مقایسه فصلی فراوانی و میزان صید در واحد تلاش صیادی ماهیان مولد خاویاری صید شده در سواحل جنوبی دریای خزر (مطالعه موردی: استان گلستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه شیلات، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 مدیریت امور ماهیان خاویاری گلستان، شرکت مادر تخصصی خدمات کشاورزی، گرگان، ایران

10.22034/aej.2021.137328

چکیده

این مطالعه با هدف بررسی تعداد، ترکیب صید و صید به ازای واحد تلاش (CPUE) ماهیان مولد خاویاری در چهار صیدگاه استان گلستان انجام گرفت. نمونه برداری و جمع آوری اطلاعات ماهیان مولد خاویاری به صورت فصلی با استفاده از تورهای گوشگیر با اندازه چشمه 150 میلی متر از پاییز 1397 تا پاییز 1398  انجام گردید. مجموعاً پنج گونه ماهی خاویاری شامل قره برون (Acipenser persicus)، فیل ماهی (Huso huso)، چالباش (Acipenser gueldenstaedtii)، شیپ (Acipenser nudiventris) و اوزون برون (Acipenser stellatus) در دوره نمونه برداری صید گردیدند. بیش ترین مقدار وزن ماهیان خاویاری صید شده در فصل پاییز 98 (946 کیلوگرم) و کم ترین مقدار در فصل بهار 98 (242 کیلوگرم) مشاهده گردید. بیش ترین مجموع وزن صید و میزان تلاش صیادی در فصل پاییز 1398به مولد نر قره برون (به ترتیب با 389 کیلوگرم و 9/0 گرم در واحد تلاش) و کم ترین مقادیر به مولد ماده رسیده اوزون برون (به ترتیب با 13 کیلوگرم و 03/0 گرم در واحد تلاش) تعلق داشت. بر اساس نتایج آزمون کای اسکویر، تاثیر مجزا و هم زمان زمان و مکان نمونه برداری بر تعداد ماهیان مولد قره برون صید شده معنی دار بود (0/05>P).

