پویایی شناسی جمعیت ماهی کلمه خزری Rutilus caspicus (Yakovlev, 1870) در جنوب شرق دریای خزر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران

2 مرکز تحقیقات ذخایر آب های داخلی، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

10.22034/aej.2021.133509

چکیده

این مطالعه با هدف بررسی پارامترهای پویایی ­شناسی جمعیت ماهی کلمه خزری (R. caspicusدر آب ­های جنوب شرق دریای خزر در سال 1397 (در 6 ماهه فصل صید) انجام شد. تعداد 215 نمونه با تور پره صید و طول کل با دقت 0/01 و وزن کل 0/001 مورد زیست‌ سنجی واقع شدند. نمونه­ ها در دامنه طولی 16/74 تا 30/03 سانتی‌ متر و دامنه وزنی 36 تا 342 گرم قرار داشتند. سن ماهیان کلمه صید شده در دامنه سنی +3 تا +7 برآورد گردید. دامنه تغییرات b بین 3/49-3/05 به‌ دست آمد. رابطه نمایی طول کل و وزن کل W=0.009L3/09 به‌ دست آمد که نشان ­دهنده رشد آلومتریک مثبت است. بعد از برازش به روش حداقل مربعات رابطه طول-  وزن W=0.009L3/42 محاسبه شد. معادله رشد فون­برتالانفی برای این گونهLt=37/1033(1-EXP (-0/19(t+0/40)محاسبه، و ضریب مرگ ­و میر طبیعی با استفاده از فرمول تجربی پائولی برای ماهی کلمه خزری 0/445 به‌ دست آمد. بالاترین مقدار فاکتور وضعیت و ضریب رشد لحظه‌ ای برای این گونه به‌ ترتیب 0/42 و 0/44 به‌ دست آمد. در مجموع، به‌ نظر می‌ رسد ذخایر ماهی کلمه در بخش جنوب شرقی دریای خزر به‌ شدت در معرض خطر بوده و نیازمند ارائه راهکارهای مدیریتی کارا جهت حفظ ذخایر آن می‌ باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. بندانی، غ.، 1395. بررسی بیولوژی (تغذیه، تخم‌ ریزی و رشد ماهی کلمه R. caspius) در آب­ های ایرانی جنوب خزر. موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور. مرکز تحقیقات ذخایر آبزیان آب­های داخلی. گرگان، ایران. 48 صفحه.
  2. تاتار، ر.د.؛ قربانی، ر.؛ گرگین، س.؛ بندانی، غ. و یحیایی، م.، 1397. تعیین الگوی بهره‌ برداری ماهی کلمه خزری (R. caspicus Yakovlev, 1870) در بخش جنوب­  شرقی دریای خزر (محدوده سواحل استان گلستان). مجله بهره‌ برداری و پرورش آبزیان. جلد 7، شماره 2، صفحات 9 تا 19.
  3. تقوی­ جلودار، ح. و امری­ صاحبی، ا.، 1395. بررسی برخی خصوصیات زیستی، سن، جنسیت و پارامترهای رشد ماهی کلمه (Rutilus rutilus caspicus) در سواحل جنوب­ شرقی دریای خزر. مجله علمی شیلات ایران. دوره 25، شماره 1، صفحات 183 تا 193.
  4. غنی‌ نژاد، د.؛ عبدالملکی، ش.؛ صیادبورانی، م.؛ پورغلام، ا.؛ فضلی، ح.؛ بندانی، غ. و عباسی، ک.، 1391. ارزیابی ذخایر ماهیان استخوانی دریای خزر. گزارش نهایی، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی ایران. تهران، ایران. 165 صفحه.
  5. قلی‌ اف، د.ب.ا.، 1997. کپورماهیان و سوف ماهیان حوضه جنوبی و میانی دریای خزر (ساختار جمعیت‌ ها، اکولوژی، پراکنش و تدابیری جهت بازسازی ذخایر). ترجمه عادلی، ی.، 1377. مرکز تحقیقات شیلاتی استان گیلان. 44 صفحه.
  6. Bagenal, T. and Tesch, F., 1978. Age and growth. In: Methods for assessment of fish production in fresh waters. Bagenal, T.B., (Ed.). IBP Handbook No 3. Blackwell Scientific Publications, Oxford, UK. pp: 101-136.
  7. Biswas, S.P., 1993. Manual of methods in fish biology. South Asian publishers Pvt. Ltd, New Delhi, International Book Co. Abseccon high Lands, N.J., USA. 147 p.
  8. Burrough, R.J. and Kannedy, C.R., 1979. The occurrence and natural alleviation of stunting in a population of roach, Rutilus rutilus (L.). Journal of Fish Biology. Vol. 15, pp: 93-109.
  9. Froese, R., 2006. Cube law, condition factor and Length Weight relationships: history, meta-analysis and recommendations. Journal of Applied Ichthyology. Vol. 22, pp: 241-253.
  10. Haddon, M., 2011. Modelling and Quantitative Methods in Fisheries. Second Edition, Taylor and Francis press. 449 p.
  11. Halimi, M.; Golpour, A.; Dadras, H.; Mohamadi, M. and Chamanara, V., 2014. Quantitive characteristics and chemical composition in Caspian Roach (Rutilus rutilus caspicus) sperm. Iranian Journal of Fisheries Sciences. Vol. 13, No. 1, pp: 81-90.
