مدل‌سازی توزیع زیستگاه دراج (Francolinus francolinus) با الگوریتم بیشینه بی‌نظمی در منطقه سیستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

10.22034/aej.2021.133033

چکیده

اثر تغییر اقلیم و خشکسالی­ های متوالی در منطقه سیستان بر تخریب زیستگاه گونه‌ های وحشی بر کسی پوشیده نیست. در این بین گونه‌ هایی که زیستگاه نزدیک به مناطق مسکونی دارند، در فشار مضاعفی به علت تهدیدات انسانی قرار دارند. دراج یکی از این گونه‌ها است که در این تحقیق به­  منظور مدل‌ سازی توزیع زیستگاه احتمالی آن، روش بیشینه بی‌ نظمی MaxEnt به­ کار گرفته شد. مدل سازی با توجه به نُه متغیر محیط‌ زیستی مورد توجه قرار گرفته است. قبل از اجرای الگوریتم مذکور از عدم وجود همبستگی بین متغیرها اطمینان حاصل شد. نتایج ارزیابی مدل بر اساس سطح زیر منحنی ROC نشان داد که مدل نسبت به حالت تصادفی پیش‌بینی عالی دارد. از بین متغیرهای محیطی بررسی شده بیش ترین درصد سهم را، فاصله از زمین‌ های کشاورزی و بیش ترین اهمیت را، متغیر تیپ پوشش علف زار دارد.‏ بر اساس آستانه‌های ETSS و MTSS، وسعت زیستگاه مطلوب دراج به ­ترتیب 1545/25 و 1676 کیلومتر مربع برآورد شد. مطلوب ترین مناطق برای این گونه در شرق سیستان جایی که بیش ترین اراضی کشاورزی وجود دارد. در این محدوده‌ ها هیچ منطقه حفاظت شده‌ ای وجود ندارد و به ­دلیل توزیع گسترده کاربری های شهری و روستایی در این مناطق، امکان تخصیص اراضی به کاربری حفاظتی نیز وجود ندارد بنابراین تنها با تدابیر مدیریتی و مشارکت مردمی بقاء این گونه میسر است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. زمانی، ن.؛ حاتمی، ج.؛ شبیری، س.م. و کبودوندپور، ش.، 1399. بررسی نقش آموزش محیط زیست در جوامع محلی بر کاهش تعارض انسان و حیات وحش. فصلنامه محیط زیست جانوری. سال 12، شماره 1، صفحات 31 تا 141.
  2. کابلی، م.؛ علی ­آبادیان، م.؛ توحیدی ­فر، م.؛ هاشمی، ع.؛ موسوی، ب. و روزلار، ک.، 1395. اطلس پرندگان ایران. انتشارات جهاد دانشگاهی. 628 صفحه.
  3. گلزار، ا.؛ شمس ­اسفندآباد، ب.؛ مرشدی، ج.؛ نادری، م. و جوزی، س.ع.، 1398. بررسی تنوع گونه‌ ای پرندگان آبزی و کنار آبزی زمستان ­گذران در دریاچه چغاخور در استان چهارمحال و بختیاری. فصلنامه محیط زیست جانوری. سال 11، شماره 4، صفحات 93 تا 100.
  4. نوری، غ.ر.؛ اربابی، ط. و نوری، س.، 1386. تالاب هامون حیات سیستان. انتشارات سپهر. 131صفحه.
  5. نوری، غ.؛ شهریاری، ع.؛ عرفانی، م. و کریمی، ص.، 1389. اطلس گونه‌های شاخص گیاهی و جانوری استان سیستان و بلوچستان. انتشارات سپهر. 244 صفحه.
  6. Heidari, N.; Arbabi, T.; Noori, G. and Shahriari, A., 2009. Distribution, Population, and Ecology of Black Francolin Francolinus francolinus bogdanovi on the Sistan Plain, in Relation to Plant Coverage and Drought. Podoces. Vol. 4, No. 1, pp: 28-36.
  7. BirdLife International. 2018. Francolinus francolinus. The IUCN Red List of Threatened Species 2018: e. T22678719A131903818. https://dx.doi.org/10.2305/ IUCN. UK.2018-2. RLTS.T22678719A131903818.en.
  8. Behbash, R.; Karami, M.; SalmanMahiny, A.R.; Nabavi, M. and Khorasani, N., 2010. Effect of plant cover on presence of Black Francolin (Francolinus francolinus) in Khouzestan Province, Southwestern Iran. African Journal of Biotechnology. Vol. 9, No. 25, pp: 3847-3851.
  9. Forcina, G.; Guerrini, M.; Khaliq, I.; Ahmed Khan, A. and Barbanera, F., 2018. Human-modified biogeographic patterns and conservation in game birds: The dilemma of the black francolin (Francolinus francolinus, Phasianidae) in Pakistan, PLoS ONE. Vol. 13, No. 10, e0205059.
  10. Hanane, S. and Magri, N., 2016. Post-release habitat utilisation by Francolinus bicalcaratus ayesha, a critically endangered subspecies endemic to Morocco: Implications for optimising future release programmes. Bird Conservation International. Vol. 26, No. 3, pp: 323-336.
  11. Khaleghizadeh A.; Roselaar K.; Scott D.A.; Tohidifar M.; Mlíkovský J.; Blair M. and KvartalnovP., 2017. Birds of Iran: Annotated Checklist of the Species and Subspecies.  Iranian Research Institute of Plant Protection. 350 p.
  12. Negi, P. and Lakhera, P.C., 2015. Breeding habitat preference of black francolin Francolinus francolinus asiae in chamoli district of Uttarakhand, Western Himalaya. International Journal of Advanced Research. Vol. 3, No. 4, pp: 540-544.
  13. Roberts T.J., 1991. The Birds of Pakistan. Vol. I, Oxford University Press Oxford. U.K, pp. 230–233.
  14. Khalil, S. and Anwar, M., 2016. Habitat preference of grey francolin (Francolinus pondicerianus) in salt range, Punjab. The Journal of Animal & Plant Sciences. Vol. 26, No. 3, pp: 842-849.
  15. Kukreti, M., 2017. Population dynamics of black francolin (Francolinus francolinus) from Nijmula valley, Garhwal Himalaya, India. Journal of Global Biosciences. Vol. 6, No. 8, pp: 5189-5192.
  16. Noori Jangi, M.; Noori, G. and Karami, M., 2019. Threatening and destructing factors associated with the habitat of francolin in Sistan region (Case study: Jazinak corridor). Int. J. Environ. Sci. Technol. Vol. 16, pp: 1967-1972.
  17. Moreno, R.; Zamora, R.; Molina Martínez, J.R.; Vasquez, A. and Herrera Machuca, M.A., 2011. Predictive modeling of microhabitats for endemic birds in south Chilean temperate forests using maximum entropy (MaxEnt), Ecol. Inform. Vol. 6, pp: 364-370.
  18. Kumar, A.; Sharma, D.K.; Lochan, R.; Dewan, S. and Negi, S., 2020. Relative abundance, habitat preference, and breeding ecology of Asian Black francolin, Francolinus francolinus asiae (Bonaparte, 1856) from North-Western Himalaya. Journal of Asia-Pacific Biodiversity. In press. https://doi.org/10.1016/j.japb.2020.02.001.