شاخص های نژادی، زیست سنجی و تغذیه ای بز خلخالی در زیستگاه بومی آن

نوع مقاله: علوم جانوری

نویسندگان

بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل(مغان)،سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران

چکیده

این مطالعه در زیستگاه بومی و منطقه گسترش نژادی بز خلخالی با هدف شناسایی صفات نژادی، تغذیه­ ای و شاخص ­های ظاهری و اندازه ­های بدنی انجام گردید. برای اجرای این  پژوهش، در ابتدا مناطق پراکنش نژادی بز خلخالی مشخص گردیده، از سه بخش مرکزی، خورش رستم و امامرود شهرستان خلخال به ­طور تصادفی در مجموع 24 روستا و از هر روستا  3 گله انتخاب و مطالعه گردید. روش جمع‌آوری اطلاعات به شیوه پرسشنامه‌ای، مشاهده و اندازه‌گیری بود. نتایج نشان داد که 79/3 درصد از گله‌داران به‌­روش روستایی و ‌20/7 درصد به ­روش نیمه عشایری با میانگین تعداد 7/1 نفر در هر خانواده گله‌های خود را پرورش می­ دهند. میانگین درصد بز و بزغاله در ترکیب گله‌ها 44/5 درصد، رنگ غالب بز خلخالی سیاه و ابلق (سیاه وسفید)، هرکدام با میانگین 34/3 درصد بود. اغلب بزهای خلخالی دارای شاخ بوده و تنها 26/8 درصد از آن ­ها بی­ شاخ بودند. ضرایب همبستگی بین ناحیه ­های اصلی بدن شامل ارتفاع جدوگاه، دور سینه و دور شکم در هر دو بز ماده بالغ و چپش ماده بالای 40 درصد بود. میانگین مدت زمان چرای بزها از مراتع و پس‌چر مزارع 8/3 ماه در سال با میانگین 1/82 دفعه تغذیه دستی در روز  بود. زمان نگه ­داری بزها در آغل 3/7 ماه در سال و تعداد دفعات تغذیه دستی در آغل به­ طور میانگین 4/2 دفعه بود. میانگین علوفه و کنسانتره مصرفی روزانه بزها به ­ترتیب 0/66 و 0/25 کیلوگرم برای هر راس بز بالغ بود. تلفات بزها بیش ­تر در اثر عارضه کیسه صفرا بوده و اسهال از بیماری­ های رایج آن­ ها می ­باشد.

کلیدواژه‌ها


  1. اسماعیلی‌راد، ا.، 1377. وضعیت پرورش و نگه ­داری بزهای نجدی، سانن و سانن × نجدی. موسسه تحقیقات علوم دامی کشور.
  2. حسینی، ع.م.، 1383. پرورش بز. انتشارات کیمیاگستر. تبریز. 134 صفحه.
  3. سعادت ­نوری، م.، ‌1370. ‌پرورش دام ­های شیری (‌گاومیش و بز)‌. انتشارات اشرفی، تهران. 366 صفحه.
  4. عزت‌پور، م.، 1382. پرورش گوسفند و بز بومی ایران. انتشارات مؤلف، ساری. 183 صفحه.
  5. مموئی، ‌م.، 1376. پرورش و نگه­ داری بزهای شیری. انتشارات موسسه نشر جهاد، تهران. 123 صفحه.
  6. ولی‌زاده، ر.، 1374. ‌پرورش عملی بز. ‌انتشارات فرهنگ جامع، تهران. 112 صفحه.
  7. هاشمی، م.، 1375. پرورش بزهای شیری. انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد. 125 صفحه.
  8. توکلیان، ج.، 1378. نگرشی بر ذخائر ژنتیکی دام و طیور بومی ایران. موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج، ایران.
  9. قره‌داغی، ع.ا.؛ اسدزاده، ن.؛ بروفه، ک.؛ تیموری، ع.ر.؛ رضایی، م.؛  صادقی‌پناه، ا.ح.؛ عبادی، ز.؛ غلامی، ح.؛ فضایلی، ح.؛ منصوری، ه. و ولایتی، ع.، 1388. پروژه راهبردی گوشت. موسسه تحقیقات علوم دامی. وزارت جهاد کشاورزی. 45 صفحه.
  10. FAO. 2014. Statistical yearbook, Asia and the Pacific Food and Agriculture. Bankok.
  11. Fernández, H.; Hughes, S.; Vigne, J.D.; Helmer, D.; Hodgins, G.; Miquel, C.; Hänni, C.; Luikart, G. and Taberlet, P., 2006. Divergent mtDNA lineages of goats in an Early Neolithic site, far from the initial domestication areas. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. Vol. 103, No. 4, pp: 15375-15379.
  12. Janssens, S. and Vandepitte, W., 2004. Genetic parameters for body measurements and linear type traits in Belgian Blue du Maine, Suffolk and Texel sheep. Small Ruminant Research. Vol. 54, pp: 13-24.
  13. Hetherington, L. and Matthews, G., 1992. All about goats. Farming press, kingdom. 178 p.
  14. Mahgoub, O. and Lu, C.D., 1998. Growth, body composition and carcass tissue distribution in goats of large and small sizes. Small Ruminant Research. Vol. 27, No. 3, pp: 267-278.
  15. Morand-Fehr, P.; Boutonnet, J.P.; Devendra, C.; Dubeuf, J.P.; Haenlein, G.F.W.; Holst, P.; Mowlem, L. and Capote, J., 2004. Strategy for goat farming in the 21st century. Small Ruminant Research. Vol. 51, pp: 175-183.
  16. Payne, W.J.A. and Wilson, R.T., 1999. An Introduction to Animal Husbandry in the Tropics. Long man Scientific and Technical United States, New York, Longman Scientific and Technical, USA.
  17. Porter, V. and Tebbit, J., 1996. Goats of the world. Farming Press Miller Freeman Professional Ltd. UK Freemah.LT5. pp; 6-10.
  18. Salehi, M.; Kadim, I.; Mahgoub, O.; Negahdari, S.H. and Eshraghi, R.S., 2014. Effects of type, sex and age on goat skin and leather characteristics. Animal Production Science. Vol. 54, pp: 638-644.
  19. Wikipedia. 2014. https://en.wikipedia.org/wiki/2014.
  20. Zeder, M.A., 2008. Domestication and early agriculture in the Mediterranean Basin: Origins, diffusion, and impact. Proc Natl Acad Sci U S A. Vol. 105, No. 33, pp: 11597-11604.
  21. Zhou, H.M.; Allain, D.; Li, J.Q.; Zhang, W.G. and Yu, X.C., 2003  Effects of non-genetic factors on production traits of Inner Mongolia cashmere goats in China. Small Ruminant Research. Vol. 47, No. 1, pp: 85-89.