فراوانی طولی و ترکیب گونه‌ای ماهیان غیرهدف صید شده تورهای مخروطی بالارو در بنادر صیادی بابلسر و امیرآباد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه شیلات، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 مرکز تحقیقات ذخایر آبزیان آب های داخلی ، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

3 گروه آمار، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

4 پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران

10.22034/aej.2021.134089

چکیده

قطر حلقه متصل به تورهای تورهای قیفی بالارو در ابتدا 1/5 متر بود اما به تدریج قطر حلقه متصل افزایش یافته به طوری ­که امروزه حدود 4 متر می ­باشد. به نظر می ­رسد این افزایش قطر حلقه، باعث افزایش تعداد ماهیان غیرهدف در این روش صید شده است. این مطالعه با هدف بررسی فراوانی طولی و ترکیب گونه‌ ای ماهیان غیر هدف صید شده تورهای مخروطی بالارو در اردیبهشت ماه سال 1397 در بنادر صیادی بابلسر و امیرآباد به وسیله چهار فروند شناور صیادی طی 33 بار تورریزی در عمق 50-40 متری انجام شد. پس از شناسایی گونه ماهیان صید شده، طول کل و وزن نمونه ­ها اندازه ­گیری شد. از تعداد کل 193 ماهیان صید شده بیش ترین و کم ترین درصد فروانی نسبی کل گونه شگ ماهی ­خزری  37/8 درصد و ماهی سه ­خاره با 4/7 درصد بود. درصد فراوانی نسبی سایر گونه‌ های صید شده در بندر بابلسر و امیرآباد عبارتند از نی‌ ماهی (Syngnathus abaster) 38/8 و 28 درصد، ماهی سه‌ خاره (Gasterosteus aculeatus) 50 و صفر درصد، کفال‌ ماهیان (Mugilidae) 11/11 و 18/2 درصد، شگ‌ ماهی (Alosa caspia) صفر و 41/7 درصد، ماهی سفید (Rutilus kutum) صفر و 12 درصد بود. هم چنین یافته­ ها حاکی از آن است که میزان فراوانی ماهیان صید شده در بندر صیادی امیر­آباد بیش تر از بندر صیادی بابلسر می ­باشد و به شدت به منطقه وابسته می ­باشد (p <0/01). نتایج حاکی از فشار بالای حاصل از تولید صید ضمنی روی گونه­ های غیرتجاری در بندر صیادی امیرآباد می­ باشد. بیش ترین فراوانی در بندر صیادی بابلسر و امیرآباد به ­ترتیب در کلاسه طولی 5/5-4/5 سانتی ­متر ماهی سه­ خاره  و 16/5-15/5 سانتی ­متر نی­ ماهی می ­باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. امیری، ک.، 1397. مدل­ سازی عوامل محیطی تاثیر­گذار بر میزان صید در واحد تلاش (CPUE) کیلکا ماهیان (Clupeonella sp.) در سواحل ایرانی دریای­ خزر. رساله دکتری تخصصی. دانشگاه گیلان، دانشکده علوم پایه.
  2. بی­ همتا، م.ر. و زارع­ چاهوکی، م.ع.، 1390. اصول آمار در علوم منابع طبیعی. انتشارات دانشگاه تهران. 300 صفحه.
  3. شفیعی­ ثابت، س. و امینیان ­فتیده، ب.، 1387. بررسی تناوبی گونه­ ای ماهیان صید شده (صید ضمنی) طی فعالیت­ های تجاری شناورهای صیادی کیلکا­ماهیان در حوضه صیادی بندر کیاشهر. اولین همایش­ های منطقه­ ای اکوسیستم­ های آبی داخلی ایران. 17 تا 18 آذر 1387. دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوشهر.
  4. فضلی، ح.؛ جانباز ع.ا.؛ پرافکنده، ف.؛ صیادرضوی، ب.؛ کر، د.؛ طالشیان، ح. و باقرزاده، ف.، 1386. مونیتورینگ (بیولوژی و صید) کیلکا ماهیان در مناطق صید تجاری سال 83-81. وزارت جهاد کشاورزی، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، موٌسسه تحقیقات شیلات ایران. 115 صفحه.
  5. فضلی، ح. و روحی، ا.، 1381. تأثیر احتمالی ورود شانه ­دار روی ترکیب گونه ­ای، صید و ذخایر کیلکا ماهیان در حوزه جنوبی دریای خزر سال ­های 80-1376. مجله علمی شیلات ایران. دوره 11، شماره 1، صفحات 63 تا 72.
