تجمع زیستی فلز جیوه بافت های کلیه، کبد، عضله و پر پرندگان در خور موسی (مطالعه موردی: اگرت کوچک (Egretta garzetta) و پرستوی دریایی معمولی (Sterna hirundo))

نوع مقاله: محیط زیست جانوری

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، شرکت بهره برداری نفت و گاز آغاجاری، آغاجاری، ایران

2 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

چکیده

در این مطالعه مقادیر جیوه در بافت­ های (پر، کلیه، کبد و عضله­)  دو گونه از پرندگان  خورموسی به نام­ های اگرت کوچک ( Egretta garzetta) و  پرستوی دریایی معمولی (Egretta garzetta) بررسی شد. در تیرماه سال 1390، 40 پرنده متعلق  به دو گونه اگرت کوچک و پرستوی  دریایی معمولی (از هرگونه 20 عدد 10 تا نر 10 تا ماده)، به ­صورت تصادفی در کل منطقه خور­موسی واقع در استان خوزستان  جمع­ آوری گردید­. ابتدا پرنده ­ها به ­وسیله ترازوی دیجیتالی وزن شدند و سپس نمونه ­ها به آزمایشگاه منتقل شدند. اندازه­ گیری جیوه به­ وسیله دستگاه LECO254AMA استاندارد شماره 5722D-ASTM انجام شد. نتایج به ­دست آمده از این تحقیق نشان داد غلظت­ های جیوه در بافت­ های مورد مطالعه بیش ­تر تحت تاثیر محل تغذیه و جنسیت پرندگان بود. هم ­چنین تفاوت معنی ­داری در مقادیر جیوه بین جنس نر و ماده اگرت کوچک و پرستوی دریایی معمولی وجود داشت (0/05>P). میزان تجمع غلظت جیوه در بافت­ های پر، کبد، کلیه و عضله سینه پرستوی دریایی نر به ­ترتیب 13/5، 5/37، 4/67 و 2/36 میکروگرم برگرم و در پرستوی دریایی معمولی ماده به ­ترتیب 12/45، 3/26، 38/06، 1/2 میکروگرم بر گرم بود. ­در اگرت کوچک نر نیز تجمع غلظت جیوه در بافت­ های پر، کبد، کلیه و عضله سینه به ­ترتیب برابر با 7/16، 4/56، 3/82 و 1/53 میکرو­گرم بر گرم و در اگرت کوچک ماده به ­ترتیب ­6/36­، 2/68، 2/16 و 1/33 میکروگرم بر گرم به ­دست آمد .

