ارزیابی بوم شناختی تأثیر پساب مزارع پرورش میگو بر ساختار جوامع بزرگ بی مهرگان کفزی با استفاده از شاخص زیستی BENTIX (مطالعه موردی: خور تیاب-استان هرمزگان)

نوع مقاله: بوم شناسی

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی دریا، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، صندوق پستی: 3995

2 گروه شیلات، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، ایران

3 گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه هرمزگان، صندوق پستی: 3995

چکیده

این مطالعه با هدف بررسی تأثیر پساب­ مزارع پرورش میگوی تیاب (استان هرمزگان) بر فاکتورهای فیزیکوشیمیایی آب، رسوبات و ساختار جوامع بزرگ بی ­مهرگان کفزی در مناطق دریافت پساب به­ مدت یک ­سال (فروردین 1394 تا فروردین 1395) انجام شد. با توجه به وسعت منطقه و عمق آب، 3 پلات (ورودی آب دریا به خور، قبل از کانال ورودی آب دریا به مزارع پرورش میگو و بعد از کانال خروجی مزارع پرورشی میگو) تعیین و نمونه­ ها تهیه شد. در این مطالعه، 24 خانواده بزرگ بی‌­مهره کفزی شناسایی شد که شامل 6 رده متعلق به 3 شاخه می‌باشند. شاخه­ های کرم­ های حلقوی (Annelida)، بندپایان (Arthropoda) و نرم‌ تنان (Mollusca) به ­ترتیب بیش ­ترین تعداد خانواده و گونه­ های بزرگ بی ­مهره کفزی را به­ خود اختصاص دادند. نتایج حاصل از طبقه ­بندی بوم ­شناختی پلات ­های مورد مطالعه با استفاده از شاخص BENTIX در فصول مختلف نشان داد که پلات­ هایی که قبل از مزارع پرورش میگو قرار دارند در طبقات بوم شناختی "فاقد آلودگی" تا "نسبتاً آلوده" و پلات ­هایی که پس از مزارع پرورش میگو و در محل خروجی پساب ها قرار داشتند، در طبقات "اندکی آلوده" تا "به ­شدت آلوده" طبقه ­بندی شدند. مهم ­ترین فاکتورهای تاثیرگذار بر پراکنش بزرگ بی ­مهرگان کفزی در این مطالعه به ­ترتیب شامل شوری، میزان نیترات، اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی (BOD)، فسفات کل رسوب (TP) و میزان کل مواد آلی رسوبات (TOM) بودند. هم ­چنین در این مطالعه گونه­ های Capitella capitata و Clymene robusta به ­عنوان گونه ­های مقاوم به آلودگی و گونه­ های  Assiminea sp. و Littorina intermedia به ­عنوان گونه ­های حساس به آشفتگی و آلودگی معرفی شدند.

