ارزیابی ریسک اکولوژیک آبزی پروری در نواحی ساحلی دریای خزر (مطالعه موردی: مزرعه پرورش ماهیان خاویاری مروارید، قروق، تالش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه منابع طبیعی و محیط زیست، داﻧﺸﮕﺎه آزاد اﺳﻼﻣﯽ، واﺣﺪ ﻋﻠﻮم و ﺗﺤﻘﯿﻘﺎت تهران، تهران، اﯾﺮان

2 گروه شیلات، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

3 سازمان حفاظت محیط زیست ایران، تهران، ایران

10.22034/aej.2021.132335

چکیده

امروزه با افزایش جمعیت میزان تولیدات در بخش آبزی ­پروری در سطح جهانی در حال گسترش است. این صنعت به ­عنوان یک صنعت نو ظهور خطرات بالقوه ­ای را متوجه محیط زیست می­ کند. استفاده از رویکردهای ارزیابی ریسک روش بسیار مناسبی برای مدیریت تنش ­های وارده از این صنعت بر محیط زیست است. علم ارزیابی ریسک در زمینه آبزی­ پروری بسیار جدید بوده و در سطح جهانی از قدمت بالایی برخوردار نیست. از مهم ­ترین سازمان های که در این زمینه فعال هستند عبارتند از EPA, FAO / UNESCO-IOC / WMO / WHO / IAEA / UN / UNEP GESAMP (IMO). در بررسی حاضر از دستورالعمل ارزیابی ریسک اکولوژیک برای صنعت آبزی­ پروری که مورد تایید آژانس حفاظت محیط  زیست آمریکا (EPA) استفاده گردید. بر طبق ارزیابی انجام گرفته پرورش ماهیان خاویاری در مزارع پرورش قروق تالش بر روی کیفیت اکوسیسم پذیرنده (رودخانه کرگانرود و دریای خزر ) به ­ترتیب از جهت عوامل بیماری زا دارای پتانسیل ریسک بالا، مواد دارویی و ضدعفونی دارای پتانسیل ریسک شدید و برای مواد الی و مغذی دارای پتانسیل ریسک میانه است(میانه بودن ریسک عوامل انتهایی را می­توان به توان خودپالایی رودخانه معطوف کرد) که در اقدامات مدیریتی نظارت و پایش مستمر را می ­طلبد. بررسی توان خودپالایی رودخانه و هم­ چنین وضعیت جوامع گیاهی و جانوری اکوسیستم­ های تحت تاثیر می ­تواند دقت ارزیابی را افزایش داده و تصمیمات مدیریتی صحیح ­تری را موجب شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. پناهنده، م.؛ مروتی، م. و منصوری، ن.ا.، 1395. ارزیابی ریسک اکولوژیک با تاکید بر سیستم اطلاعات تصمیم­‏ گیری تشخیص و آنالیز علت. نشر مجتمع آموزش عالی اردکان. 242 صفحه.
  2. رضاخانی، ش.؛ محمدی­ زاده، ف.؛ خارا، ح.؛ بحری، ا.ه. و احمدنژاد، م.، 1399 .ارزیابی تنش اکسیژنی روی آسیب­ های بافت آبشش و طحال بچه ­ماهی دریای خزر. فصلنامه محیط زیست جانوری. دوره 12، شماره 3، صفحات 229 تا 241.
  3. منوری، م.؛ دامنگیر، ع.ع. و اسدی، ع.ح.، 1390. ارزیابی ریسک اکولوژیک، انتشارات میترا‏.‏ 376 صفحه.
  4. ولیانی، ا.ر.؛ فقهی ­فرهمند، ن. و ایران­زاده، س.، 1399. ارائه مدل ترکیبی جهت ارزیابی ریسک­ های زیست ­محیطی استان مازندران با استفاده از روش ­های دیماتل و تابع زیان تاگوچی. فصلنامه محیط زیست جانوری. دوره 12، شماره 1، صفحات 41 تا 47.
  5. Anon. 2006. Report of the Study Group on Risk Assessment and Management Advice (SGRAMA). ICES Resource Management Committee, ICES CM 2006/RMC: 04, Ref LRC ACFM, ACE ACME 71. ICES, Copenhagen.
  6. Asche F.; Guttormsen A.G. and Tveterås, S., 1999. Environmental problems, productivity and innovations in Norwegian salmon aquaculture. Aquaculture Economics & Management. Vol. 3 No. 1, pp 19-29.
  7. Australian/New Zealand Standards. 1999. Standard for Risk Management AS/NZS 4360. Standards Association of Australia, Stratfield, NSW.
  8. Black, K.D., 2001. Environmental Impacts of Aquaculture. Sheffield Academic Press, Sheffield, England.
  9. Boesten, J.J.T.I.; K€opp, H.; Adriaanse, P.I.; Brock, T.C.M. and Forbes, V.E., 2007. Conceptual model for improving the link between exposure and effects in the aquatic risk assessment of pesticides. Ecotoxicology and Environmental Safety. Vol. 66, No. 3, pp: 291-308.
  10. FAO. Food and Agriculture Organization of the United Nations. 2016b. FishStat Plus. Fishery statistical collections. Release: 2.12.5, by Berger T, Sibeni F, Calderini F. Italy, Rome. [Cited 10 Jun 2016.] Available from URL: http://www.fao.org/fishery/statistics/software/fishstatj /en
  11. Fletcher, W.J., 2014. Review and refinement of an existing qualitative risk assessment method for ‎application within an ecosystem-based management framework. ICES Journal of Marine Science. pp: 1-14. ‎
  12. Franco, A.; Price, O.R.; Marshall, S.; Jolliet, O.; Van den Brink, P.J. and Rico, A., 2017. Towards refined environmental scenarios for ecological risk assessment of down-the-drain chemicals in freshwater environments. Integrated Environmental Assessment and Management. Vol. 13, No. 2, pp: 233- 248.
  13. GESAMP(IMO/FAO/UNESCO/IOC/WMO/WHO/IAEA /UN/UNEP Joint Group of Experts on the Scientific Aspects of Marine Environmental Protection). 2001. Planning and management for sustainable coastal aquaculture development. Rep. Stud. GESAMP. Vol. 68, 90 p.
