مقایسه خصوصیات مورفومتریک در جوندگان (مطالعه موردی: جربیل هندی (Tatera indica) در جیرفت و زابل)

نوع مقاله: ریخت شناسی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست،دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی،دانشگاه اردکان، اردکان،ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

چکیده

جربیل هندی (Tatera indica) زیرخانواده جربیل و متعلق به خانواده Muridae می‌باشد. این گونه در اکثر نقاط از جمله نواحی خشک و نیمه‌بیابانی، رودخانه‌ها، محدوده‌های زیرکشت و دو طرف کانال‌های آبیاری و زهکشی یافت می‌شود و معمولاً قدرت سازگاری بالایی دارد. این گونه از اهمیت اکولوژیکی زیادی برخوردار است چرا که حلقه اصلی زنجیره و چرخه غذایی در طبیعت را برای جانورانی نظیر جغد، شغال، روباه، مار و پرندگان شکاری تشکیل می ­دهد جربیل هندی با خوردن دانه‌های گیاهان و دفع آن­ ها در مناطق دیگر، در عین این ­که به پراکنش بذرکمک می‌کند، از طرفی به­ عنوان مهم ­ترین آفت محصولات کشاورزی در میان مهره­ داران محسوب می­ شود. جوندگان از مهم ­ترین طبقاتی هستند که مطالعه آن­ ها به ­لحاظ اثرات مثبت و منفی که در عرصه ­های مختلف هم­ چون کشاورزی یا بهداشت و... دارند لازم به ­نظر می­ رسد. لذا این پژوهش با هدف  بررسی مورفومتریک جربیل هندی با تله گذاری در زیستگاه ­های مختلف در دو شهرستان جیرفت و زابل، در اسفندماه 1395 و فروردین 1396 انجام شد. در این مطالعه به تعداد 15 نمونه توسط تله کشنده و زنده‌گیر صید و صفات ریخت ­شناسی (ریخت ­سنجی ظاهری) و 15 صفت جمجمه‌ای و دندانی در نمونه‌ها اندازه‌گیری و با استفاده از نرم افزار SPSS  نسخه 22 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از آزمون( Nonparametric Mann- Whitney (U test   نشان داد که بین همه متغیرهای اندازه‌گیری شده در هر دو منطقه اختلاف معنی ­دار وجود دارد (0/05>P) و صفات اندازه‌گیری شده در گونه­ های جربیل جیرفت نسبت به زابل بزرگ­ تر بودند.

