وضعیت تعارض کشاورزان با حیات وحش در استان مازندران

نوع مقاله : تنوع زیستی

نویسندگان

1 گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستم ها، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.22034/aej.2020.125334

چکیده

در حال حاضر یکی از مهم ­ترین معضلات کشاورزان و دامداران استان مازندران، تعارض با حیات ­وحش است که منجر به آسیب­ های گوناگونی از جمله خسارات جانی و مالی (تلفات دام و محصولات­ کشاورزی) برای انسان و خطر انقراض برای حیات ­وحش در نتیجه­ کشتارحیات ­وحش از سوی کشاورزان زیان­ ­دیده می ­شود. تعارض میان انسان و حیات ­وحش می­ تواند منجر به دلسردی کشاورزان از فعالیت­ های کشاورزی و دامداری شده و نرخ مهاجرت از روستا به شهر و هم­ چنین نرخ انقراض حیات ­وحش را افزایش دهد. برای مدیریت کارآمد تعارض، نیاز به شناسایی حضور واقعی تعارض، نوع، اندازه و شدت آن است. بر همین اساس، پژوهش حاضر، با مطالعه بر روی 200 کشاورز و دامدار در استان مازندران با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه­ حضوری در 7 ایستگاه (کجور، هزار­­جریب، دودانگه، چهار­­­­­­باغ،­ تنکابن، آمل و بابل)، نشان می ­دهد که اکثر آن ­ها (جز 19 نفر) به نوعی در تعارض با حیات ­وحش قرار دارند. نتایج نشان داد که بیش­ ترین تخریب محصولات کشاورزی (برنج 91 درصد، غلات 95/9 درصد، درختان 52/9 درصد، صیفی ­جات و سبزیجات 86 درصد) توسط گراز و بیش ­ترین تلفات دام (گوسفند 84/34 درصد، بز 66/8 درصد، گاو 56/8 درصد) توسط حمله گرگ است. اطلاعات حاصل از این پژوهش در رابطه با شناسایی گونه ­های پر تعارض با کشاورزان و دامداران می­ تواند در مدیریت تعارض میان انسان و حیات ­وحش با تمرکز بر روی نوع گونه و نوع محصولات مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


