اولین گزارش گونه ( Nais variabilis Piguet, 1906 (Annelida: Oligochaeta: Naididae و الگوی پراکنش زمانی و مکانی آن در مصب رودخانه‌های چشمه‌کیله تنکابن و سردآبرود چالوس (حوضه جنوبی دریای خزر)

نوع مقاله: بوم شناسی

نویسندگان

1 گروه بیولوژی دریا، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 گروه شیلات، دانشکده علوم و فنون دریایی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه ریاضی، دانشکده علوم ریاضی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

کرم کم تار Nais variabilisدر زیستگاه‌های آب‌شیرین و لب‌شور بسیار متداول و دارای پراکنش جهانی می‌باشد. این گونه که قبلاً از فون آب‌شیرین ایران و سواحل جنوبی دریای خزرگزارش نشده بود، در هنگام بررسی لیمنولوژیکی رودخانه و مصب چشمه‌کیله و سردآبرود در امتداد سواحل ایرانی دریای خزر یافت گردید. نمونه ­برداری به ­مدت یک‌سال به­ صورت دو ماه یک ­بار، از آبان ماه 1393 تا شهریور ماه 1394 در سه ایستگاه در هر مصب (S1 در اکوسیستم رودخانه، S2 در اکوسیستم مصب و S3 در اکوسیستم دریا) با استفاده از نمونه ­بردارهای گرب مدل ون وین (با سطح مقطع 0/03 مترمربع) و سوربر (با سطح مقطع 0/1 مترمربع با چشمه‌های به ابعاد 0/2 میلی‌متر) در سه تکرار انجام شد. نتایج حاصل از پراکنش زمانی نشان می‌دهد که بیش­ ترین و کم ­ترین تراکم و توده‌زنده این گونه به‌­ترتیب در آبان ماه (79/8±118/8 تعداد در مترمربع و 0/034±0/075 گرم در مترمربع) و شهریور ماه (9/8±26/5 تعداد در مترمربع و 0/005±0/015 گرم در مترمربع) بود و دارای اختلاف معنی‌داری می‌باشند (0/05<P). پراکنش مکانی این گونه در بین ایستگاه‌های مورد بررسی اختلاف معنی‌داری را نشان داد (0/05>P) به ­طوری‌که ایستگاه‌های رودخانه‌ای تراکم و توده‌زنده (83/3±139/4 تعداد در مترمربع و 0/029±0/08 گرم در مترمربع) بیش ­تری نسبت به ایستگاه‌های مصبی (10/6±21 تعداد در مترمربع و 0/006±10/05 گرم در مترمربع) و ایستگاه‌های دریایی (0±0 تعداد در مترمربع و 0±0 گرم در مترمربع) داشته‌اند. تراکم و توده‌زنده این گونه در رودخانه و مصب چشمه‌کیله بیش ­تر از سردآبرود بود. همبستگی معنی‌داری(0/05>P) بین تراکم و توده ‌زنده N. variabilis با عوامل محیطی در آب (دما و شوری) و رسوب (دانه‌بندی و مواد آلی کل) مشاهده گردید.

