بررسی تاثیر مانسون بر تنوع زیستی زئوپلانکتون های سواحل شرقی چابهار (دریای مکران)

نوع مقاله: بوم شناسی

نویسندگان

گروه زیست شناسی دریا، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران

چکیده

نقش و اهمیت زئوپلانکتون­ ها در زنجیره‌ غذایی و هرم اکولوژیک اکوسیستم دریایی از جایگاه ویژه ­ای برخوردار است. هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر مانسون بر تنوع زیستی زئوپلانکتون­ های سواحل شرقی چابهار می­ باشد. نمونه­ برداری از سواحل شرقی چابهار با استفاده از تور مخروطی زئوپلانکتون با چشمه‌ 100 میکرون و با دهانه 30 سانتی­ متر به ­صورت کشش افقی، در 8 ایستگاه در مناطق خلیج چابهار، بریس و رمین طی 4 فصل از تابستان 1395 تا بهار 1396 انجام گرفت. با توجه به نتایج، رده پاروپایان 66/87 درصد از جمعیت زئوپلانکتون‌ها را به ­خود اختصاص دادند. پس از رده پاروپایان، نرم‌ تنان دوکفه ­ای (7/53 درصد)، سالپ­ سانان (6 درصد)، بیش ­ترین حضور و رده ­های پرتاران، سرطناب داران، استراکودا کم­ ترین حضور (در مجموع با 2/22 درصد) را در فصول مختلف نمونه ­برداری شامل شدند. بالاترین و پایین‌ترین شاخص شانون به ترتیب در فصل پاییز (3) و بهار (0/99)، بالاترین و پایین‌ ترین شاخص غالبیت به ­ترتیب در فصل پاییز و زمستان (0/95) و تابستان و بهار (0/94) و بالاترین و پایین‌ترین شاخص یکنواختی به ­ترتیب در فصل پاییز و بهار (0/97) و تابستان (0/94) محاسبه شد. با توجه به نتایج حاصل از تحقیق، ساختار اجتماعات زئوپلانکتون‌ های این منطقه تحت تأثیر تغییرات ناشی از بادهای مانسون و جریان ­های فراچاهنده ساحلی می ­باشد. چرخه تولید و نوسانات فصلی زئوپلانکتون‌ ها بستگی به پاسخی دارد که محیط به این تغییرات می­ دهد. در نتیجه، هنگامی­ که موجودات زئوپلانکتونی در معرض اختلالات شدید (مانسون) قرار دارند، چند گونه به گونه غالب تبدیل می‌ شوند و یکنواختی گونه ­ای کاهش یابند.

کلیدواژه‌ها


  1. امینی­ یکتا،ف.؛آگاه،ه.؛آقاجان­ پور،ف.؛صالح،ا.؛جلیلی،م.؛حکمت ­آرا،م.؛صادقی،پ.؛واجدسمیعی،ج. و حمزه،م،ع.،1393. پراکنش رده­ه ای بی مهرگان کفزی در مناطق زیر جزر و مدی خلیج چابهار و آب ­های اطراف با تأکید بر تأثیر عوامل محیطی. نشریه اقیانوس ­شناسی، دوره 18، شماره 5، صفحات 29 تا 37.
  2. پولادی،م.؛ فرهادیان، ا. و وزیری ­زاده، ا.، 1392. ترکیب، فراوانی و زی­ تودة جامعة زئوپلانکتونی در مصب رودخانة حله، استان بوشهر، خلیج فارس. نشریه شیلات، مجله منابع طبیعی ایران. دوره 66، شماره 3، صفحات 255 تا 270.
  3. حقیقی،ح.،1374 .گزارش نهایی هیدرولوژی و هیدروبیولوژی خلیج چابهار. مرکز تحقیقات آب ­های دور چابهار. 160 صفحه.
  4. رضایی، ا.؛ کاظمیان، م.؛ عوفی، ف. و شاپوری، م.، 1389. بررسی تنوع زئوپلانکتون­ های منتقل شده توسط آب توازن در بندرتجاری شهیدرجایی. مجله بیولوژی دریا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز. سال 2، شماره 5، صفحات 67 تا 70.
  5. سنجرانی، ا.؛ احمدی، م.ر.؛ کامرانی، ا.؛ ابراهیمی، م. و سنجرانی، م.، 1389. شناسایی زئوپلانکتون­ های سواحل ایرانی دریای عمان و تنگه هرمز و مقایسه آن­ ها در قبل و بعد از مانسون تابستانه با یکدیگر. مجله علمی آبزیان و شیلات. سال 1، شماره 1، صفحات 43 تا 53.
  6. سنجرانی، م.، 1393. شناسائی و بررسی فراوانی راسته Calanoida از زیر رده پاروپایان در آب ­های ایرانی دریای عمان قبل و بعد از مانسون. مجله پژوهش­ های جانوری (مجله زیست شناسی ایران). جلد 27، شماره 21، صفحات 59 تا 70.
  7. فلاحی­ کپورچالی،م.؛دهقان ­مدیسه،س.و اسلامی،ف.، 1382. گزارش پلانکتونی حوزه ایرانی خلیج فارس. پروژه هیدرولوژی و بیولوژی خلیج فارس. موسسه تحقیقات شیلات ایران.
  8. لقمانی، م.؛ سواری، ا.؛ دوست­ شناس، ب.؛ ارچنگی، ب. و کبیری، ک.، 1395. بررسی اثر مانسون بر الگوهای تنوع زیستی پرتاران پهنه زیر جزر و مدی خلیج چابهار (دریای مکران). اقیانوس ­شناسی. سال 7، شماره 25، صفحات 13 تا 22.
  9. لقمانی، م.، 1395. بررسی تغییرات تراکم پرتاران زیر جزر و مدی خلیج چابهار با تأکید بر نقش فلزات سنگین (مس و روی). مجله بوم‌ شناسی آبزیان. دوره 3، شماره 6، صفحات 10 تا 21.
  10. نیکوئیان،  ع.ر.،1377. بررسی تراکم پراکنش، تنوع و تولید ثانویه بی‌مهرگان کفزی (ماکروبنتوزها) در خلیج چابهار. پایان نامه دکتری بیولوژی دریا. دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات. 187 صفحه.
  11. Baker, M.; Hosny, C.F.H. and Al-Suwailem, A.M., 2006. Contribution to the study of zooplankton diversity, abundance and biomass in Saudi waters, Arabian Gulf, Sultan Qaboos. Agricultural and Marine Sciences. Vol. 11, No. 1, pp: 71-88.
  12. Biktashev, V.N.; Brindley, J. and Horwood, J.W., 2003. Phytoplankton blooms and fish recruitment rate. J. Plankton Res. Vol. 25, pp: 21-33.
  13. Chihara, M. and Murano, M., 1997. An illustrated guide to marine plankton in Japan. Tokai University Press, Japan. 1574 p.
  14. Eco-Zist, Consulting Engineers. 1980. Environmental report. Atomic Energy Organization of Iran.Tehran, Iran.
  15. Fazeli, N.; Rezai Marnani, H.; Sanjani, S.; Zare, R.; Dehghan, S. and Jahani, N., 2010. Seasonal variation of Copepoda in Chabahar Bay-the Gulf of Oman. Jordan Journal of Biological Sciences. Vol. 3, No. 4, pp: 153-164.
  16. Fazeli, N.; Savari, A.; Nabavi, M.B. and Zare, R., 2013.   Seasonal variation of zooplankton bundance, composition and biomass in the Chabahar Bay, Oman Sea.  International Journal of Aquatic Biology. Vol. 1, No. 6, pp: 294-305.
  17. Hilly, C. and Glemarec, M., 1991. Polychaetes as biological indicators to measure organic environment, Ophelia. Suppl. Vol. 5, 696 P.
  18. Ingole, B.; Sivadas, S.; Nanajkar, M.; Sautya, S. and Nag, A., 2008. A Comparative Study of Macrobenthic Community from Harbors along the Central West Coast of India. Environmental Monitoring and Assessment. DOI: 10.1007/s10661-008-0384-5.
  19. Ludwig, J.A. and Raynolds, J.F., 1988. Statistical ecology, a primer on methods and computing John Wiley & Sons New York. 337 p.
  20. Michel, H.B.; Behbehani, M. and Herring, D., 1986a. Zooplankton of the Western Arabian Gulf south of Kuwait waters, Kuwait Bulletin of marine Science. Vol. 8, pp: 1-36.
  21. Monchenko, V.I., 1974. Cyclopidae. Fauna Ukrainii 27, 1-452. Musale, A. and Desai, D., 2010.  Distribution and abundance of microbenthic polychaetes along the South Indian coast.  Springer Science-Business Media B.V. Vol. 17, No. 1-4, pp: 423-436.
  22. Niehoff, B., 2007. Life history strategies in zooplankton communities: The significance of female gonad morphology and maturation types for the reproductive biology of marine Calanoid copepods. Progress in Oceanography. Vol. 74, pp: 1-47.
  23. Nour El-Din, N.M. and Al-Khayat, J.A., 2001. Impact of industrial discharges on the zooplankton community in the Messaieed industrial area, Qatar (Persian Gulf). International Journal of Environmental Studies. Vol. 58, pp: 173-184.
  24. Pielou, E.C., 1966. Shannon’s formula as a measure of species diversity: its use and misuse. Am. Nat. Vol. 100, pp: 463-465.
  25. Smith, S.L. 1995. Meso zooplankton response to seasonal climate in the tropical ocean. ICES Journal of Marine Science. Vol. 52, pp: 427-438.
  26. Todd, C.D. and Laverack, M.S., 1991. Coastal marine zooplankton: a practical manual for students. Cambridge University Press. 106 p.
  27. Vazirizadeh, A. and Hosseini, A.M., 2006. Impacts of Urban Sewage Effluent on the Intertidal Molluscs Communities of the Bushehr Coast. Journal of Marine Science and Technology. Vol. 4, pp: 69-82. (in Persian)
  28. Wiggert, J.; Hood, R.; Banse, K. and Kindle, J., 2005. Monsoon-driven biogeochemical processes in the Arabian Sea. Progress in Oceanography. Vol. 65, No. 2, pp: 176-213.
  29. Wilhm, J.L. and Dorris, T.C., 1966. Species Diversity of Benthic Macroinvertebrates in a Stream Receiving Domestic and Oil Refinery Eeffluents. American Midland Naturalist. Vol. 76, pp: 427-449.
  30. Zaleha, K. and Sathiya, B.M., 2006. Zooplankton in East Coast of Peninsular Malaysia. Journal of Sustainability Science and Management. Vol. 2, pp: 87-96.