امکان سنجی استفاده از صفات ریخت‌شناسی در تفکیک گربه‌وحشی (Felis lybica) از اهلی و چالش‌های پیش روی حفاظت گونه در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 اداره کل حفاظت محیط زیست کرمان، کرمان، ایران

3 اداره کل حفاظت محیط زیست ایلام، ایلام، ایران

4 اداره کل حفاظت محیط زیست چهارمحال و بختیاری، شهرکرد، ایران

10.22034/aej.2021.135157

چکیده

گربه‌وحشی(Felis lybica/Felis silvestris) یکی از گربه‌سانانی است با پراکنش وسیع جغرافیایی که علاوه بر عوامل تهدید انسانی به وسیله عامل تهدیدی بالقوه و متمایز از سایر گربه‌سانان یعنی اختلاط با گربه‌اهلی نیز در خطر است و همین موضوع، شناسایی گربه‌وحشی در طبیعت و حفاظت از آن‌را با چالش‌ مواجه کرده ‌‌است. در مطالعه حاضر با توجه به ضرورت شناسایی زیرگونه‌های موجود گربه وحشی در ایران و انجام بررسی‌های‌ ریخت‌شناسی، 814 جفت باز از قطعه NADH5 از ژنوم میتوکندری برای 38 نمونه گربه‌وحشی که از سطح زیستگاه‌های این گونه در ایران جمع‌آوری شده‌‌ بود توالی‌یابی شدند. تحلیل‌های تبارشناسی، گربه‌وحشی را در ایران به دو زیر‌کلاد تقسیم کرد که توالی‌های ایران در ترکیب با توالی‌های جهانی گربه‌وحشی، در بین زیرکلاد گربه‌وحشی آسیایی و زیرکلاد گربه‌وحشی آفریقایی/اهلی قرار گرفتند. با استفاده از تصاویر در دسترس از گربه‌وحشی در این مطالعه و هم چنین دستورالعمل‌های موجود، امکان‌سنجی استفاده از صفات ریخت‌شناسی برای تفکیک نمونه‌های وحشی از اهلی بررسی شد که با توجه به عدم وجود تصاویر با کیفیت و نبود جزئیات لازم در تصاویر‌، نتایج با عدم قطعیت همراه بود. لذا برای شناسایی گربه‌وحشی به وسیله صفات ریخت‌شناسی، وجود تصاویر گونه که ابعاد مختلفی از ویژگی‌های ریخت‌شناسی را بر اساس دستور العمل‌های مربوطه پوشش دهند الزامی است. ضمن این که تهیه دستورالعملی که بتواند در طبیعت با استفاده از ویژگی‌های خز و بدون نیاز به مطالعات مولکولی، امکان شناسایی گربه‌وحشی را فراهم کند، ضروری است. برای حفاظت از گربه‌وحشی، دانش ما از ویژگی‌های بوم‌شناسی گونه، وضعیت اختلاط، نرخ اختلاط و فاکتورهای محیطی تاثیرگذار بر روی فرایند هیبریداسیون باید افزایش یابد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. موسوی، م.؛ رضایی، ح. و نادری، س.، 1397. پیش‌بینی پراکنش بالقوه گربه‌وحشی Felis silvestris با استفاده از الگوریتم حداکثر آنتروپی در ایران. فصلنامه محیط زیست جانوری. دوره 10، شماره 1، صفحات 19 تا 24.
  2. موسوی، م.؛ رضایی، ح. و نادری، س.، 1399. روابط فیلوژنتیکی گربه وحشی (Felis lybica/Felis silvestris) در ایران با استفاده از ژن میتوکندریایی NADH5و امکان ­سنجی شناسایی گربه ‌وحشی آسیایی ( lybica ornata) به­وسیله این نشانگر. فصلنامه محیط زیست جانوری. دوره 12، شماره 2، صفحات 1 تا 10.
  3. Baca, M.; Popović, D.; Panagiotopoulou, H.; Marciszak, A.; Krajcarz, M.; Krajcarz, M.T.; Daniel Makowiecki, D.; Węgleński, P. and Nadachowski, A., 2018. Human mediated dispersal of cats in the Neolithic Central Europe. Vol. 121, pp: 557-563.
  4. Daniels, M.J.; Beaumont, M.A.; Johnson, P.J.; Balharry, D.; Macdonald, D.W. and Barratt E., 2001.Ecology and genetics of wild-living cats in the north-east of Scotland and the implication for the conservation of the wildcat. Applied Ecology. Vol. 38, pp: 146-161.
  5. Devillard, S.; Jombart, Th.; Léger, F.; Pontier, D.; Say, L. and Ruette, S., 2014. How reliable are morphological and anatomical characters to distinguish European wildcats, domestic cats and their hybrids in France? Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research. Vol. 52, pp: 154-162.
  6. Duperon, E.B.; Virgos, E.; Moleon, M. and Azcon, J.M.B., 2014. How accurate are coat traits for discriminating wild and hybrid forms of Felis silvestris? Mammalia. Vol. 79, No. 1, pp: 1-10.
  7. Driscoll, C.A.; Menotti -Raymond, M.; Roca, A.L.; Hupe, K.; Johnson, W.E.; Geffen, E.; Harley, E.; Delibes, M.; Pontier, D.; Kitchener, A.C.; Yamaguchi, N.; O’Brien, S. J. and MacDonald, D., 2007. The near eastern origin of cat domestication. Science. Vol. 317, pp: 519-523.
  8. Driscoll, C.; Yamaguchi, N.; O’Brien, S.J. and MacDonald, D.W., 2011. A suite of genetic markers useful in assessing wildcat (Felis silvestris) – domestic cat (Felis silvestris catus) admixture. Journal of Heredity. Vol. 102, No. 1, pp: 87-90.
  9. Ghoddousi, A.; Hamidi, A.Kh.; Ghadirian, T. and Baniasadi, S., 2016. The Status of wildcat in Iran: a Crossroad of Subspecies? Cat-News Special Issue. Vol. 10, pp: 60-63.