کلیدواژه‌ها


  1. افشین، ی.، 1373. رودخانه‌های ایران. جلد دوم، چاپ اول، وزارت نیرو، شرکت مهندسین مشاور جاماب. تهران. 575 صفحه.
  2. Ahmadi, R.; Aliyev, A.; Seidgar, M.; Bayramov, A. and Ganji, S., 2012. Macroinvertebrate communities differences on riverine parts and reservoirs of Zarrineh River. American Journal of Agricultural and Biological Sciences. Vol. 7, No. 1, pp: 71-75.
  3. Alves, R.G. and Gorni, G.R., 2007. Naididae species (Oligochaeta) associated aquatic macrophytes in two reservoirs (São Paulo, Brazil). Acta Limnologica Brasiliensia. Vol. 19, No. 4, pp: 407-413.
  4. Aliyev, A. and Ahmadi, R., 2010. Biodiversity of benthic invertebrates in Aras River. Iranian Scientific Fisheries Journal. Vol. 19, pp: 131-142.
  5. Ardalan, A.A.; Mooraki, N. and Sadeghi, M.S., 2011. Occurrence of Ophidonais serpentina in Potamon persicum from Jajrood River, Iran. Iranian Journal of Fisheries Sciences. Vol. 10, No. 1, pp: 177-180.
  6. Arslan, N.P. and Sahin, Y., 2003. Nine new Naididae (Oligochaeta) species for Sakarya River, Turkey. Turkish Journal of Zoology. Vol. 27, pp: 27-38.
  7. Arslan, N.; Shahin, Y.; Filik, C.; Yılmaz, V. and Öntürk, T., 2007. Diversity and distribution of benthic invertebrates community structure in relation to environmental parameters in the littoral zone of Musaözü Dam Lake, Eskiehir. Journal of Applied Biological Science. Vol. 1, pp: 67-75.
  8. Arslan, N.; Kara, D.; Kokcu, C.A. and Ruzgar, M., 2014. Aquatic Oligochaeta (Annelida) of Dam Lakes Çatören and Kunduzlar (Turkey). Zoosymposia. Vol. 9, pp: 70-76.
  9. Basim, Y.; Farzadkia, M.; Jaafarzadeh, N. and Hendrickx, T., 2012. Sludge reduction by Lumbriculus variegatus in Ahvaz wastewater treatment plant. Iranian Journal of Environmental Health Science & Engineering. Vol. 9, No. 4, 5 P.
  10. Baturina, M.; Timm, T. and Loskutova, O., 2014. Oligochaete (Annelida, Clitellata) сommunities in lakes of the Ural Mountains (Russia). Zoosymposia. Vol. 9, pp: 77-94.
  11. Behrend, R.D.L.; Takeda, A.M.; Gomes, L.C. and Fernandes, S.E.P., 2012. Using oligochaeta assemblages as an indicator of environmental changes. Brazilian Journal of Biology. Vol. 72, pp: 873-884.
  12. Brinkhurst, R.O. and Jamieson, B.G.M., 1971. Aquatic Oligochaeta of the World. University of Toronto, Canada. 860 P.
  13. Brinkhurst, R.O. and Wetzel, M.J., 1984. Aquatic Oligochaeta of the world: supplement a catalogue of new freshwater species, descriptions and revisions. Canadian Technical Report of Hydrography and Ocean Sciences. Vol. 44, 101 P.
  14. Brinkhurst, R.O., 1986. Guide to the freshwater aquatic Microdrile oligochaetes of North America. Canadian Special Publication of Fisheries and Aquatic Sciences. Vol. 84, 259 P.
  15. Buchanan, J.B., 1984. Sediment analysis. Blackwell Scientific Publications, Oxford, England. pp: 41-65.  
  16. Collado, R. and Schmelz, R.M., 2001. Oligochaete distribution patterns in two German hardwater lakes of different trophic state. Limnologica. Vol. 31, No. 4, pp: 317-328.
  17. Corbi, J.J.; Trivinho-Strixino, S. and Alves, R.G., 2005. Records of oligochaetes in freshwater sponges, on bryozoarians and on colonial hydrozoans from Brazil. Brazilian Journal of Biology. Vol. 65, No. 1, pp: 187-188.
  18. Davis, R.J., 1982. New records of aquatic Oligochaeta from Texas, with observations on their ecological characteristics. Hydrobiologia. Vol. 96, pp: 15-29.
  19. Gorni, G.R. and Alves, R.G., 2006. Naididae (Annelida, Oligochaeta) associated with Pomacea bridgesii (Reeve) (Gastropoda Ampullaridae). Revista Brasileira de Zoologia. Vol. 23, No. 4, pp: 1059-1061.
  20. Gorni, G.R. and Alves, R.G., 2007. Naididae (Annelida, Oligochaeta) associated with briophytes in Brotas, State of Sao Paula, Brazil. Revista Brasileira de Zoologia. Vol. 24, No. 2, pp: 518-519.
  21. Gray, J.S., 1981. The ecology of marine sediments. Cambridge University Press, New York. 185 P.
