مقایسه ویژگی های شکل بدن جمعیت های سس ماهی کورا (Barbus lacerta, Heckel 1834) در سه حوضه خزر، دجله و ارومیه با استفاده از روش ریخت‌سنجی هندسی

نوع مقاله : ریخت شناسی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، گروه زیستگاه ها و تنوع زیستی، تهران، ایران

2 گروه شیلات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، صندوق پستی: 38816

3 گروه تنوع زیستی، دانشکده محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، صندوق پستی: 14515-775

چکیده

مطالعه تفاوت‌ های ریختی جمعیت‌ های مختلف یک گونه می‌ تواند به درک فرآیند تکامل درحال وقوع آن ‌ها کمک نماید. این تحقیق با هدف مقایسه ویژگی‌ های ریختی جمعیت ‌های سس ماهی کورا (Barbus lacerta, Heckel 1834) در سه حوضه خزر، دجله و ارومیه با استفاده از روش ریخت‌سنجی هندسی لندمارک - پایه به اجرا درآمد. برای این منظور تعداد 160 قطعه سس ‌ماهی‌ کورا از سه حوضه مورد مطالعه نمونه ‌برداری شدند. پس از استخراج داده‌ های شکل در روش ریخت‌ سنجی هندسی، داده‌ های لندمارک حاصل بعد از آنالیز پروکراست (روی‌ هم‌ گذاری)، توسط تحلیل‌های آماری چند متغیره PCA و CVA با ارزش p حاصل ازPermutation test و آنالیز خوشه ‌ای مورد تحلیل قرار گرفتند. الگوهای تغییر شکل هر جمعیت نسبت به شکل میانگین کل جمعیت‌ ها در شبکه تغییر شکل مصورسازی گردید. نتایج نشان داد از نظر شکل بدن تفاوت معنی‌ داری بین جمعیت‌ های مورد مطالعه وجود دارد (0/0001>P). براساس الگوی جابجایی نقاط لندمارک و مقایسه الگوی شکل بدن هر جمعیت با شکل میانگین جمعیت‌ ها، اعضای جمعیت رودخانه طالقان دارای سری با عمق کم‌ تر و درازتر، بدنی کم ‌عمق‌ تر بودند. نمونه‌ های جمعیت توتکابن نیز دارای سر کوتاه، بدنی کمی عمیق‌تر، باله مخرجی خلفی‌تر بودند. اعضای جمعیت رودخانه کلورز نیز دارای سری پهن‌تر و درازتر، بدنی اندکی مرتفع بودند. نمونه‌های رودخانه حمیل دارای سری دراز و عمیق، بدنی عمیق و ساقه دمی کوتاه و کم عمق بودند. نمونه‌ های رودخانه زرینه ‌رود دارای سری کوچک و کم‌ عمق، باله پشتی قدامی ‌تر بودند. براساس نتایج تحلیل خوشه‌ ای جمعیت‌ های رودخانه توتکابن، کلورز، طالقان (مربوط به حوضه خزر) در یک شاخه قرار گرفتند و جمعیت رودخانه حمیل (مربوط به حوضه دجله) کاملاً در یک گروه مجزا قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها