شناسایی گونه (Callista umbonella (bivalve: Veneridae با تاکید بر مطالعات مورفولوژیک و مولکولی

نوع مقاله: ژنتیک

نویسندگان

گروه زیست شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی و اقیانوسی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر

چکیده

مطالعه حاضر به بررسی شناسایی دقیق دوکفه‌ای Callista umbonella  در ساحل نایبند با استفاده از مطالعات ریخت‌شناسی و مولکولی پرداخته است. بدین منظور در اردیبهشت سال 1395 از دوکفه‌ای‌های این گونه نمونه ­برداری صورت گرفت. جهت ثبت ویژگی­ های مورفولوژیک  مانند شکل کفه­ ها، تزیینات روی کفه‌ها، شکل آمبو، موقعیت، تعداد و شکل دندان‌های لولایی و رنگ عکس ­برداری انجام شد. جهت مطالعات مولکولی، DNA نمونه­ ها با استفاده از روش CTAB استخراج و قطعه ژنی زیر واحد یک سیتوکروم اکسیداز میتوکندری (COI) تکثیر و توالی­ یابی شد. نتایج شناسایی ­های مورفولوژیک، نشان داد تمامی نمونه‌ها به احتمال قوی متعلق به جنس Callista گونه C.umbonellaاز خانواده Veneridae می‌باشند. در مجموع تعداد  17 توالی به­ دست آمد. به­ جز نمونه شماره 9 (NI9)بلاست  توالی­ های نمونه‌های مطالعه حاضر بیش ­ترین درصد شباهت را با گونه  DQ184850)Turtonia minuta )از خانواده Veneridaeنشان دادند. نمونه شماره 9 (NI9) بیش ­ترین شباهت را با گونه (Costacallista impar (DQ184808 نشان داد که این گونه نیز از خانواده Veneridae محسوب می‌شود. ترسیم درختان و هم ­ترازی این توالی‌ها در بانک ژن فقط توانست تعلق آن­ ها را به خانواده Veneridae اثبات کند. نتایج توپولوژی درختان تکاملی برای هرسه آنالیز(Maximum parsimony, Maximum likelihood) در هر 17 توالی نشان دادند، توالی نوکلئوتیدی ژن COI، در تمام نمونه‌ها که به ­عنوان یک گونه معرفی شده­ اند، یکسان نیست. با توجه به این­ که از نظر مورفولوژی شباهت زیادی در میان نمونه‌ها مشاهده شد با این‌حال اختلافات ژنتیکی در درختان ترسیم شده نشان داد احتمال پدید آمدن گونه‌ای جدید را نیز ممکن است وجود داشته باشد و با بررسی‌های بیش ­تر و مطالعات دقیق‌تر مورفولوژی و نشانگرهای مولکولی بیش ­تر نظر قاطعانه‌تری ارائه داد. 

کلیدواژه‌ها


  1. اشجع ­اردلان، ا.، 1372. شناسایی و بررسی پراکنش دوکفه ­ای­ های مناطق جزر و مدی خلیج چابهار و سواحل اطراف آن. پایان­ نامه کارشناسی­ ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال. 135 صفحه.
  2. اشجع­ اردلان، ا.؛ عمادی، ح. و رابط، ل.، 1387. بررسی فراوانی دوکفه ­ای Amiantis umbonella در ساحل گلی بندرعباس، خلیج فارس. مجله پژوهش­ های علوم و فنون دریایی. دوره 1، شماره 3، صفحات 23 تا 33.
  3. اشجع­ اردلان، ا.؛ نجات­ خواه ­معنوی، پ. و عزیزی، ن.، 1387. شناسایی دوکفه­ ای­ های جزایر خارک و خارکو. مجله پژوهش­ های علوم و فنون دریایی. دوره 3، شماره 1، صفحات 66 تا 77.
  4. تجلی ­پور، م.، 1373. بررسی تکمیلی سیستماتیک و انتشار نرم ­تنان سواحل ایرانی خلیج فارس. انتشارات خیبر، چاپ اول، تهران، ایران.
  5. حسین ­زاده­ صحافی،ه.؛ دقوقی، ب. و رامشی، ح.، 1379. اطلس نرم تنان خلیج فارس. موسسه تحقیقات شیلاتی ایران. تهران، چاپ اول. 248 صفحه.
  6. حسین ­زاده ­صحافی، ه.، 1383. زیست ­شناسی تولیدمثل صدف دسته چاقویی (Solenrosemaculatus) در سواحل شمالی خلیج فارس. مجله پژوهش و سازندگی در امور دام و آبزیان. دوره 62 صفحات 14 تا 20.
  7. سعیدی، ه.؛ پاشایی ­راد، ش.؛ اشجع ­اردلان، ا.؛ کامرانی، ا. و حسن ­زاده ­کیابی، ب.، 1381. مورفومتری و بررسی ارتباط طول وزن، طول- عمق و قطر طولی سوراخ حفر شده توسط دوکفه ­ای دسته چاقویی (Solen dactylus) در آب­ های ساحلی بندرعباس، خلیج فارس. مجله پژوهش ­های علوم و فنون دریایی. دوره 18، شماره 4، صفحات 79 تا 88.
  8. کاظمیان، م.؛ دلفیه، پ. و خدادادی، م.،  1388. بررسی فراوانی دوکفه ­ای­ ها و شکم ­پایان در سواحل صخره ­ای طیس، واقع در خلیج فارس. مجله بیولوژی دریا. دوره 1، شماره 3، صفحات 63 تا 77.
  9. کامرانی، ا.؛ بهزادی، س. و هاشمی­ پور، ف.، 1392. بررسی تنوع و شناسایی دوکفه ­ای ­ها و شکم ­پایان سواحل شهر بندرعباس. مجله اقیانوس شناسی. دوره 4، شماره 13، صفحات 53 تا 60.
  10. نبوی، س.م.ب.؛ قطب ­الدین، ن.؛ کوچنین، پ. و دهقان مدیسه، س.، 1388 . مطالعه جمعیت دوکفه ­ای­ های غالب سواحل هندیجان خلیج فارس. مجله بیولوژی دریا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز. دوره 1، شماره 2، صفحات 1 تا 13.
  11. نیامیمندی، ن.، 1389. شناسایی، پراکنش و برآورد ذخیره صدف­ های خوراکی در آب­ های ساحلی استان بوشهر (88-87) گزارش نهایی پروژه، موسسه تحقیقات شیلات ایران. تهران.
  12. Barnes, R.S.K.; Calow, P.J.W.; Golding, D.W.; Spicer, S.I., 2001.The invertebrates. BlackWell Science Ltd. USA.
  13. Campbell, D.C., 2000. Molecular evidence on the evolution of the Bivalvia. In: Harper EM, Taylor JD, Crame JA, editors. The evolutionary biology of the Bivalvia. Vol. 177, pp: 31-46.
  14. Canapa, A.; Marota, I.; Rollo, F. and Olmo, E., 1996. Phylogenetic analysis of Veneridae (Bivalvia): comparison of molecular and palaeontological data. Journal of Molecular Evolution. Vol. 43, pp: 517-522.
  15. Canapa, A.: Schiaparelli, S.: Marota, I. and Barucca, M., 2003. Molecular data from the 16S rRNA gene for the phylogeny of Veneridae (Mollusca: Bivalvia). Marine Biology. Vol. 142, pp: 1125-1130.
  16. Carpenter, K.E. and Niem, V.H., 1998. FAO speices identification guide for fishery purpose. The living marine resources of the Western Central Pacific. Volume 2. Cephalopods, crustaceans, holothurians and sharks. Rome, FAO.
  17. Chen, J.; Li, Q.; Kong, L. and Yu, X., 2013. Additional lines of evidence provide new insights into species diversity of the Paphia subgenus Protapes (Mollusca, Bivalvia, Veneridae) in seas of south China. Marine Biodiversity. Vol. 44, pp: 55-61.
  18. Coan, E.V. and Scott, P.H., 1997. Checklist of the marine bivalves of the northeastern Pacific Ocean.Santa Barbara Museum of Natural History. Science. Vol. 1, pp: 1-28.
  19. De Leon, J.H.; Jones, W.A.; Samou, M. and Morgan, D.J.W., 2006. Genetic and hybridization evidence confirms that a geographic population of Gonatocerus morrilli (Hymenoptera: Mymaridae) from California is a new species: egg parasitoids of the glassy-winged sharpshooter Homalodisca coagulata (Homoptera: Cicadellidae). Biological Control. Vol. 38, pp: 282-293.
  20. Folmer, O.; Black, M.; Hoeh, W.; Lutz, R. and Vrijenhoek, R., 1994. DNA primers for amplification of mitochondrial cytochrome c oxidase subunit I from diverse metazoan invertebrates. Molecular Marine Biology and Biotechnology. Vol. 3, pp:294-299.
  21. Frizzell, D.L., 1936. Preliminary reclassiWcation of veneracean pelecypods. Bull. Mus. Roy. Hist. Nat. Belgique. Vol. 12, pp: 1-84.
  22. Gosling, E., 2003. Bivalve molluscs biology, ecology and culture. Fishing News Books, a division of Blackwell Publishing. UK.
  23. Harte, M.E., 1992. A new approach to the study of bivalve evolution. American malacological Bulletin, Vol, 9, pp:199-206.
  24. Hebert, P.D.N.; Cywinska, A.; Ball, S.L. and deWaard, J.R., 2003. Biological identifications through DNA barcodes. Philosophical Transactions of the Royal Society B. Vol. 270, pp: 313-321.
  25. Kappner, I. and Bieler, R., 2008. Phylogeny of Venus clams (Bivalvia: Venerinae) as inferred from nuclear and mitochondrial gene sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution. Vol. 40, pp: 317-331.
  26. Popa, O.P.; Murariu, D. and Popa, L.O., 2007. Comparison of four DNA extraction methods from invasive freshwater bivalve species (Mollusca: Bivalvia) in Romanian fauna. Travaux du Muséum National d’Histoire Naturelle Grigore Antipa. Vol. 6, pp: 527-536.
  27. Radulovici, A.; Archambault, P. and Dufresne, F., 2010. DNA Barcodes for marine Biodiversity: Moving Fast Forward. Journal Diversity. Vol. 2, pp: 450-472.
  28. Saeedi, H.; Ardalan, A.; Kamrani, E. and Kiabi, H.B., 2010. Reproduction, growth and production of Amiantis umbonella (Bivalvia: Veneridae) on northern coast of the Persian Gulf, Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom. Vol. 90, pp: 711-718.
  29. Swofford, D., 2002. phylogenetic analysis using parsimony, version 4.0 b10. Sunderland, MA: Sinauer Associates.
  30. Tamura, K.; Stecher, G.; Peterson, D.; Filipski, A. and Kumar, S., 2013. MEGA6: Molecular Evolutionary Genetics Analysis Version 6.0.
  31. Tan, D.S.H.; Ang, Y.; Lim, G.S.; Ismail, M.R.B. and Meier, R. 2010. From ‘cryptic species’to integrative taxonomy: an iterative process involving DNA sequences, morphology, and behaviour leads to the resurrection of Sepsis pyrrhosoma (Sepsidae: Diptera). Zoologica Scripta. Vol. 39, pp: 51-61.