بررسی وضعیت تروفی دریاچه سد زاینده رود در فصول پاییز و زمستان (سال 1390)

نوع مقاله: محیط زیست جانوری

نویسندگان

گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

وضعیت تروفی و روند تغییرات آن طی فصول پاییز و زمستان در دریاچه سد زاینده رود مورد بررسی قرارگرفت. نمونه­ برداری از مهر تا اسفند 1390 در 4مرحله (اواسط ماه ­های مهر، آذر، دی و اسفند) با فاصله زمانی 45 روز انجام شد. 9 ایستگاه­ نمونه ­برداری در سه منطقه (هر منطقه 3 ایستگاه) شامل: اول (دهانه ورودی رودخانه به دریاچه)، دوم (مجاور دهکده تفریحی چادگان) و سوم (نزدیک به تاج سد) انتخاب شد. نمونه برداری از عمق 30 سانتی ­متر آب با بطری نمونه­ بردار نانسن انجام شد. دامنه پارامتر­های عمق رویت سکشی ­دیسک 4/30-1/0 متر، فسفات کل 11/57-0/01، ­نیتروژن کل 2/20-0/20 و میزان کلروفیل a 8/84-0 میلی ­گرم در لیتر اندازه ­گیری شد. مقدار شاخصTSI ، Trophic State Index) در 4 مرحله مذکور بر­اساس پارامتر فسفات کل به ­ترتیب برابر 25/22، 33/37، 29/80 و 31/02 و بر­اساس کلروفیل a برابر 44/82، 31/28، 32/37 و 35/14 به­ دست آمد. درحالی ­که میزان این شاخص بر­اساس عمق رویت سکشی در مراحل نمونه ­برداری به ­ترتیب 40/83، 42/42، 50/34 و 48/92 را نشان داد. تاثیرپذیری زیاد کلروفیل a از میزان فسفرحاکی از آن بود که این عنصر نقش موثری در رشد جلبک ­ها دارد درحالی ­که عمق رویت سکشی متاثر از ذرات سیلت حاصل از آبشویی زمین­ های اطراف در اثر بارندگی بود. میانگین TSI در همه مراحل نمونه ­برداری در محدوده 38/3-36/5 قرار داشت که نشان ­دهنده وضعیت الیگوتروف دریاچه سد زاینده رود در فصول پاییز وزمستان بود. علاوه بر این براساس مقدار کلروفیل a وفسفر کل این دریاچه در وضعیت الیگوتروف و براساس عمق رویت صفحه سکشی در وضعیت مزوتروف قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها


  1. اسماعیلی ­افق، ع.، 1390. ارزیابی شرایط تروفی تالاب چغاخور. پایان­ نامه کارشناسی ­ارشد بوم­ شناسی آبزیان شیلاتی دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشکده منابع طبیعی. 98 صفحه.
  2. بانی، ع.، 1375. بررسی ترکیب فیتوپلانکتونی حاصل از انواع کودها در استخر­های پرورش ماهیان گرم آبی. پایان ­نامه کارشناسی ارشد. 112 صفحه .
  3. بونی، ا.د.، 1379. فیتوپلانکتون، ترجمه:رحیمی بشر، م.انتشارات سبز، رشت. 218 صفحه.
  4. خلجی، م.؛ ابراهیمی، ع.؛ هاشمی ­نژاد، ه.؛ متقی، ا. و اسداله، س.، 1395. ارزیابی کیفیت آب دریاچه سد زاینده رود با استفاده از شاخص  WQI مجله شیلات. سال 25، شماره 5، صفحات 51 تا 63..
  5. سمائی، م.؛ مرتضوی، ب.؛ ابراهیمی، ع. و شاهسونی، ا.، 1389. استفاده ازرویکرد پویایی سیستم جهت مدل­سازی اوتریفیکاسیون در دریاچه­ های مصنوعی. مجله تحقیقات نظام سلامت. سا ل  6، شماره 2، صفحات 3 تا 13.
  6. شرکت سهامی آب‌ منطقه ­ای اصفهان. 1396. سد زاینده رود، http://www.esrw.ir/SC.php?type= static&id=130. تاریخ دسترسی:  14/1/1396.
  7. موسوی­ ندوشن، ر.؛ فاطمی، م.؛ اسماعیلی، ع. و وثوقی، غ.، 1387. تعیین وضعیت تروفی و پتانسیل ماهی در دریاچه چغاخور. مجله شیلات. سال 2، شماره 2، صفحات 71 تا 75.
  8. نبوی ­جلودار، ع.، 1388. اثرات ازت و فسفر کل به­ عنوان مواد مغذی بر میزان کلروفیلa با هدف تعیین وضعیت تروفی مطالعه موردی: مخزن سد گاوشان استان کردستان. پایان ­نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مرتع و آبخیزدازی و شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.
  9. APHA. 1992. Standard Methods for the Examination of Water and Waste Water, 18th Edition. American Public Health Association, Washington, D.C. Vol. 21.
  10. Boynton, W.R.; Kemp, W.M. and Keefe, C.W., 1982. A comparative analysis of nutrients and other factors influencing estuarine phytoplankton production. Academic Press London, England. pp: 69-90.
  11. Boyd, C.E., 1971. The limnological role of aquatic macrophytes and their relationship to reservoir management. Special Publication of the American Fish Society. Vol. 8, pp: 129-35.
  12. Carlson, R.E., 1977. A trophic state index for lakes. Limnology and Oceanography. Vol. 22, pp: 361-369.
  13. Coelho, S.; Gamito, S. and Pe´rez-Ruzafa, A., 2007. Trophic state of Foz de Almargem coastal lagoon (Algarve, South Portugal) based on the water quality and the phytoplankton community. Estuarine, Coastal and Shelf Science. Vol. 71, No. 1, pp: 218-231.
  14. Hodgkiss, I.J. and Lu, S.H., 2004. The effects of nutrients and their ratios on phytoplankton aboundance in Junk Bay, Hong Kong. Hydrobiologia. Vol. 512, No. 1-3, pp: 215-229.
  15. Janjua, M.; Ahmad, T. and Akhtar, N., 2009. Limnology and trophic status of Shahpur Dam Reservoir, Pakistan. Journal of Animal and Plant Sciences. Vol. 19, No. 4, pp: 217-223.
  16. Jorgensen, S.E. and Fath, B.D., 2008. Encyclopedia of Ecology, Elsevier B.V., Amsterdam, the Netherlands. 4122 p.
  17. Onderka, M., 2007. Correlations between several environmental factors affecting the bloom events of cyanobacteria in Liptovska Mara reservoir (Slovakia). A Simple regression model. Ecological Modelling. Vol. 209, No. 2, pp: 412-416.
  18. OECD. 1982. Eutrophication of waters. Monitoring assessment and control Technical Report Environment Directorate, OECD, Paris.
  19. Rakocevic-Nedovic, J. and Hollert, H., 2005. Phytoplankton community and chlorophyll an as trophic state indices of Lake Skadar (Montenegro, Balkan). Environmental Science and Pollution Research. Vol. 12, No. 3, pp:146-152.
  20. Richardson, C.J.; King, R.S.; Qian, S.S.; Vaithiyanathan, P.; Qualls, R.G. and Stow, C.A., 2007. Estimating ecological thresholds for phosphorus in the Everglades. Environmental Science and Technology. Vol. 41, No. 23, pp: 8084-8091.
  21. Ryther, J.H. and Dunstan, W.M., 1971. Nitrogen, phosphorous and eutrophication in the coastal marine environment. Science. Vol. 171, No. 3975, pp: 1008-1013.
  22. Strickland, J.D.H. and Parsons, T.R., 1968.  A practical handbook sea water analysis. Bulletin of Fisheries Research Board of Canada. Vol. 167, pp: 1-331.
  23. van Beusekom, J.E.E., 2018. Eutrophication. In: Salomon M., Markus T. (eds) Handbook on Marine Environment Protection. Springer, Cham. pp: 429-445.
  24. Vascetta, M.; Kauppila, P. and Furman, E., 2008. Aggregate indicators in coastal policy making: potentials of the trophic index TRIX for sustainable considerations of eutrophication. Sustainability Development. Vol. 16, pp: 282-289.
  25. Wang, Z.F.; Zhang, Q.; Lu, Y. and Lv, H.Y., 1996.The effects of nutrient and trace metals on the growth of the growth of the red tide organism Prorocentrum micans. Donghai Marine Sciences.Vol. 14, No. 3, pp: 33-38.