoplankton viability in ballast water from international commercial ships berthed at ports in Korea. Marine pollution bulletin. Vol. 60, pp: 230-237.
  31. Lansac-Toha, F.A.; Thomaz, S.M.; Lima, A.F.; Roberto, M.D.C.; Garcia, A.P.P.; Siapatis, A.; Giannoulaki, M.; Valavanis, V.D.; Palialexis, A.; Schismenou, E.; Machias, A. and Somarakis, S., 2008. Modelling potential habitat of the invasive ctenophore Mnemiopsis leidyi in Aegean Sea.Hydrobiologia. Vol. 612, pp: 281-295.
  32. Lopes, R.M., 1994., Zooplankton distribution in the Guarau River estuary (South-Eastern Brazil). Estuarine, coastal and shelf science. Vol. 39, pp: 287-302.
  33. Maguire, G.B.; Gibbs, P.J. and Collett, L.C., 1985. The macrobenthic fauna of brackish water prawn farming ponds at Port Stephens New South Wales. Australian Journal of Zoology. Vol. 21, pp: 445-458.
  34. McLaren, I.A., 1963. Effects of temperature on growth of zooplankton and the adaptive value of vertical migration. Fishery Research. Vol. 20, pp: 685-727.
  35. Michel, H.B.; Behbehani, M.; Herring, D.; Arar, M.; Soushani, M. and Brakoniecki, T., 1983. Zooplankton diversity distribution and abundance in Kuwait waters. Final report. Kuwait Institute for Scientific Research.Vol. 8, pp: 37-105.
  36. Mishra, S. and Panigrahy, R.C., 1999. Zooplankton ecology of the Bahuda estuary (Orissa), East coast of India. Indian Journal of Marine Science. Vol. 28, pp: 297-301.
  37. Mohan, P.C.; Roman, A.V. and Sreenivas, N., 1999. Distribution of zooplankton in relation to water currents in Kakinada Bays East Coast of India. Indian Journal of Marine Science. Vol. 28, pp: 192-197.
  38. Monchenko, V.I., 1974. Cyclopidae. Fauna Ukrainii. Vol. 27, pp: 1-452.
  39. Nishida, S., 1983. Redescription of Oithona brevocornis Giesbrecht, and O. aruensis Fruchtl, new rank, with notes on the status of O. spinulosa Lindberg. Bulletine of Plankton Society of Japan. Vol. 30, pp: 71-80.
  40. Osore, M.K.W., 1992. A note on the zooplankton distribution and diversity in a tropical mangrove creek system, Gazi, Kenya. Hydrobiologia. Vol. 247, pp: 119-120.
  41. Osore, M.K.W.; Fiers, F. and Daro. M.H., 2004. Copepod composition, abundance and diversity in Makupa Creek, Mombasa, Kenya. Western Indian Ocean Journal of Marine biology. Mar. Sci. Vol. 1, pp:65-73.
  42. Rajvaidya, N. and Markandey, D.K., 2005. Water: characteristics and properties. A.P.H. Publishing Corporation. 399 p.
  43. ROPME. 2000. Reginal Report of the State of the Marin Environment. ROPME, Kuwait.
  44. ROPME. 2003.Reginal Report of the State of the Marin Environment. ROPME, Kuwait.
  45. ROPME. 2004. Regional Report of the State of the Marin Environment. ROPME, Kuwait.
  46. Smith, S.L., 1995. Meso zooplankton response to seasonal climate in the tropical ocean. ICES Journal of Mar, Sci. Vol. 52, pp: 427-438.
  47. Southwood, T.R.E. and Henderson, P.A., 2000. Ecological Methods, Third Edition.Blackwell Science. 575 p.
  48. Todd, C.D. and Laverack, M.S., 1991. Coastal marine zooplankton: a practical manual for students. Cambridge University Press. 106 p.
  49. Tomita, M.; Shiga, N. and Ikeda, T., 2003. Seasonal occurrence and vertical distribution of appendicularians in Toyama Bay, southern Japan Sea, Journal of Plankton Research, Oxford University Press. 25 p.
  50. Zabella, J.D. and Gaudy, R., 1996. Seasonal variations in the zooplankton and in the population structure of Acartiatonsa in a very eutrophic area: La Habana Bay (Cuba). Journal of Plankton Research. Vol. 18, pp: 1123-1135.