کلیدواژه‌ها


  1. جعفری،ک. و سودی،س.،1390. کارایی جونده­ کش دیفاناکوم در کنترل جوندگان افت مناطق کشاورزی زنجان و ورامین. اولین کنگره ملی و علوم و فناوری ­های نوین کشاورزی دانشگاه زنجان.
  2. دهقانی، ر.؛ سیدی، ح.ر.؛ دهقان،س. و شریفی، ه.،1391. مروری بر پراکندگی جغرافیایی موش ­ها و بیماری ­های منتقله به وسیله آن­ ها در ایران. دو ماهنامه فیض. دوره 17، شماره 2.
  3. زارعی، ر.؛ درویش، ج.؛ اسماعیلی، ح.ر. و ترحمی، م.،1388. بررسی بیوسیستماتیکی جوندگان شیراز (بخش مرکزی). مجله زیست شناسی ایران. جلد 23، شماره 4، صفحات573  تا 583.
  4. سرگزی ­اول، ح. و فدایی ­قطبی، م.، 1395. طراحی فضای شهری با رویکرد افزایش سرزندگی(نمونه موردی: خیابان امام خمینی زابل). اولین کنفرانس علمی پژوهشی عمران، معماری و محیط ­زیست پایدار تهران. خرداد.
  5. ضیائی، ه.، 1390. راهنمای صحرائی پستانداران ایران.کانون آشنایی با حیات وحش. تهران. صفحات 203 تا 204.
  6. علایی، س. و خلیل­ آریا، ع.، 1392. جوندگان از جانداران بسیار مهم زیست محیط ­های انسانی. سومین همایش ملی سلامت، محیط زیست و توسعه پایدار.
  7. فلاح ­نژادمجرد، ن. و عفتی، ع.، 1393. بررسی تداوم کارایی سموم جونده ­کش ضدانعقادی نسل دوم در برنامه ­های کنترل جوندگان در سازمان میادین میوه، تره ­بار و فرآورده ­های کشاورزی شهرداری تهران. اولین همایش ملی بهداشت محیط، سلامت و محیط زیست پایدار.
  8. قدیریان، ط.؛ کرمی، م.؛ دانه ­کار، ا. و همامی، م.، 1388. برآورد تراکم لانه­ ها و عوامل موثر بر لانه گزینی موش سیاه (Rattus rattus) در جنگل ­های مانگرو ذخیره­ گاه زیست­ کره حرا. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست. سال 11، شماره4، صفحات 649 تا 657.
  9. محمدی،س.؛ و شیخی ­زاده ­اول،ح.، 1395. مطالعه فون جوندگان شهرستان فردوس. مجله زیست شناسی جانوری تجربی. سال 5، شماره 1، صفحات 93 تا 103.
  10. محمدی، س.؛ صباغ­ زاده، ع.؛ ایمانی، ج.؛ بهداروند، ن.؛ پهلوان روی، ا.ع.، 1393. شناسایی عوامل موثر بر حضور جربیل هندی (Tatera indica Hardwicke,1807) در زیستگاه­ های بیابانی و نیمه بیابانی با استفاده از روش رگرسیون منطقی دوتایی (مطالعه موردی: زابل). دو فصلنامه خشک بوم. دوره 4، شماره 1، صفحات 31 تا 41.
  11. مهندسینمشاورآمودان. 1390. بازنگری طرح جامع شهر جیرفت، اداره کل راه و شهرسازی کرمان.
  12. مهندسین مشاور شهرساز و معمار طاش. 1386. طرح جامع شهر زابل، وزارت مسکن و شهرسازی استان سیستان و بلوچستان.
  13. یغفوری،ح.؛ فتوحی،ص. و آبرکار،ز.، 1395. بررسی تطبیقی پارک ­های ناحیه ­ای و محل ه­ای موجود در شهر جیرفت و مکان­ یابی بهینه آن ­ها با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی. فصلنامه جغرافیا و توسعه. سال 14، شماره 44، صفحات165  تا188 .
  14. Berger, P.J.; Negus, N.C. and Rowsemitt, C.N., 1987. Effect of 6-methoxybenzoxazolinone on sex ration and breeding performance in Microtus montanus. Biology of Reproduction. Vol. 35, pp: 355-360.
  15. Gromov, V.S.; Krasnov, B.R. and Shenbrot, G.I., 2000. Space use in Wagner`s gerbil Gerbillus dasyurus in the Negev Highlands, Israel. Acta Theriologica. Vol. 45, No. 2,pp: 175-182.
  16. Hamidi, K.; Mehraban, H. and Darvish, J., 2013. Preliminary study of rodents` fauna (mammalia; rodentia) of khaftownship, southeast of khorasan Razavi province, Iran, using pellets of birds of prey.
  17. Khajeh, A. and Meshkani, J., 2010. A Study of Intraspecies Variations of Indian Gerbil, Tatera indica Hardwicke, 1807 (Muridae, Rodentia) in Eastern Border of Iran. Pakistan Journal of Biological Sciences. Vol. 13, No. 2; pp: 59-65.
  18. Mirshamsi, O.; Darvish, J. and Kayvanfar, N., 2007. A Preliminary study on Indian Gerbils, Tatera indica at population level in eastern and southern parts of Iran (Rodentia: Muridae). Iranian Journal of Animal Biosystematics(IJAB). Vol. 3, No. 1, pp: 49-61.
  19. Mohammadi, S. and Parvizi, P., 2014. Simultaneous Morphological and Molecular Characterization of Tatera indica in Southwestern Iran. J Arthropod-Borne Dis, March Vol. 10, No. 1, pp: 55-64.
  20. Mohammadi, Z.; Darvish, J.; Haddad, F. and Ghorbani, F., 2012. A Karyological study of some Murid Rodents (Rodentia: Muridae) of Iran. Progress in Biological Sciences Vol. 2, No. 1, pp: 30-39
  21. Yigit, N.; Colak, E.; Verimli, R.; Ozkurt, S.  and Sozen, M., 2000. A Study on the Distribution, Morphology and Karyology of Tatera indica (Hardwicke, 1807) (Mammalia; Rodentia) in Turkey. Turk J Zool. Vol. 25, pp: 67-70.