کلیدواژه‌ها


  1. Aktaruzzaman, M.; Hossain, M.S.; Fakhruddin, A.N.M.; Uddin, M.J.; Rahman, S.H.; Chowdhury, M.A.Z.; Alam, M.K.; Fardous, Z. and Hossain, M.A., 2013. Water and bottom sediments quality of brackish water shrimp farms in Kaliganj Upazila, Satkhira, Bangladesh. Soil Environment. Vol. 32, pp: 29-35.
  2. Anh, P.T.; Kroeze, C.; Bush, S.R. and Mol, A.P., 2010. Water pollution by intensive brackish shrimp farming in south-east Vietnam: Causes and options for control. Agricultural Water Management. Vol. 97, pp: 872-882.
  3. Biao, X.; Zhuhong, D. and Xiaorong, W., 2004. Impact of the intensive shrimp farming on the water quality of the adjacent coastal creeks from Eastern China. Marine Pollution Bulletin. Vol. 48, pp: 543-553.
  4. Bui, T.D.; Luong-Van, J. and Austin, C.M., 2012. Impact of shrimp farm effluent on water quality in coastal areas of the world heritage-listed Ha Long Bay. American Journal of Environmental Sciences. Vol. 8, No. 2, pp: 104-116.
  5. Caeiro, S.; Costa, M.; Ramos, T.; Fernandes, F.; Silveira, N.; Coimbra, A.; Medeiros, G. and Painho, M., 2005. Assessing heavy metal contamination in Sado Estuary sediment: an index analysis approach. Ecological Indicators. Vol. 5, pp: 151-169.
  6. Chareonpanich, C.; Montani, S.; Tsutsumi, H. and Nakamura, H., 1994. Estimation of oxygen consumption of a deposit-feeding polychaete Capitella sp. I. Fisheries Science. Vol. 60, pp: 249-251.
  7. Clarke, K.R., 1993. Non‐parametric multivariate analyses of changes in community structure. Australian Journal of Ecology. Vol. 18, pp: 117-143.
  8. Clarke, K.R. and Gorley, R.N., 2006. PRIMER V6: user manual-tutorial. Plymouth Marine Laboratory.
  9. Cognetti, G. and Maltagliati, F., 2000. Biodiversity and adaptive mechanisms in brackish water fauna. Marine Pollution Bulletin. Vol. 40, pp: 7-14.
  10. D’Amours, O.; Archambault, P.; McKindsey, C.W. and Johnson, L.E., 2008. Local enhancement of epibenthic macrofauna by aquaculture activities. Marine Ecology Progress Series. Vol. 371, pp: 73-84.
  11. Ellison, A.M., 2008. Managing mangroves with benthic biodiversity in mind: moving beyond roving banditry. Journal of Sea Research. Vol. 59, pp: 2-15.
  12. Fernandez-Jover, D.; Sanchez-Jerez, P.; Bayle-Sempere, J.; Carratala, A. and Leon, V.M., 2007. Addition of dissolved nitrogen and dissolved organic carbon from wild fish faeces and food around Mediterranean fish farms: implications for waste dispersal models. J of Experimental Marine Biology and Ecology. Vol. 340, pp: 160-168.
  13. Forbes, T.L.;, Forbes, V.E. and Depledge, M.H., 1994. Individual physiological responses to environmental hypoxia and organic enrichment: implications for early soft-bottom community succession. Journal of Marine Research. Vol. 52, pp:1081-1100.
  14. Gál, D.; Szabó, P.; Pekár, F. and Váradi, L., 2003. Experiments on the nutrient removal and retention of a pond recirculation system. Hydrobiologia. Vol. 506, pp: 767-772.
  15. Gillett, R., 2008. Global study of shrimp fisheries. Food and Agriculture Organization of the United Nations Rome.
  16. Gräslund, S. and Bengtsson, B.E., 2001. Chemicals and biological products used in south-east Asian shrimp farming, and their potential impact on the environment-a review. Science of the Total Environment. Vol. 280, pp: 93-131.
  17. Grigorakis, K. and Rigos, G., 2011. Aquaculture effects on environmental and public welfare. The case of Mediterranean mariculture. Chemosphere. Vol. 85, pp: 899-919.
  18. ImanpourNamin,J.; Sharifinia, M. and Bozorgi Makrani, A., 2013. Assessment of fish farm effluents on macro invertebrates based on biological indices in Tajan River (north Iran). Caspian Journal of Environmental Sciences. Vol. 11, pp: 29-39.
  19. Joffre, O.M. and Bosma, R.H., 2009. Typology of shrimp farming in Bac Lieu Province, Mekong Delta, using multivariate statistics. Agriculture, Ecosystems and Environment. Vol. 132, pp: 153-159.
