جایگاه تبارشناختی و تنوع ژنتیکی خرس های قهوه ای ایران (Ursus arctos) براساس ناحیه کنترل میتوکندری

نوع مقاله: ژنتیک

نویسندگان

1 گروه شیلات و محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، صندوق پستی: 4111

3 اداره کل حفاظت محیط زیست سمنان

4 اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی، ارومیه

5 اداره کل حفاظت محیط زیست لرستان، خرم آباد

6 اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی، تبریز

چکیده

خرس­های قهوه­ای، برخلاف سایر گوشت­خواران پرتحرک، ساختار ژنتیکی کاملاً مشخصی را در سطح جهان نشان می­دهند که دربرگیرنده چندین کلاد میتوکندریایی است. علاوه بر این، جمعیت­های خرس قهوه­ای در خاورمیانه از جمله ایران در تهدید قرار دارند. با این وجود، هنوز جایگاه تبارشناختی و تنوع ژنتیکی این خرس­ها در مقایسه با تبارهای جهانی خرس قهوه­ای در ابهام قرار دارد. در پژوهش حاضر، 50 نمونه (عضله، پوست و مو) متعلق به خرس قهوه­ای از ایران گردآوری شد. تحلیل­ها براساس یک قطعه 614 جفت باز از ناحیه کنترل میتوکندری انجام شد. براساس یافته­ها، خرس­های ایران در مقایسه با خرس­های قهوه­ای مناطق دیگر جهان تنوع هاپلوتایپی به نسبت زیادی (50 فرد، 22 هاپلوتایپ) را نشان دادند. تحلیل­های این ناحیه میتوکندریایی، خرس­های ایران را در یک کلاد مادری کاملاً مجزا از دیگر کلادهای جهانی قرار داد، که دربرگیرنده دو-سه زیرکلاد گیتاشناختی شامل 1) زیرکلاد البرز: خرس­های ساکن کوه­های البرز تا ارسباران، 2) زیرکلاد زاگرس: خرس­های غرب کشور از کوه­های سهند (آذربایجان­شرقی) تا زاگرس جنوبی (کازرون) و 3) زیرکلاد فارس: خرس­های ساکن جنوب­شرقی زاگرس (مرودشت تا اقلید، استان فارس) است. یافته­های FST و AMOVA، وجود ساختار ژنتیکی معنی­داری را بین زیرکلادهای خرس قهوه­ای در ایران تائید می­نماید. بنابراین، جمعیت­های امروزی خرس قهوه­ای در ایران، علاوه بر تنوع هاپلوتایپی به نسبت زیاد، ساختارهای گیتاشناختی مشخصی را نمایش می­دهند.

کلیدواژه‌ها