کلیدواژه‌ها


  1. پورخباز، ع. و نوروزی، م.، 1391. تعیین فلزات سنگین و منابع انتشار آن ­ها در ذخیره­ گاه زیست­ کره­ حرا. طرح پژوهشی سازمان حفاظت محیط زیست استان هرمزگان.
  2. خادمی،  ن.؛  ریاحی­ بختیاری، ع. و سبحان ­اردکانی، س.، 1396.  ارزیابی و مقایسه تجمع عناصر نیکل، سرب و وانادیوم در پوسته و محتویات تخم گونه‌ های پرستوی دریایی کاکلی کوچک (Sterna bengalensis) و سلیم خرچنگ‌ خوار (Dromas ardeola) در جزایر خور موسی خلیج‌ فارس. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست. دوره  4، شماره 19، صفحات 593 تا 606.
  3. شفاهی ­پور، آ.، 1379. بررسی پرندگان آبزی آبزیان در خوریات ماهشهر. پایان ­نامه کارشناسی­ ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز.
  4. ذوالفقاری، ق.؛ اسماعیلی­ ساری، ع.؛ قاسمپوری، س.م. و حسن زاده­ کیابی، ب.، 1384. بررسی غلظت جیوه در پر 37 گونه از پرندگان ایران: تاثیر سطح تغذیه، استراتژی تغذیه و جایگاه رده­ بندی، مجله علوم دریایی ایران. دوره 4، شماره ­های 4و 3، صفحات  1 تا 11.
  5. علی­ آبادیان،  م.؛  باقریان، ع.ا. و برزگری، ا.ع.، 1384. پرندگان. انتشارات سخن گستر، جلد اول: چاپ اول، مشهد. 278 صفحه.
  6. منصوری، ج.، 1379. پرنده شناسی. انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ اول، تهران. 272 صفحه.
  7. هاشمی، ا.؛ صفاهیه، ع. و نصوری، ع.، 1395. ارزیابی فلزات سنگین در پر و تخم پرنده ماده کاکایی صورتی (Larus genei)  در خور موسی. نشریه اقیانوس شناسی. جلد ۷، شماره ۲۸، صفحات ۹۱ تا ۹۸.
  8. Abdennadher, A.; Ramírez, F.; Romdhane, M.S.; Ruiz, X.; Jover, L. and Sanpera, C., 2011. Little Egret (Egretta garzetta) as a bioindicator of trace element pollution in Tunisian aquatic ecosystems. Environmental monitoring and assessment. Vol. 175, pp: 677-684.
  9. Arctic Monitoring and Assessment Programme (AMAP). 1998. Impact of mercury on the environment. Global Mercury Assessment, Available: http://www.amap.no.
  10. Barbieri, E.; Passos, E.A.; Filippini, A.; dos Santos, I.S. and Garcia, C.A.B., 2010. Assessment of trace metal concentration in feathers of seabird (Larus dominicanus) sampled in the Florianópolis. Brazilian coast. Environmental monitoring and assessment. Vol. 169, pp: 631-638.
  11. Bearchop, S.; Waldron, S.; Thompson, D. and Furness, R., 2000. Bioamplification of Mercury in Great Skua Catharacta skua Chicks: The Influence of Trophic Status as Determined by Stable Isotope Signatures of Blood and Featheres. Marine Pollution Bulletin. Vol. 40, pp: 181-185.
  12. Burger, J., 2002. Food Chain Differences Affect Heavy Metals in Bird Eggs in Barnegat Bay. Environmental Research Section. Vol. 90, pp: 33-39.
  13. Burger, J. and Gochfeld, M., 1993. Heavy Metal and Selenium Levels in Feathers of Young Contamination and Toxicology. Vol. 25, pp: 322-327.
  14. Burger, J. and Gochfeld, M., 2000. Metal Level in Feather of 12 Species of Seabird from Midway Atoll in the Northern Pacific Ocean. The Science of Total Environment. Vol. 257, pp: 37-52.
  15. Dauwe, T.; Bervowts, L.; Pinxten, R.; Blust, R. and Eens, A., 2003. Variation of heavy metals within & among feathers of birds of prey: effects of molt and external contamination. Environmental Pollution. Vol. 124, pp: 429-436.
  16. Ek, K.H.; Morrison, M.; Lindberg, P. and Rauch, S., 2004. Comparative Tissue Distribution of Metals in Birds in Sweden Using ICP-MS and Laser Ablation ICP-MS. Archives of Environmental Contamination and Toxicology. Vol. 47, pp: 259-269.
  17. Fowler, S.W., 1990. Critical review of selected heavy metal and chlorinated hydrocarbon concentrations in the marine environment. Marine Environmental Research. Vol. 29, pp: 1-64.
  18. Furness, R.W. and Greenwood, J.J.D., 1993. Birds as monitors of environmental change. Chapman and Hall, London. 356 p.
  19. Gochfeld, M.; Gochfeld, D.G.; Minton, D.; Murray, J.R.B.G.; Pyle, P.; Seto, N.; Smith, D. and Burger, J., 1999. Metal in Feathers of Bonin Perel, Christmas Shearwater, Wedge-Tailed Shearwater and Red- Tailed Tropicbird in the Hawalan Islands., Northern Pacific. Environmental Monitoring and Assessment. Vol. 59, pp: 343-358.
  20. Harikumar‚ P.S.; Nasir, V.P. and Mujeebu rahman, M.P., 2009. Distribution of heavy metal in the core sediments of a tropical wetland system. Environmental Science technology. Vol. 6, No. 2, pp: 225-232.
