مدل سازی مطلوبیت زیستگاه پلنگ ایرانی (Panthera pardus saxicolor) در پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق با روش تحلیل عاملی آشیان بوم شناختی

نوع مقاله: بوم شناسی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

چکیده

پلنگ ایرانی (Pantera pardus saxicolor) یکی از 37 گونه گربه­سان دنیا به شمار می­آید، که در اکثر زیست­گاه­های طبیعی کشور به صورت انفرادی زیست می­کند و برای خود قلمرو مشخصی دارد. آگاهی از نیازهای زیستی گونه­ها نقشی اساسی در برنامه­ریزی حفاظت از گونه­ها دارد. ارزیابی زیستگاه حیات وحش یکی از ملزومات اساسی جهت شناخت نیازهای زیستی و فیزیکی گونه برای حفاظت می­باشد. شناسایی مکان­هایی که صرفا در یک زیستگاه مورد استفاده حیات­وحش قرار می­گیرند ما را به شناخت پارامترهای خُرد زیستگاهی مطلوب جانور رهنمون می­کنند. این مطالعه با هدف تعیین مطلوبیت زیستگاه پلنگ ایرانی با روش ENFA در این منطقه در پاییز سال 1393 انجام شده است، مهم­ترین متغیرهایی در انجام این تحقیق پراکنش طعمه، پوشش گیاهی، نزدیکی به مناطق مسکونی، خطوط حمل و نقل، شیب، ارتفاع و منابع آب هستند. نتایج نشان می­دهد، به طور کلی نزدیک به 20 درصد از کل پناهگاه حیات وحش خوش­ییلاق زیستگاهی مطلوب برای پلنگ می باشد. مهم­ترین عامل موثر بر حضور یا عدم حضور پلنگ در این منطقه تحت تاثیر طعمه­هایش، به ویژه کل و بز و قوچ و میش قرار دارد، به علاوه مطلوب­ترین زیستگاه پلنگ در این منطقه در ارتفاعات بالا بین 1700 تا 2000 متر از سطح دریا و در شیب­های 30 تا 60 درصد یعنی مناطق صخره­ای و صعب­العبور کوهستانی واقع شده است. در حقیقت قلب زیستگاه حفاظت شده خوش­ییلاق به سبب وجود کوه­های مرتفع و صخره­ای و هم­چنین تمرکز بالای حضور طعمه، مطلوب­ترین و امن­ترین نقاط برای حضور این گونه می باشد.

کلیدواژه‌ها


  1. امیدی، م.، 1387. تجزیه وتحلیل و مدل سازی زیستگاه پلنگ ایرانی در پارک ملی کلاه قاضی استان اصفهان. پایان­نامه­ کارشناسی ارشد، دانشکده محیط ­زیست و انرژی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران. 95 صفحه.
  2. سلمان­ماهینی، ع. و کامیاب، ح.ر.، 1388. سنجش از دور و سامانه­های اطلاعات جغرافیایی کاربردی با نرم­افزار ایدریسی. انتشارات مهر مهدیس. تهران. 582 صفحه.
  3. ضیایی، ه.، 1387. راهنمایی صحرایی پستانداران ایران. انتشارات کانون آشنایی با حیات وحش. 350 صفحه.
  4. عرفانیان، ب.، 1390. مسیریابی بهینه­ گذرگاه­های حرکتی پلنگ در پارک ملی گلستان. پایان­نامه­ کارشناسی ارشد، دانشکده شیلات و محیط زیست گرگان. 136صفحه.
  5. فلاحی، م.، 1389. بررسی تأثیر عشایر کوچنده بر مطلوبیت زیستگاه کل و بز در پارک‌ ملی لار. پایان­نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد اسلامی. واحد علوم و تحقیقات. 117 صفحه.
  6. شعاعی، ا.؛ قلی­پور، م.؛ رضایی، ح.ر. و یارمحمدی، ث.، 1396. ارزیابی مطلوبیت زیستگاه پلنگ ایرانی (Panthera pardus saxicolor, Pocock 1927) با روش آنتروپی بیشینه (Maxent) در پارک ملی تندوره طی فصول تابستان و پاییز.فصلنامه محیط زیست جانوری. سال 9، شماره 1، صفحات 21 تا 30.
  7. مبرقع، م.، 1386. ارزیابی زیستگاه پلنگ ایرانی در پارک ملی توران با به­کارگیری روشHEP. پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه صنعتی اصفهان. 120صفحه.
  8. Anderson, M.C.; Watts, J.M.; Freilich, J.E.; Yool, S.R.; Wakefield, G.I.; Mccaulery, J.F. and Fahnestock, A., 2000. Regression-tree modeling of desert tortoise habitat in the centeral Mojave.
  9. Boyce, M., 2002. Evaluating resource selection functions. Ecol. Modell. Vol. 157, pp: 281-300.
  10. Clark, L.A. and Pregibon, D., 1992. Tree-based Models. Statistical Models in S. (ed. by J.M. Chambers and T.J. Hastie), Chapman and Hall, New York. pp: 377-419.
  11. Darvish Sefat, A., 2006. Atlas of protected areas of Iran. Department of the Environment, Iran. 157 p.
  12. Ghoddousi, A.; Khleghi Hamidi, A.M.; Ghadirian, T.; Ashayeri, D.; Hamzepour, M.; Moshiri, H. and Julay, L.I., 2008. Territorial marking by Persian leopard (Pantera pardus saxicolor Pocock, 1927) in Bamu national park. Short communication. Zoology in meddle East. Vol. 44, pp: 101-103.
  13. Guisan, A. and Zimmermann, N.E., 2000. Predictive habitat distribution models in ecology. Ecological Modeling. Vol. 135, pp: 147-186.
  14. Hirzel, A.H.; Hausser, J.; Chessel, D. and Perrin, N., 2002. Ecological Niche Factor Analysis: How to compute habitat suitability maps without absent data. Ecology. Vol. 83, pp: 2027-2036.
  15. Hirzel, A.H.; Hausser, J. and perrin, N., 2007. Biomapper 4.0, Laboratory for Conservation Biology, Department of Ecology and Evolution, University of Lausanne, Switzerland. URL, Viewed 10 November 2010. <http://www2.unil.ch /biomapper>.
  16. Huntera, L.; Balme, G.; Walker, C.; Pretorius, K. And Rosenberg, K., 2003. The landscape ecology of leopards (Panthera pardus) in northern KwaZula-natal, South Africa: A preliminary project report. Ecological journal.
  17. Mertzanis, G.; Korakis, G.; Kallimanis, A.; Sgardelis, St. and Aravidis, I., 2006. Bear habitat suitability in relation to habitat types of European interest in NE pindos mountain range, Greece. pp: 321-326.
  18. Morrison, M.L.; Marcot, B.G. and Mannan, R.W., 1992. Wildlife-habitat relationships: Concepts and applications. University of Wisconsin Press, Madison, Wisconsin, USA.
  19. Pontius, R.G.Jr. and Schneider, L., 2001. Land-use change model validation by a ROC method for the Ipswich watershed, Massachusetts, USA. Agriculture, Ecosystems & Environment. Vol. 85, No. 1-3, pp: 239-248.
  20. Strubbe, D. and Matthysen, E., 2008. Predicting the potential distribution of invasive ring-necked parakeets.
  21. Wang, X.; Weihua, X. and Ouyang, Zh., 2009. Integrating population size analysis into habitat suitability assessment: implications for giant panda conservation in the Minshah Mountain, China. The Ecological Society of Japan.