  12. Hedayati, S.A.A.; Ghafari Farsani, H.; Shahbazi Naserabad, S. and Gerami, M.H., 2015. Acute Toxicity and Behavioral Changes Associated with Diazinon in Rutilus rutilus caspicus and Hypophthalmicthys molitrix. Iranian Journal of Toxicology, Arak University of Medical Sciences. Vol. 9, No. 30, pp: 1354-1359.
  13. Hong-Jing, L. and Cong-Xin, X., 2008. Age and growth of the Tibetan Cat fish, Giyptosternum maculatum in the Brahmaputra River, China. Zoological Studies. Vol. 47, pp: 555-563.
  14. Kas’yanov, A.N. and Izyumov, Y.U., 1995. Growth of roach, Rutilus rutilus caspicus, in Russia and adjacent countries. Journal of Ichthyology. Vol. 35, pp: 256-272.
  15. Kazancheev, E.N., 1981. Ryby Kaspiiskogo Morya [Fishes of the Caspian Sea]. Leg kayai Pischch evaya Promysh lennost, Moskva. 167 p.
  16. Kazanchev, A.N., 1981. Caspian fish and its catchment area. Translated by Shariati A. 1992. Fisheries Company of Iran. Tehran, Iran. 171 p.
  17. Kiabi, B.H.; Abdoli, A. and Naderi, M., 1999. Status of the fish fauna in the south Caspian Basin of Iran. Journal of Zoology in the Middle East. Vol. 18, pp: 57-65.
  18. Larmuseau, M.H.D.; Freyhof, J.; Volckaert, F.A.M. and Van Houdt, J.K.J., 2009. Matrilinear phylogeography and demographical patterns of Rutilusrutilus: implications for taxonomy and conservation. Journal of Fish Biology. Vol. 75, pp: 332-353.
  19. Mann, R.H.K., 1973. Observation on the age, growth, reproduction and food of the roach Rutilus rutilus (L.) in two rivers in southern England. Journal of Fish Biology. Vol. 5, pp: 707-736.
  20. Mehdipoor, N.; Saeedpour, B. and Bandani, G.H.A., 2016. Determine of age structure, genus ratio, and growth model of Caspian roach brood stocks in south east of Caspian Sea (Golestan Province). Applied Ichthyology Research. Vol. 4, No. 1, pp: 17-27.
  21. Naddafi, R.; Abdoli, A.; Hassanzadeh Kiabi, B.; Mojazi Amiri, B. and Karami, M., 2005. Age, growth and reproduction of the Caspian roach (Rutilus rutilus caspicus) in the Anzali and Gomishan wetlands, North Iran. Journal of Applied Ichthyology. Vol. 21, pp: 492-497.
  22. Papageorgiou, N.K., 1979. The length-weight relationship, age, growth and reproduction of the roach, Rutilus rutilus (L.) in Lake Volvi. Journal of Fisheries and Biology. Vol. 62, pp: 529-538.
  23. Paull, G.C.; Filby, A.L. and Tyler, C.R., 2009. Environment Biological Fisheries. Vol. 85, pp: 277. https:// doi.org/ 10.1007 / s10641- 009-9492-5.
  24. Pauly, D., 1980. On the interrelationship between natural mortality, growth parameters, and mean environmental temperature in 175 fish stocks. Journal du Conceal International pour exploration de la Mer. Vol. 39, No. 3, pp: 175-192.
  25. Pauly, D., 1983. Some Simple Methods for the Assessment of Tropical Fish Stocks. FAO Fisheries Technical Publications, Rome, Italy. 52 p.
  26. Przybylski, M., 1996.Variation in fish growth characteristics along a river course. Hydrobiologia. Vol. 325, pp: 39-46.
  27. Savenkova, T.P., 1994: Distribution and characteristics of the biology of young-of-the-year vobla, Rutilus rutilus caspicus, in the southeastern Caspian Sea. Journal of Ichthyology. Vol. 34, pp: 28-38.
  28. Sedaghat, S. and Hoseini, S.A., 2012.Age and Growth of Caspian Roach, Rutilus rutilus caspicus Jakowlew, 1870 in Southern Caspian Sea, Iran. World Journal of Fish and Marine Sciences. Vol. 45, pp: 533-535.
  29. Sturges, H.A., 1926. The Choice of a Class Interval. Journal of the American Statistical Association. Vol. 21, pp: 65-66.
  30. Turkmen, M.; Erdogan, O.; Yeldirim, A. and Akyurt, I., 2001. Reproduction tactics, age and growth of Capoeta capoeta umbla Heckle 1843, from the Akkale region of the Karasu River, Turkey. Fisheries Research. Vol. 1220, pp: 1-12.