  21. Holdgate M.W., 1979. A perspective of Environmental Pollution. Cambridge University Press, Cambridge.
  22. Houserova, P.; Kuban, V.; Kracmar, S. and Sitko, J., 2007. Total Mercury and Mercury Species in Birds and Fish in an Aquatic Ecosystem in the Czech Republic. Environmental Pollution. Vol. 145, pp: 185-194.
  23. Howarth, D.M.; Grant, T.R. and Hulbert, A.J., 1982. A comparative study of heavy metal accumulation in tissues of the crested tern, sterna bergii, breeding near an industrial port before and after harbour dredging and ocean dumping. Australia Wildlife Reserch. Vol. 9, pp: 571-577.
  24. Kaur, N. and Dhanju, C.K., 2013. Heavy metals concentration in excreta of free living wild birds as indicator of environmental contamination. The Bioscan. Vol. 8, No. 3, pp: 1089-1093.
  25. Kim, E.Y.; Murakami, T.; Saeki, K. and Tatsukawa, R., 1996. Mercury Level and its Chemical Form in Tissues and Organs of Seabirds. Environmental Contamination and Toxicology. Vol. 30, pp: 259-266.
  26. Kim, J.; Park, S.K. and Koo, T.H., 2007. Trace elements and pollutants concentrations in shorebirds from Yeongjong Island, Korea in the East Asian-Australian migration flyways. Ecotoxicology. Vol. 16, pp: 403-410.
  27. Lewis, S.A. and Furness, R.W., 1991. Mercury Accumulation and Excretion in Laboratory Reared Black Headed Gull Larus ridibundus Chicks. Archives of Environmental Contamination and Toxicology. Vol. 21, pp: 316-320.
  28. Monteiro, L.R.; Granadeiro, J.P.; Furness, R.W. and Oliveira, P., 1999. Contemporary Patterns of Mercury Contamination in the Portuguese Atlantic Inferred from Mercury Concentration in Seabird Tissues. Marine Environmental Research. Vol. 47, pp: 137-156.
  29. Ochoa-acuna, H.; Sepulvede M.S. and Gross, T.S., 2002. Mercury in Feathers from Chilean birds: Influence of Location, Feeding Strategy, and Taxonomic Affiliation. Marine Pollution Bulletin. Vol. 44, pp: 340-349.
  30. Rothschild, R.F.N. and Duffy, I.K., 2005. Mercury Concentrations in Muscle, Brain and Bone of weatern Alaskan Waterfowl. Science of the Total Environment. Vol. 349, pp: 277-283.
  31. Saeki, K.; okabe, Y.; Kim, E.Y.; Tanabe, S.; Fukuda, M. and Tatsukawa, R., 2000. Mercury and cadminum in common cormorants (Phalacrorax carbo). Environmental Pollution. Vol. 108, pp: 249-255.
  32. Scharenberg, W., 1989. Heavy metal in tissue and feathers of grey horns, Ardea cinerea and cormorants Phalacrocorax carbo sinensis. Journal of Ornitthology. Vol. 130, pp: 25-33.
  33. Spalding, M.G.; Fredrick, P.C.; McGill, H.C.; Bouton, S.N. and McDowell, L.R., 2000. Methylmercury Accumulation in Tissues and Its Effects on Growth and Appetite in Captive Great Egrets. Journal of Wildlife Diseases. Vol. 36, No. 3, pp: 411-422.
  34. Tsipoura, N.; Burgerv J.; Feltes, R.; Yacabucci, J.; Mizrahi, D.; Jeitner, C. and Gochfeld, M., 2008. Metal concentrations in three species of passerine birds breeding in the Hacensack Meadowlands of New Jersey. Environmental Research (in press).
  35. Veerle, J.; Dauwe, T.; Rianne, P.; Lieven, B.; Ronny, B. and Marcel, E., 2004. The Importance of Exogenous Contamination on Heavy Metal Levels in Bird Feathers. A Field Experiment with Free-living great tits, Parus majer. Environmental Monitoring and Assessment. Vol. 6, pp: 356-360.
  36. Xu, X. and Wang, W.X., 2017. Mercury exposure and source tracking in distinct marine-caged fish farm in southern China. Environmental Pollution. Vol. 220, pp: 1138-1146.
  37. Zhang, Y.; Ruan, L.; Fasola, M.; Boncompagin, E.; Dong, Y.; Dai, N.; Gandini, C.; Orvini, E. and Ruiz, X., 2006. Little Egrets (Egretta garzeeta) and Trace Metal Contamination in Wetlands of China. Environmental Monitoring and Assessment. Vol. 118, pp: 355-536.
  38. Zilloux, E.J.; Procella, D.B. and Benoit, J.M., 1983. Mercury cycling and effects in freshwater wetland ecosystems. Environmental Toxicology and Chemistry. Vol. 12, pp: 245-264.
  39. Zhou, Q.; Zhang, J.; Shi, J.; Fu, J. and Jiang, G., 2008. Biomonitoring: An appealing tool for assessment of metal pollution in the aquatic ecosystem. Analytica chimica acta. Vol. 606, pp: 135-150.