اداره کل محیط­ زیست استان مازندران. 1396. معرفی منطقه. https://mazandaran.doe.ir
امینی، ط. و زارع، ح.، ۱۳۸۵. بررسی تنوع زیستی فلور مازندران، همایش منابع طبیعی و توسعه پایدار در عرصه ­های جنوبی دریای خزر، نور، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور.
حسینی ­زوارئی، ف.؛ محمدی ­مقانکی، ا.؛ فرهادی­ نیا، م.؛ سهرابی­ نیا، ص.؛ جعفرزاده، ف. و شعربافی، ا.، 1393. طعمه خواری گرگ (Canis lupus) از دام اهلی و اثر آن بر نگرش و اقتصاد مردم محلی در پناهگاه حیات وحش انگوران، استان زنجان. فصلنامه محیط زیست جانوری. دوره 7، شماره 4، صفحات 21 تا 30.
رضایی، س.؛ نادری، س. و کرمی، پ.،1396. مدل­ سازی مطلوبیت زیستگاه بهاره و تابستانه گراز (scrofa Sus,  Linnaeus, 1758) در پناهگاه حیات وحش جاسب اراک با استفاده از روش حداکثر آنتروپی. فصلنامه محیط زیست جانوری. دوره 9، شماره 2، صفحات 25 تا 36. 
شاه ­حسینی، پ. و رهنمایی، م. ت.، 1389. شهرشناسی تطبیقی ایران: با تأکید بر استان ­های مازندران و هرمزگان، انتشارات سمت. صفحات 121 تا 129.
ضیایی، ه.، 1388. راهنمای صحرایی پستانداران ایران. تهران: کانون آشنایی با حیات وحش. صفحه 16.
مرکز آمار ایران. 1393. تقسیمات کشوری، تهران. انتشارات مرکز آمار ایران.
مرکز آمار ایران. 1393. نشریه نتایج تفصیلی سر شماری عمومی کشاورزی. انتشارات مرکز آمار ایران. www.amar.org.ir
Anderson, J.L. and Pariela, F., 2005. Strategies to mitigate human–wildlife conflicts. Rome: FAO Management Working Paper, number 8.
Arlet, M.E. and Molleman, F., 2010. Farmers’ Perceptions of the Impact of Wildlife on Small Scale Cacao Cultivation at the Northern Periphery of Dja Faunal Reserve, Cameroon.African Primates.Vol. 7, No. 1, pp: 27-34.
Babrgir, S.; Farhadinia, M.S. and Moqanaki, E.M., 2017. Socio-economic consequences of cattle predation by the Endangered Persian leopard Panthera pardus saxicolor in a Caucasian conflict hotspot, northern Iran. Oryx. Vol. 51, No. 1, pp: 124-130.
Cahill, S.; Llimona, F.; Cabañeros, L. and Calomardo, F., 2012. Characteristics of wild boar (Sus scrofa) habituation to urban areas in the Collserola Natural Park (Barcelona) and comparison with other locations. Animal Biodiversity and Conservation. Vol. 35, No. 2, pp: 221- 233.
Conover, M.R.; Pitt, W.C.; Kessler, K.K.; Dubow, T.J. and Sanborn, W.A., 1995. Review of human injuries, illnesses and economic losses caused by wildlife in the U.S. Wildlife Society Bulletin. Vol. 23, pp: 407-414.
Dickman, A.J., 2010. Complexities of conflict: the importance of considering social factors for effectively resolving human–wildlife conflict. Animal Conservation. Vol. 13, pp: 458-466.
Distefano, E., 2005. Human–wildlife conflict worldwide: Collection of case studies, analysis of management strategies and good practices, SARD Initiative Report. Rome: FAO.
Dorresteijn, I.; Schultner, J.; Collier, N.F.; Hylander, K.; Senbeta, F. And Fischer, J., 2017. Disaggregating ecosystem services and disservices in the cultural landscapes of southwestern Ethiopia: a study of rural perceptions. Landscape Ecology. Vol. 32, pp: 2151-2165.
Eniang, E.A.; Ijeomah, H.M.; Okeyoyin, G. and Uwatt, A.E., 2011. Assessment of human wildlife conflicts in Filinga range of Gashaka Gumti National Park, Nigeria. Production Agriculture and Technology Journal. Vol. 1, pp: 15-35.
Goshtasb, H.; Shams, E.B.; Ataii, F. and Mozafari, A., 2012.  Habitat Suitability Modeling for Wild Boar (Sus scrofa) in Eastern Alamut, Qazvin Province. Journal of Natural Environment, Iranian Journal of Natural Resources. Vol. 65, No. 2, pp: 247-258.
Hill, C.M., 2000. Conflict of interest between people and baboons: Crop raiding in Uganda. International Journal of Primatology. Vol. 21, pp: 299-315.
Honda, T. and Sugita, M., 2007. Environmental factors affecting damage by wild boars (Sus scrofa) to rice fields in Yamanashi Prefecture, central Japan. Mammal Study. Vol. 32, pp: 173-176.
IUCN World Park Congress (WPC). 2004. Preventing and mitigating human–wildlife conflicts: World parks congress recommendation. Human Dimensions of Wildlife.Vol. 9, pp: 259-260.
Karanth, K.K.; Gopalaswamy, A.M.; Prasad, P.K. and Dasgupta, S., 2013. Patterns of human–wildlife conflicts and compensation: Insights from Western Ghats protected areas. Biological Conservation. Vol. 166, pp: 175-185.
Kellert, S.R., 1980. American’s attitudes and knowledge of animals. Tran’s actions of North American Wildlife and Natural Resources Conference. Vol. 45, pp: 111-124.