  14. GESAMP. 2008. Assessment and communication of environmental risks in coastal aquaculture.  IMO/FAO /UNE SCO-IOC/UNIDO/WMO/IAEA/UN /UNEP Joint Group of Experts on Scientific Aspects of Marine Environmental Protection. Reports and Studies GESAMP No. 76. FAO, Rome. 198 p.
  15. Haimes, Y.Y., 2009. Risk Modelling, Assessment, and Management, Third Edition edn, John Willey & Son, Inc.
  16. Hambray, J. and Southall, T., 2002. Environmental Risk Assessment and Communication in Coastal Aquaculture. Joint Group of Experts on the Scientific Aspects of Marine Environmental Protection, GESAMPWG31. FAO, Rome, Italy.
  17. Hayes, K.R., 1997. A Review of Ecological Risk Assessment Methodologies. CRIMP Technical Report No. 13. CSIRO, Hobart, Tasmania, Australia.
  18. Hindar, K.; Fleming, I.A.; McGinnity, P. and Diserud, A., 2006. Genetic and ecological effects of salmon farming on wild salmon: modeling from experimental results. ICES Journal of Marine Science. Vol. 63, pp: 1234-1247.
  19. Holsman, K.; Samhouri, J.; Cook, G.; Hazen, E.; Olsen, E. and Dillard, M., 2017. An ecosystem-based approach to marine risk assessment. Ecosyst. Health Sustainabil. Vol. 3, pp: 1256.
  20. Holmer, M.; Wildish, D. and Hargrave, B., 2005. Environmental effects of marine finfish aquaculture. In Handbook of environmental chemistry, pp: 181-206. Ed. by Hargrave, B., Springer-Verlag, Berlin.
  21. Kim, H.Y.; Lee, I.S. and Oh, J.E., 2017. Human and veterinary pharmaceuticals in the marine environment including fish farms in Korea. Sci. Total Environ. Vol. 579, pp: 940-949.
  22. Kutti, T.; Ervik, A. and Hansen, P.K., 2007a. Effects of organic effluents from a salmon farm on a fjord system. I.Vertical export and dispersal processes. Aquaculture. Vol. 262, pp: 367-381.
  23. Naylor, R.L.; Goldburg, R.J.; Mooney, H.; Beveridge, M.; Clay, J.; Folke; C., Kautsky, N.; Lubchenco, J., Primavera. J. and Williams, M., 1998. Nature’s Subsidies to Shrimp and Salmon Farming. Science. Vol. 282, pp: 883.
  24. Lafferty, K.D.; Harvell, C.D.; Conrad, J.M.; Friedman, C.S.; Kent, M.L.; Kuris, A.M. and Saksida, S.M., 2015. Infectious diseases affect marine fisheries and aquaculture economics. Annual Review of Marine Science. Vol. 7, pp: 471-496.
  25. Rico, A. and Van den Brink, P.J., 2014. Probabilistic risk assessment of veterinary medicines applied to four major aquaculture species produced in Asia. Science of the Total Environment. Vol. 468-469, pp: 630-641.
  26. Serra-Llinares, R.M.; Bjørn, P.A.; Finstad, B.; Nilsen, R.; Harbitz, A.;Berg, M. and Asplin, L., 2014. Salmon lice infection on wild salmonids in marine protected areas: an evaluation of the Norwegian "National Salmon Fjords". Aquaculture Environment Interactions. Vol. 5, pp: 1-16.
  27. Sharma, D. and Kansal, A., 2013. Assessment of river quality models: a review. Reviews in Environmental Science and Biotechnology. Vol. 12, pp: 285-311.
  28. Snow, M.; Black, J.; Matejusova, I.; McIntosh, R.; Baretto, E.;Wallace, I.S. and Bruno, D.W.,2010. Detection of salmonid alphavirus RNA in wild marine fish: implications for the origins of salmon pancreas disease in aquaculture. Diseases of Aquatic Organisms. Vol. 91, pp: 177-188.
  29. Standards Australia. Risk management-guidelines on risk assessment techniques. HB 89. 2012. Standards Australia Limited, Sydney, Australia.
  30. Taranger, G.L.; Svasand, T.; Kvamme, B.O.; Kristiansen, T.S. and Boxaspen, K.K., 2012a. Risk assessment of Norwegian aquaculture (In Norwegian). Fisken og havet. 131 pp.
  31. UNEP. 2010. Environmental assessment in the WIO Region: An overview of the policy, legal, regulatory and‏ ‏institutional frameworks related to Environmental Impact Assessment in the WIO Region. UNEP/Nairobi‏ ‏Convention, 81 p.‎
  32. USEPA. 1998. Guidelines for Ecological Risk Assessment. EPA/630/R-95/002F. U.S. Environmental Protection Agency, Washington DC. Federal Register 63, 26846-26924. Available online at: http://www.epa. gov/raf/publications /pdfs/Ecotxtbx.Pdf.
  33. Van den Bogaard, A.E. and Stobberingh, E.E., 2000. Epidemiology of resistance to antibiotics: links between animals and humans. Int. J. Antimicrob. Agents. Vol. 14, pp: 327-335.