  10. Kilshaw, K.; Johnson, P.J.; Kitchener, A.C. and Macdonald, D., 2014. Detecting the elusive Scottish wildcat Felis silvestris silvestris using camera trapping. Oryx. Vol. 49, pp: 1-9.
  11. Kitchener, A.C.; Yamaguchi, N.; Ward, J.M. and Macdonald, D.W., 2005. A diagnosis for the Scottish wildcat (Felis silvestris): a tool for conservation action for a critically-endangered felid. Animal Conservation. Vol. 8, pp: 223-237.
  12. Mattucci, F.; Oliveira, R.; Lyons, L.A.; Alves, P.C. and Randi, E., 2015. European wildcat populations are subdivided into five main biogeographic groups: consequences of Pleistocene climate changes or recent anthropogenic fragmentation? Ecol E. Vol. 6, No. 1, pp: 3-22.
  13. Monterroso, P.; Brito, J.C.; Ferreras, P. and Alves, P.C., 2009. Spatial ecology of the European wildcat in a Mediterranean ecosystem: dealing with small radio-tracking datasets in species conservation. Journal of Zoology. Vol. 279, pp: 27-35.
  14. Mousavi, M.; Rezaei, H.R. and Naderi, S., 2019. Phylogeographic analysis of Iranian wildcats (Felis lybica / Felis silvestris) as revealed by mitochondrial cytochrome b Zoology in the Middle East. Vol. 65, No. 4, pp: 293-306.
  15. O’Brien, J.; Devillard, S.; Say, L.; Vanthomme, H.; Leger, F.; Ruette, S. and Pontier, D., 2009. Preserving genetic integrity in a hybridizing world: are European Wildcats (Felis silvestris silvestris) in eastern France distinct from sympatric feral domestic cats? Biodiversity and Conservation. Vol. 18, pp: 2351-2360.
  16. Posada, D., 2008. JModelTest: phylogenetic model averaging. Molecular Biology and Evolution. Vol. 25, pp: 1253-1256.
  17. Pierpaoli, M.; Biro, Z.S.; Herrmann, M.; Hupe, S.K.; Fernandes, M.; Ragni, B.; Szemethy, L. and Randi, E., 2003. Genetic distinction of wildcat (Felis silvestris) populations in Europe, and hybridization with domestic cats in Hungary. Molecular ecology. Vol. 12, pp: 2585-2598.
  18. Ragni, B. and Possenti, M., 1996. Variability of coat‐colour and markings system in Felis silvestris. Italian Journal of Zoology. 63, pp: 285-292.
  19. Ronquist, F. and Huelsenbeck, J.P., 2003. MrBayes 3: Bayesian phylogenetic inference under mixed models. Bioinformatics. Vol. 19, pp: 1572-1574.
  20. Roux, J.; Foxcroft, L.C.; Herbst, M. and MacFadyen, S., 2015. Genetic analysis shows low levels of hybridization between African wildcats (Felis silvestris lybica) and domestic cats (s. catus) in South Africa. Ecology and Evolution. Vol. 5, No. 2, pp: 288-299.
  21. Sunquist, M. and Sunquist, F., 2002. Wild cats of the world. The University of Chicago Press, Chicago.
  22. Say, L.; Devillard, S.; Leger, F.; Pontier, D. and Ruette, S., 2012. Distribution and spatial genetic structure of European wild cat in France. Animal Conservation. Vol. 15, pp: 18-27.
  23. Tamada, T.; Kurose, N. and Masuda, R., 2005. Genetic diversity in domestic Felis catus of the Tsushima islands, Based on Mitochondrial DNA Cytochrome b and Control Region Nucleotide Sequence. Zoological science. Vol. 22, pp: 627-633.
  24. Tamura, K.; Stecher, G.; Peterson, D.; Filipski, A. and Kumar, S., 2013. MEGA6: Molecular Evolutionary Genetics Analysis Version 6.0. Molecular Biology and Evolution. Vol. 30, pp: 2725-2729.
  25. Veli, E.; Bologna, M.A.; Silvia, C. ;Ragni, B. and Randi, E., 2015. Non-invasive monitoring of the European wildcat (Felis silvestris silvestris Schreber, 1777): comparative analysis of three different monitoring techniques and evaluation of their integration. Springer-Verlag Berlin Heidelberg.
  26. Yamaguchi, N.; Driscoll, Ch.; Kitchener, A.C.; Ward, J.M. and Macdonald, D.W., 2004. Craniological differentiation between European wildcats (Felis silvestris silvestris), African wildcats ( s. lybica) and Asian wildcats (F. s. ornata): implications for their evolution and conservation. Biological Journal of the Linnean Society. Vol. 83, pp: 47-63.
  27. Zwijacz-Kozica, T.; Wazna, A.; Munoz-Fuentes, V. and Tiesmeyer, A., 2017. Not European Wildcats, But Domestic Cats Inhabit Tatra National Park. Polish Journal of Ecology. Vol. 65, No. 4, pp: 415-421.