  22. Jablonska, A. and Pesic, V., 2014. Five species of aquatic oligochaetes new to Iran with an updated checklist. Oceanological and Hydrobiological Studies, International Journal of Oceanography and Hydrobiology. Vol. 43, No. 1, pp: 100-105.
  23. Learner, M.A.; Lochhead, G. and Hughes, B.D., 1978. A review of the biology of the British Naididae (Oligochaeta) with emphasis on the lotic environment. Freshwater Biology. Vol. 8, pp: 357-375.
  24. Lee, J. and Jung, J., 2015. Six Korean new records of the Nais species (Annelida, Clitellata, Naididae). Korean Journal of Environmental Biology. Vol. 33, No. 2, pp: 153-159.
  25. Loden, M., 1981. Reproductive ecology of Naididae (Oligochaeta). Hydrobiologia. Vol. 83, pp: 115-123.
  26. McLachlan, A. and Brown, A.C., 2006. The ecology of sandy shores. Burlington, MA, USA: Academic Press. 373 P.
  27. Martin, P.; Martinez-Ansemil, E.; Pinder, A.; Timm, T. and Wetzel, M.J., 2008. Global diversity of oligochaetous clitellates (Oligochaeta; Clitellata) in freshwater. Hydrobiologia. Vol. 595, pp: 117-127.
  28. Martinovic-Vitanovic, V.; Djikanovic, V.; Obradovic, S. and Kalafatic, V., 2007. Composition and structure of the Oligochaeta (Annelidae) in benthic assemblages of the Danube River in the Belgrade region during May and October of 2004. Ekológia (Bratislava). Vol. 26, No. 2, pp: 174-189.
  29. Nazarhaghighi, F.; Timm, T.; Mousavi Nadoushan, R.; Shabanipour, N.; Fatemi, M.R. and Mashinchian Moradi, A., 2014. Oligochaetes (Annelida, Clitellata) in the Anzali International Wetland, north-western Iran. Estonian Journal of Ecology. Vol. 63, No. 3, pp: 130-144.
  30. Patricio, J.; Adao, H.; Neto, J.M.; Alves, A.S.; Traunspurger, W. and Marques, J.C., 2012. Do nematode and macrofauna assemblages provide similar ecological assessment information? Ecological Indicators. Vol. 14, pp: 124-137.
  31. Pennack, R.W., 1989. Freshwater invertabrates of the United States, Protozoa to Mullusca. 3rd Edition The Ronald Press Company, New York, NY.
  32. Pinder, A.M. and Brinkhurst, R.O., 1994. A preliminary guide to the identification of the microdrile Oligochaeta of Australian inland waters. Cooperative research center for freshwater ecology, Albury. Vol. 1, 144 p.
  33. Pinder, A., 2010. Tools for identifying selected Australian aquatic oligochaetes (Clitellata: Annelida). Museum Victoria Science Reports. Vol. 13, pp: 1-26.
  34. Schenkova, J. and Helesic, J., 2006. Habitat preferences of aquatic Oligochaeta (Annelidae) in the Rokytna River, Czech Republic - a small highland stream. Hydrobiologia. Vol. 564, pp: 117-126.
  35. Smith, D.G., 2001. Pennak’s freshwater invertebrates of the United States, Porifera to Crustacea. Fourth edition, Johns Wiley & Sons. 664 P.
  36. Stephenson, J., 1920. On a collection of Oligochaeta from the lesser known parts of India and from eastern Persia. Memoirs of the Indian Museum. Vol. 7, No. 3, pp: 191-261.
  37. Tas, M.; Kirgiz, T. and Arslan, N., 2011. Dynamics of Oligochaeta fauna in Sazlidere stream (Edirne, Turkey) with relation to environmental factors. Acta Zoologica Bulgarica. Vol. 63, No. 2, pp: 179-185.
  38. Tavol Koteri, M.; Fatemi, S.M.R.; Mousavi Nadushan, R. and Khodabakhshi, M., 2017. First record of Nais elinguis Müller, 1773 (Annelida: Oligochaeta: Naididae), Spatio-temporal patterns of its population density and biomass production along two Estuaries in South Caspian Sea, Mazandaran province, Iran. Iranian Journal of Fisheries Sciences, Acceptance 30/01/2017, 003/1348, 17 P.
  39. Timm, T. and Martin, P., 2015. Clitellata: OligochaetaIn. Rogers JHTC, editor. Thorp and Covich’s freshwater invertebrates (Fourth Edition). Academic Press, Boston. pp: 529-549.
  40. Verdonschot, P.F.M., 1999. Micro-distribution of oligochaetes in a soft-bottomed lowland stream (Elsbeek; The Netherlands). Hydrobiologia. Vol. 406, pp: 149-163.
  41. Wildsmith, M.D.; Rose, T.H.; Potter, I.C.; Warwick, R.M. and Clarke, K.R., 2011. Benthic macroinvertebrates as indicators of environmental deterioration in a large microtidal estuary. Marine Pollution Bulletin. Vol. 62, pp: 525-538.