بررسی اثر امواج الکترومغناطیسی موبایل بر هورمون رشد در موش صحرایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه فارماکولوژی، واحد ارسنجان، دانشکده داروسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، ارسنجان، ایران

2 بیمارستان فجر، دانشگاه علوم پزشکی ارتش ، تهران ، ایران

10.22034/aej.2021.132896

چکیده

 در زندگی مدرن امروز کاربرد تلفن های همراه بسیار قابل توجه است. هورمون رشد هورمونی است که از بخش پیشین هیپوفیز یا آدنوهیپوفیز آزاد می‌ شود. هدف از این مطالعه بررسی اثر امواج ناشی از تلفن همراه بر میزان هورمون رشد می باشد. در این مطالعه 35 سر موش صحرایی نر بالغ نژاد ویستار به صورت تصادفی به 5 گروه تقسیم شدند که هر گروه شامل 7 موش صحرایی می باشد. گروه شاهد که به مدت 7 روز هیچ امواجی دریافت نکردند. گروه شم 1 و 2  که به مدت 7 روز هر روز 3 و 6 ساعت در معرض موبایل روشن (بدون مکالمه) بودند . گروه تجربی 1 و 2 که به ترتیب برای مدت 3 و 6 ساعت به مدت 7 روز در معرض امواج موبایل (در حال مکالمه) قرار داشتند. سپس نمونه سرم حیوانات، جمع آوری و هورمون رشد با روش الیزا اندازه گیری شد. داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS و تست one way ANOVA آنالیز شدند. نتایج نشان داد که دو گروه تجربی 1 و 2 کاهش معنی داری در میانگین غلظت هورمون رشد با گروه های شاهد و دو گروه شم 1 و 2 داشته است. هم چنین کاهش هورمون رشد در گروه تجربی 2 نسبت به گروه تجربی 1 نیز معنی دار بوده است. گروه شم 2 نیز نسبت به گروه شاهد کاهش معنی داری داشته است. نتایج بیانگر کاهش معنی دار میزان هورمون رشد در گروه های تحت تاثیر امواج حاصل از گوشی همراه می باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. ابراهیمی، ز. و صفوی­ نایینی، خ.، 1397. بررسی اثر اموااج الکترومغناطیسی موبایل بر هورمون پرولاکتین در موش صحرایی. فصلنامه زیست­ جانوری دامغان. سال 11، شماره 1، صفحات 46 تا 55.
    2. بهارآرا، ج.؛ پریور، ک.؛ اشرف، ع. و عزیزی، م.، 1388. اثر امواج تلفن­ های همراه بر سیستم خون ­ساز موش نر نابالغ نژاد BALB/c. فصلنامه فیض دوره 13، شماره 2، صفحات 75 تا 81.
    3. حسینی، ا.، 1385. فیزیولوژی اعصاب و غدد درون ­ریز. انتشارات راهگشا. صفحات 30 تا 150.
    4. حمایت ­خواه ­جهرمی، و.؛ فتاحی، ا  نظری، م  جوهری، ح. و   کارگر، ح.، 1389. بررسی اثر امواج موبایل بر تعداد فولیکول های تخمدان و میزان هورمون های FSH ، LH ، استروژن و پروژسترون در موش‏ های صحرایی بالغ. سلول و بافت. دوره 1، شماره 1، صفحات 27 تا 34.
    5. رضائی­ زاده، ر. و کرد، م.، 1390. بررسی اثر امواج مایکروویو حاصل از موبایل بر سطح هورمون­ های تیروئیدی، کورتیزول و پاراتورمون سرم موش صحرایی ماده بالغ و نابالغ. پایان­ نامه کارشناسی ­ارشد رشته فیزیولوژی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شیراز. صفحات 1 تا 30.
    6. صادقی، ع.؛ پورمظفر، س. و گذری، م.، 1399. تاثیر داروی لیورگل بر شاخص های رشد و تکامل گنادی در سطوح مختلف چربی جیره ماهی قرمز (Carassius auratus). فصلنامه محیط ­زیست جانوری. سال 12، شماره 1، صفحات 323 تا 330.
    7. قیطاس­ پور، ف.؛ متین ­فر، ع. و غلامی، م.، 1393. تاثیر دوره و شدت­ های نوری مختلف بر اندازه غده پینه آل در مولدهای صافی ماهی لکه سفید. فصلنامه محیط زیست جانوری. سال 6، شماره 4، صفحات 187 تا 193.

    1. Ahangarpour, A.; Fathimoghaddam, H.; Tahmasebi, M.J.andShahbazian, H., 2009. Hypothalamic-pituitary-gonadal axis responses of the male rats to short and long time alternative magnetic fields (50 Hz) exposure. JRMS. Vol. 14, No. 4, pp: 231-238.
    2. Ahlbom, I.C.; Cardis, E.; Green, A.; Linet, M.; Savitz, D. and Swerdlow, A., 2001. Review of the Epidemiologic Literature on EMF and Health. Environ Health Perspect. Vol. 109, No. l6, pp: 911-933.
    3. Bennett, R., 2013. Growth Hormone Deficiency in Fibromyalgia, Retrieved.
    4. Cardis, E.; Richardson, L. and Deltour, I., 2007. The Interphone study: design, epidemiological methods, and description of the study population. Eur J Epidemiol. Vol. 22, No. 9, pp: 647-664.
    5. Croft, R.J.; Chandler, J.S.; Burgess, A.P.; Barry, R.J.; Williams, J.D. and Clarke, A.R., 2002. Acute mobile phone operation affects neural function in humans. Clin Neurophysiol. Vol. 113, No. 10, pp: 1623-1632.    
    6. Dai, Q.I.; Shu, X.O.; Li, H. and Yang, G., 2010. Is Green Tea Drinking Associated with a Later Onset of Breast Cancer? AEP. Vol. 20, No. 1, pp: 74-81.
    7. Eftekhari, H.; Haeri Rowhani, A.; Babapour, V.; Parivar, K. and Ranjbar Omrani, Gh., 2007. Effect of pheromones on the plasma level of prolactin during pregnancy and lactating periods in female rat. Physiology & Pharmacology. Vol. 11, No. 2, pp: 107-114.
    8. Frystyk, J., 2010. Exercise and the growth hormone-insulin-like growth factor axis. Medicine and science in sports and exercise. Vol. 42, No. 1, pp: 58-66.
    9. Gutschi, T.; Mohamad, B.; Al‐Ali Shamloul, R.; Pummer, K. and Trummer, H., 2011. Impact of cell phone use on men’s semen parameters. Andrologia. Vol. 43, No. 5, pp: 312-316.
    10. Hall, J.E., 2015. Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology E-Book, Elsevier Health Sciences.
    11. Hyland, G., 2003. Physics and biology of mobile telephony, The Lancet, Vol. 356, No. 9244, pp: 1833-1836. Not affect the testes. Bio electromagnetics. Vol. 24, No. 3, pp: 182-188. 
    12. Khurana, V.G.; Teo, C.; Kundi, M. and Hardell, L., 2009. Cell phones and brain tumors: a review including the long-term epidemiologic data. Surgical Neurology. Vol. 72, No. 1, pp: 205-215.
    13. McKinlay, A.F.; Allen, S.G.; Cox, R.; Dimbylow, P.J.; Mann, S.M. and Muirhead, C.R., 2004. Review of the scientific evidence for limiting exposure to electromagnetic Fields. Document of the NRBP. Vol. 15, No. 3, pp: 74-124.
    14. Paulraj, R. and Behari, J., 1997. Single strand DNA breaks in rat brain cells exposed to microwave radiation. J Pineal Res. Vol. 22, No. 3, pp: 152-162.
    15. Sahar, M. and Awad, S., 2008. Health risks of electromagnetic radiation from mobile phone on brain of rat. Journal of Applied Sciences Res. Vol. 4, No. 12, pp: 1994-2000.
    16. Salford, LG.; Henrietta, N.; Arne, B. and Gustav, G., 2007. Non thermal effects of EMF upon the mammalian brain. The Environmentalist. Vol. 27, pp: 493-500.
    17. Shahabi, S.; Hassanzadeh, T.; Hoseinnezhaddarzi, M.;  Mousavi, F.; Shirchi, S.; Nazari, A.; Zarei, H. and Pourabdolhossein, F., 2018. Exposure to cell phone radiofrequency changes orticotrophin hormone levels and histology of the brain and adrenal glands in male Wistar rat. Iran J Basic Med Sci.  Vol. 21, No. 12, pp: 1269-1274.
    18. Sicard, E. and Delmas, B.S., 2001. Introduction to GSM. 5th. Bedford Ma. Bed Ford Ma Tec online Publication. pp: 1-3.  
    19. Yüksel, M.; Nazıroğlu, M. and Özkaya, M.O. 2016. Long term exposure to electromagnetic radiation from mobile phones and Wi-Fi devices decreases plasma prolactin, progesterone, and estrogen levels but increases uterine oxidative stress in pregnant rats and their offspring.  Endocrine. Vol. 52, No. 2, pp: 352-362.