ارزیابی اثرات کارگاه‌های پرورش ماهی بر کیفیت آب رودخانه‌های هراز و تجن

نوع مقاله : بوم شناسی

نویسندگان

1 گروه شیلات، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران

2 دفتر مطالعات پایه منابع آب، شرکت آب منطقه‌ای مازندران، ساری، ایران

چکیده

 ایجاد کارگاه ‌های تکثیر و پرورش ماهیان سردابی بر روی رودخانه ‌های هراز و تجن به ­عنوان بزرگ ‌ترین و پرآب ‌ترین رودخانه ‌های استان مازندران بدون هیچ ‌‌گونه مطالعه‌ای در مورد فواصل مناسب بین کارگاه ‌ها و هم ­چنین امکان پالایش آب خروجی قبل از ورود به مسیر رودخانه صورت می‌گیرد. در مطالعه حاضر، ارزیابی اثرات مزارع آبزی‌پروری بر کیفیت آب رودخانه ‌های هراز و تجن با بررسی تاثیر کمی و کیفی پساب این مزارع بر خصوصیات فیزیکوشیمیایی آب رودخانه ‌ها صورت گرفت. بدین منظور 9 ایــستگاه در رودخانه هراز و 5 ایستگاه در رودخانه تجن انتخاب و نمونه ‌برداری شدند. نمونه ‌برداری قبل از ورودی آب هر مزرعه و بعد از آن در دو ایـستگاه، یک ایستگاه در فاصله 100-50 متری و یک ایستگاه در فاصله 2-1/5 کیلومتری، انجام شد. نتایج نشان داد که این رودخانه‌ ها در حال حاضر توان خودپالایی آلاینده ‌های ناشی از کارگاه‌ های پرورش ماهی را دارند ولی با توجه به سیاست کشور مبنی بر افزایش تعداد کارگاه ‌های پرورش ماهیان سردابی و هم ­چنین به ­خاطر عدم کنترل آلاینده‌‌ های وارده به این رودخانه‌ ها، در فاصله زمانی نه‌ چندان طولانی، آلودگی این رودخانه ‌ها از معضلات جدی خواهد بود. فواصل مزارع پرورش ماهی ایجاد شده در رودخانه هراز مبنای علمی نداشته و بررسی حاضـر نشان می ‌دهد که خودپالایی آن در فاصله 1/5-2 کیلومتری بعد از مزرعه نسبتاً قابل توجه می‌ باشد. بنابراین رعایت این فاصله بین مزارع پرورش ماهی درحفظ سلامتی اکوسیستم رودخانه مؤثر می ‌باشد. با توجه به این ­که پساب کلیه مزارع به طور مستقیم وارد اکوسیستم رودخانه می‌ گردند، لذا بهتـر است کلیه این واحدها از سیستم ‌های تصفیه پساب استفاده نمایند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessing the effects of aquaculture farms on water quality of Haraz and Tajan rivers

نویسندگان [English]

  • Iman Shirdel 1
  • Hosseinali Zabardast Rostami 2
1 Department of Fisheries, Marine Sciences Faculty, Tarbiat Modares University, Noor, Iran
2 Office of Basic Water Resources Studies, Mazandaran Regional Water Authority, Sari, Iran
چکیده [English]

Constructing cold-water fish farms along Haraz and Tajan rivers is done without any scientific investigations. Little attention has been paid to the distances between farms. Moreover, the farms lack wastewater treatment facilities, and untreated effluents are easily discharged into the surrounding rivers. In the present study, we have investigated the impacts of aquaculture farms on water quality parameters in Haraz and Tajan rivers. We have analyzed quantitative and qualitative effects of farms effluents on water physicochemical parameters of these two rivers. Three different farms in each river were selected. For each farm, samples were collected from before farm inlet (control station), and two other stations, one at 50-100 m (where the farm effluent enters the river) and one at 1.5-2 km (to assess the self-purification potential) downstream of the farm. In total, 9 stations in Haraz river and 5 stations in Tajan river were selected. The results showed that both Haraz and Tajan rivers have the potential of purifying the effluents discharged by aquaculture farms. However, increasing the number of these farms in the future and also releasing untreated effluents may cause important problems for these rivers. It seems, according to the present study, that self-purifying potential at 1.5-2 km downstream of the farms is considerable. Therefore, considering this distance in the construction of aquaculture farms can help in maintaining the health of the river ecosystem. In addition, owners of the farms should be asked to use some facilities for treating the effluents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Effluent
  • Aquaculture farm
  • rainbow trout
  • Haraz
  • Tajan
  1. اسماعیلی ­ساری، ع.، 1380. مبانی مدیریت کیفی آب در آبزی پروری. موسسه تحقیقات شیلات ایران. تهران. 260 صفحه.
  2. کاظم ‌زاده­ خواجویی، ا.، 1381. ارزیابی آلودگی ناشی از کارگاه­ های پرورش ماهی قزل­ آلا در رودخانه هراز. پایان کارشناسی­ ارشد مهندسی محیط زیست. دانشگاه تربیت مدرس. 82 صفحه.
  3. نادری ­جلودار، م.؛ اسماعیلی ­ساری، ع.؛ احمدی، م.ر.؛ سیف آبادی، س.ج. و عبدلی، ا.، 1385. بررسی آلودگی ناشی از کارگاه ­های پرورش ماهی قزل ­آلای رنگین­ کمان بر روی پارامترهای کیفی آب رودخانه هراز. مجله علوم محیطی. سال 4، شماره 2، صفحات 21 تا 36.
  4. Amirkolaie, A.K., 2008. Environmental impact of nutrient discharged by Aquaculture waste water on the Haraz River. Journal of Fisheries and Aquatic Sciences.Vol. 3, No. 5, pp: 275-279.
  5. APHA. 1998. Standard method for examination of water and wastewater. American Public Health Association.
  6. Costa-Pierce, B.A., 2002. Ecological Aquaculture: The Evolution of the Blue Revolution Blackwell Science. Oxford, UK. pp: 17-20.
  7. Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). 2010. Fisheries and Aquaculture Information and Statistics Service, FAO Year Book, Aquaculture Production 1950-2008. Rome, Italy. pp: 28-40.
  8. Loch, D.D.; West, J.L. and Perlmutter, D.G., 1996. The effect of trout farm effluent on the taxa richness of benthic macroinvertebrates. Aquaculture. Vol. 147, pp: 37-55.
  9. Phillips, M.J.; Beveridge, M.C.M. and Muir, J.G., 1985. Waste output and environmental effects of rainbow trout culture. ICES CM 1985/F: 21.
  10. Rennert, B., 1994. Water pollution by a land-based trout farm. Journal of Applied Ichthyology. Vol. 16, pp: 373-378.
  11. Selong, J.H. and Helfrich, L.A., 1998. Impact of trout culture effluent on water quality and biotic communities in Virginia Headwater streams. The progressive fish culturist. Vol. 76, pp: 247-262.