  20. Kalantzi, I.; Shimmield, T.; Pergantis, S.; Papageorgiou, N.; Black, K. and Karakassis, I., 2013. Heavy metals, trace elements and sediment geochemistry at 4 Mediterranean fish farms. Science of the total environment. Vol. 444, pp: 128-137.
  21. Lacerda, L.; Soares, T.; Costa, B. and Godoy, M., 2011. Mercury emission factors from intensive shrimp aquaculture and their relative importance to the Jaguaribe River Estuary, NE Brazil. Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology. Vol. 87, pp: 657-661.
  22. Murugesan, P.; Ajithkumar, T.; Khan, S.A. and Balasubramanian, T., 2009. Use of benthic biodiversity for assessing the impact of shrimp farming on environment. J of Environmental Biology. Vol. 30, No. 5, pp: 865-870.
  23. Nebra, A.; Alcaraz, C.; Caiola, N., Muñoz Camarillo, G. and Ibáñez, C., 2016. Benthic macrofaunal dynamics and environmental stress across a salt wedge Mediterranean estuary. Marine environmental research. Vol. 117, pp: 21-31.
  24. Nickell, L.A.; Black, K.D.; Hughes, D.J.; Overnell, J.; Brand, T.; Nickell, T.D.; Breuer, E. and Harvey,
    S.M., 2003.
    Bioturbation, sediment fluxes and benthic community structure around a salmon cage farm in Loch Creran, Scotland. Journal of Experimental Marine Biology and Ecology. Vol. 285, pp: 221-233.
  25. Nogueira, M.; Pinto, F.D.R.; Nunes, A.P.; Guariz, C.S.L. and Amaral, L.A.d., 2014. Effluents quality during the grow out phase of the amazon shrimp macrobrachium amazonicum. Ciência animal Brasileira. Vol. 15, pp: 159-167.
  26. Páez Osuna, F., 2001. The environmental impact of shrimp aquaculture: causes, effects, and mitigating alternatives. Environmental Management. Vol. 28, pp: 131-140.
  27. Pearson, T. and Rosenberg, R., 1978. Macrobenthic succession in relation to organic enrichment and pollution of the marine environment. Oceanogr. Mar. Biol. Ann. Rev. Vol. 16, pp: 229-311.
  28. Ribeiro, L.F.; Eça, G.F.; Barros, F. and Hatje, V., 2016. Impacts of shrimp farming cultivation cycles on macrobenthic assemblages and chemistry of sediments. Environmental Pollution. Vol. 211, pp: 307-315.
  29. Serrano-Grijalva, L.; Sánchez-Carrillo, S.; Angeler, D.; Sánchez Andrés, R. and Álvarez Cobelas, M., 2011. Effects of shrimp-farm effluents on the food web structure in subtropical coastal lagoons. Journal of Experimental Marine Biology and Ecology. Vol. 402, pp: 65-74.
  30. Simboura, N. and Zenetos, A., 2002. Benthic indicators to use in ecological quality classification of Mediterranean soft bottom marine ecosystems, including a new biotic index. Mediterranean Marine Science. Vol. 3, pp: 77-111.
  31. Strickland, J.D. and Parsons, T.R., 1972. A practical handbook of seawater analysis. Fisheries Research Board of Canada, Ottawa. 167 p.
  32. Taherizadeh, M. and Sharifinia, M., 2015. Applicability of ecological benthic health evaluation tools to three subtropical estuaries (Azini, Jask & Khalasi) from the Iranian coastal waters. Environmental earth sciences. Vol. 74, pp: 3485-3499.
  33. Tomassetti, P.; Persia, E.; Mercatali, I.; Vani, D.; Marussso, V. and Porrello, S., 2009. Effects of mariculture on macrobenthic assemblages in a western Mediterranean site. Marine Pollution Bulletin. Vol. 58, pp: 533-541.
  34. Veuthey, S. and Gerber, J.F., 2012. Accumulation by dispossession in coastal Ecuador: Shrimp farming, local resistance and the gender structure of mobilizations. Global Environmental Change. Vol. 22, pp: 611-622.
  35. Vita, R.; Marin, A.; Jiménez‐Brinquis, B.; Cesar, A.; Marín Guirao, L. and Borredat, M., 2004. Aquaculture of Bluefin tuna in the Mediterranean: evaluation of organic particulate wastes. Aquaculture rese. Vol. 35, pp: 1384-1387.
  36. Zhulay, I.; Reiss, K. and Reiss, H., 2015. Effects of aquaculture fallowing on the recovery of macrofauna communities. Marine pollution bulletin. Vol. 97, pp: 381-390.