  6. عشریه، م.، 1397. بررسی ساختار سنی، رشد و حداکثر محصول پایدار ماهی کیلکای معمولی (Clupeonella cultriventris) در سواحل جنوبی دریای­ خزر (استان مازندران). پایان­ نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.
  7. مرادی‌ نسب، ا.ع.؛ بابایی، ن.؛ پارسا، م.؛ رئیسی، ه.؛ دلیری، م.؛ رهنما، ب.؛ نکورو، ع. و وثاقی، م.ج.، 1394. ترکیب صید ضمنی تورهای قیفی کیلکا ماهیان (Clupeonella ) را در جنوب­ غربی دریای ­خزر (صیدگاه ­های بندر انزلی). سومین کنفرانس ماهی‌ شناسی ایران، شیراز. 190 صفحه.
  8. Alverson, D.L.; Freeberg, M.H.; Murawski, S.A. and pope, j.G., 1994.A global assessment of fisheries bycatch and discard. FAO fisheries paper technical. N: 339.FAO Rom Italy. pp: 48-87.
  9. Dan Teknik, M.S.P.J.; Nurdin, S.; Mustapha, M.A.; Lihan, T. and Ghaffar, M.A., 2015. Determination of potential fishing grounds of Rastrelliger kanagurta using satellite remote sensing and GIS technique. SainsMalaysiana. Vol. 44, No. 2, pp: 225-232.
  10. Sachoemar, S., 2012. Variability of sea surface chlorophyll-a, temperature and fish catch within Indonesian region revealed by satellite data. Marine Research in Indonesia. Vol. 37, No. 2, pp: 75-87. 
  11. Paighambari, S.Y. and Daliri, M., 2012. The bycatch composition of Shrimp Trawl Fisheries in Bushehr Coastal Waters. Journal of the Persian Gulf Marin science. Vol. 3, No. 7, pp: 27-36.
  12. Bellido, J.M.; Begona Santos, M. and Pierse, G.J., 201l. Fishery discards and bycatch: solution for an ecosystem approach to Fiaheries management. Hdribiologia. Vol. 670, pp: 317-333.
  13. Fishcer, W.G. and Bianchi, G., 1984. FAO species identification sheet for fishery purposes Western Indian Ocean, Fishing Area 51. FAO, Rome. Vol. 1, 2 and 4.
  14. Gower J.F.R., 1972. A survey of the uses of remote sensing from aircraft and satellites in oceanography and hydrography. Pac. Mar. Sci. Rep. Inst. Ocean. Sciences, Sidney, British Columbia, Can. pp: 3-72.
  15. Kennely, S.J., 2010. By-catch reduction in the words fisheries. Spering publisher. 288 p.
  16. Mamedov, E.V., 2008. The biology and abundance of kilka along the coast of Azerbaijan, Caspian Sea. ICES. Journal of Marine Science. Vol. 63, pp: 1665-1673.
  17. Marchesana, M.; Spotob, M.; Verginellab, L. and Ferrero, E.A., 2005. Behavioural effects of artificial light on fish species of commercial interest. Fisheries Research. Vol. 73, pp: 171-185.
  18. Walmsly, S.A.; Leslie R.W. and Saner, W.H.H., 2007. Bycath and discarding in the south African demersal trawl. Fisheries Research. Vol. 86, pp: 15-30.
  19. Tang, D.; Kawamura, H.; Lee, M.A. and Van Dien, T., 2003. Seasonal and spatial distribution of chlorophyll-a concentrations and water conditions in the Gulf of Tonkin, South China Sea. Remote Sensing of Environment. Vol. 85, No. 4, pp: 475-483. 
  20. Solanlki, H.U.; Dwivedi, R.M.; Nayak, S.R.; Jadeja, J.V.; Thakar, D.B.; Dave, H.B. and Patel, M.I., 2001. Application of Ocean Colour Monitor chlorophyll and AVHRR SST for fishery forecast: Preliminary validation results off Gujarat coast, northwest coast of India.