Kumar, A.; Mishra, A.K.; Saroj, S. and Joshi, P.K., 2017. Institutional versus Non institutional Credit to Agricultural Households in India Evidence on Impact from a National Farmers’ Survey. International food policy research institute. South Asia.
Lamarque, F.; Anderson, J.; Fergusson, R.; Lagrange, M.; Osei-Owusu, Y. and Bakker, L., 2009. Human wildlife conflict in Africa: Causes, consequences and management strategies. In FAO Forestry Paper 157. Rome.
Lozanoa, J.; Olszańskab, A.; Morales-Reyesc, Z.; Castrod, A.A.; Maloe, A.F.; Moleóng, M.; Sánchez Zapatac, J.A.; Cortés-Avizandah, A.; Wehrdena, H.V.; Dorresteijni, I.; Kanskyj, R.; Fischera, J. and Martín Lópeza, B., 2019. Human-carnivore relations: A systematic review. Biological Conservation. Vol. 237, pp: 480-492.
Madhusudan, M.D., 2003. Living Amidst Large Wildlife: Livestock and Crop Depredation by Large Mammals in the Interior Villages of Bhadra Tiger Reserve, South India. Environmental Management. Vol. 31, No. 4, pp: 466-475.
Manfredo, M.J. and Dayer, A.A., 2004. Concepts for Exploring the Social Aspects of Human Wildlife Conflict in a Global Context. Human Dimensions of Wildlife. Vol. 9, pp: 317-328.
Masunzu, C., 1998. Assessment of crop damage and application of non-lethal deterrents for crop protection east of the Selous Game Reserve. In L. Siege, & R. D. Baldus (Eds.), Tanzania Wildlife Discussion Paper Nr. 24.
Maxwell, S.L.; Fuller, R.A.; Brooks, T.M. and Watson, J.E., 2016. Biodiversity: the ravages of guns, nets and bulldozers. Nature. Vol. 536, pp: 143-145.
Messmer, T.A., 2009. Human–wildlife conflicts: emerging challenges and opportunities.  Human Wildlife Conflicts. Vol. 3, No. 1, pp: 10-17.
Mishara, C., 1997. Livestock depredation by large carnivores in the Indian trans-Himalaya: conflict perceptions and conservation prospects. Environmental Conservation. Vol. 24, No. 4, pp: 338-343.
Mishra, C.; Allen, P.; McCarthy, T.; Madhusudan, M.; Bayarjargal, A. and Prins, H., 2003.The role of incentive programs in conserving the Snow Leopard. Conservation Biology. Vol. 17, No. 6, pp: 1512-1520.
Naughton, L.; Rose, R. and Treves, A., 1999.The social dimensions of human–elephant conflict in Africa: A literature review and case studies from Uganda and Cameroon. In A Report to the African Elephant Specialist Group, Human Elephant Conflict Task Force, IUCN, Glands.
Nyhus, P.J.; And Tilon, R., 2004. Agroforestry, elephants, and tigers: balancing conservation theory and practice in human-dominated landscapes of Southeast Asia. Agriculture, Ecosystems & Environment.
O’Bryhim, J.R. and Parsons, E.C.M., 2015. Increased knowledge about sharks increases public concern about their conservation, Marine Policy. Vol. 56, pp: 43-47. 
Olsson, L., 2014. Human-elephant conflicts: A qualitative case study of farmers’ attitudes toward elephants in Babati, Tanzania. Södertörn University | School of Natural Sciences,
Osborn, F.V. and Hill, C.M., 2005. Techniques to reduce crop loss: Human and technical dimensions in Africa. In R. Woodroffe, S. Thirgood, & A. Rabinowitz (Eds.), People and Wildlife, Conflict or Coexistence? New York: ambridge University Press. pp: 72-85.
Patterson, B.D.; Kasiki, S.M.; Selempo, E. and Kays, R.W., 2004. Livestock predation by lions (Panthera Leo) and other carnivores on ranches neighboring Tsavo National ParkS, Kenya. Biological Conservation. Vol. 119, No. 4, pp: 507-516. 
Stoner, D., 1925. The toll of the automobile. Science. Vol. 61, pp: 56-57. 
Treves, A.; Wallace, R.B.; Naughton, T.E. and Morales, A., 2006. Co-Managing Human Wildlife Conflicts: A Review. Human Dimensions of Wildlife. Vol. 11, pp: 383-396.
Turk Qashqai, A.; Karami, M. and Etemad, V., 2014. Wildlife conflicts between humans and Brown Bears, Ursus arctos, in the Central Zagros, Iran. Zoology in the Middle East. Vol.60, No. 2, pp: 107-110.
Wallen, K.E. and Daut, E., 2018. The challenge and opportunity of behaviour change methods and frameworks to reduce demand for illegal wildlife. Nature Conservation. Vol. 26, pp: 55-75.
Weladji, R.B. and Tchamba, M.N., 2003.  Conflict between people and protected areas within the Bénoué Wildlife Conservation Area, North Cameroon.  Cambridge University Press. Vol. 37, No. 1, pp: 72-79.
Woodroffe, R.; Thirgood, S. and Rabinowitz, A., 2005. People and wildlife: conflict or coexistence? Cambridge: Cambridge University Press.