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. افرایی ­بندپی، م.ع.؛ فضلی، ح.؛ پرافکنده، ف.؛ مقیم، م.؛ خوش قلب، م.ر.؛ جانباز، ع.ا. و طالشیان، ح.، 1395. برخی خصوصیات زیستی و مقایسه صید و صید در واحد تلاش فیل ­ماهی (Huso huso) در دام گوشگیر و پره در سواحل جنوبی دریای خزر (آب ­های مازندران). مجله آبزیان دریای خزر. دوره 1، شماره 1، صفحات 1 تا 12.
  2. بهروزخوش ­قلب، م.ر.؛ توکلی، م.؛ افرایی، م.ع.؛ لاریجانی، ع.؛ کیمرام، ف.؛ پرافکنده، ف.؛ فضلی، ح.؛ جوشیده، ه.؛ فدایی، ب.؛ آزادبخش، ع.؛ قاسمی، ش.؛ بندانی، غ.ع.؛ کر، د.؛ باقرزاده، ف.؛ طالشیان، ح.؛ دریانبرد، غ.ر.؛ شعبانی، ا.؛ صداقت، م.؛ اسدالهی، م.؛ عقیلی‌نژاد، س.م.؛ حسینی، س.ا.؛ خوزینی، ع.؛ خوش­رنگ، ه.؛ شهریاری، ر.ف.؛ نصری چاری، ع. و محمدی، ح.، 1392. بررسی آماری و زیست­ شناسی ماهیان خاویاری در حوضه جنوبی دریای خزر. موسسه تحقیقات بین­ المللی تاس­ ماهیان دریای خزر. 242 صفحه.
  3. توکلی، م. ؛ بهروزخوش ­قلب، م.ر. و بهمنی، م.، 1391. بررسی تغییرات فصل پاییز ذخایر ماهیان خاویاری در آب‌های ایرانی دریای خزر در 1382 و 1388. زیست ­شناسی دریا. دوره 4، شماره 14، صفحات 21 تا 28.
  4. توکلی، م.؛ خوش ­قلب، ب.؛ حدادی، م.ر.؛ مقدم، ک.؛ پژند، ذ. و حلاجیان، ع،. ترکیب گونه‌ای صید ماهیان خاویاری در دریای خزر (آب­ های ایران، روسیه، قزاقستان و ترکمنستان) در گشت ارزیابی ذخایر تابستان 84-1383. مجله علوم زیستی. دوره 2، شماره 1 (پیاپی 4)، صفحات 9 تا 17.
  5. توکلی، م.؛ پرافکنده ­حقیقی، ف. و بهروزخوش ­قلب، م.ر.، 1392. ارزیابی ذخایر ماهیان خاویاری در آب‌های ایرانی دریای خزر با روش مساحت جاروب‌ شده طی سال‌های 89-1388. شیلات. دوره 3، شماره 66، صفحات 271 تا 282.
  6. سپهری، ی.؛ جعفریان، ح.ا. و هدایتی، س.ع.ا.، 1398. تحلیل روند بهره ­برداری و مروری بر سیاست­ های مدیریتی (صید و بازسازی ذخائر) ماهیان خاویاری در استان گلستان پس از انقلاب اسلامی.فصلنامه محیط زیست جانوری. دوره 11، شماره 3، صفحات 389 تا 394.
  7. کیوان، ا،. ۱۳۸۲. ماهیان خاویاری ایران. شرکت سهامی شیلات ایران، تهران. ۴۰۰ صفحه.
  8. لاریجانی، م.؛ امینی، ک.؛ بندانی، غ.ع.؛ بهروزخوش ­قلب، م.ر.؛ شریفی، س. و عقیلی‌نژاد، س.م.، 1396. بررسی و مقایسه درصد تغییرات ترکیب گونه‌ای و CPUE ماهیان خاویاری درسال‌های ۹۰ و ۹۱ در سواحل جنوبی دریای خزر، محدوده استان گلستان. مجله علمی شیلات ایران. دوره 1، شماره 26، صفحات 203 تا 206.
  9. لاریجانی، م.؛ بندانی، غ.ع.؛ خوش ­قلب، م.ر.؛ خوش قلب، س.ا. و عنایت­ غلام­پور, ط.، 1398. بررسی روند تغییرات طول و وزن و جنسیت و میزان خاویاردهی و CPUE ماهی خاویاری گونه قره ­برون Acipenser persicus در سواحل جنوبی خزر محدوده استان گلستان 91-1388.  فصلنامه محیط زیست جانوری. دوره 11، شماره 4، صفحات 163 تا 170.
  10. مقیم، م.؛ پرافکنده، ف.؛ توکلی، م. و بهروزخوش ­قلب، م.ر.، 1383. بررسی آماری و بیولوژیکی ماهیان خاویاری در سال ­های 82-1380. پژوهشکده اکولوژی دریای خزر. 73 صفحه.
  11. مقیم، م.؛ فضلی، ح. ؛ توکلی، م. و بهروزخوش قلب، م.ر.، 1382. گزارش نهایی پروژه بررسی آماری و بیولوژیکی ماهیان خاویاری در سال ­های 82-1381. موسسه تحقیقات و آموزش شیلات ایران. 51 صفحه.
  12. Billard, R. and Lecointre, G., 2001. Biology and conservation of sturgeon and paddlefish. Reviews in Fish Biology and Fisheries. Vol. 10, pp: 355-392.
  13. Birstein, V.J.; Hanner, R. and DeSalle R., 1997. Phylogeny of the Acipenseriformes: cytogenic and molecular approaches. Environmental Biology of Fishes. Vol. 48, pp: 127-155.
  14. Ermolin, I. and Svolkinas, L., 2018. Assessment of the sturgeon catches and seal bycatches in an IUU fishery in the Caspian Sea. Marine Policy. Vol. 87, pp: 284-290.
  15.  FAO. 2016. The State of World Fisheries and Aquaculture Food and Agriculture Organization of the United Nations, Fisheries and Aquaculture Department, ROME. 214 p.
  16.  FAOSTAT. 2016. Global Capture Production 1950-2016. http://www.fao.org/fishery/statistics/globalcapture.production /query/en, Cited 13 March, 2016.
  17. Gulland, J.A., 1983.Fish stock assessment: a manual of basic methods (Vol. 425). New York: Wiley.
  18. Gunderson, D.R., 1993. Surveys of fisheries resources. John Wiley and Sons, New York. In: Laevastu, T.; Alverson, D.T. and Marasco, R.J., 1996. Exploitable Marine Ecosystems: Their behavior and Management Fishing News Books. 256 p.
  19. Holcik, J., 1993. Iranian acetra, Acipenser persicus Abzeeyan. Vol. 4, No. 8, pp: 26-32.
  20. Khodorevskaya, R.P. and Krasikov, Y.V., 1999. Sturgeon abundance and distribution in the Caspian Sea. Journal of Applied Ichthyology. Vol, 15, No. 4-5, pp: 106-113.
  21. Khodorevskaya, R.P.; Ruban, G.I. and Pavlov, D.S., 2009. Behaviour, migrations, distribution and stocks of sturgeons in the Volga-Caspian basin. World Sturgeon Conservation Society: Special Publication. No. 3.
  22. Laevastu, T. and Favorite, F., 1988. Fishing and stock fluctuation. Fishing News Books Ltd, Surrey. 239 p.
  23. Lenhardt, M.; Jaric, I.; Kalauzi, A. and Cvijanovic, G., 2006. Assessment of extinction risk and reasons for decline in sturgeon. Biodiversity and Conservation. Vol, 15, No. 6, pp: 1967-1976.
  24. Pourkazemi, M., 2006. Caspian Sea Sturgeon Conservation and Fisheries: Past, Present and Future. Journal of Applied Ichthyology. Vol. 22, No. 1, pp: 12-16.
  25. Ruban, G.I. and Khodorevskaya, R.P., 2011. Caspian Sea sturgeon fishery: a historic overview. Journal of Applied Ichthyology. Vol. 27, No. 2, pp: 199-208.
  26. Shadrina, E., 2007. The great Caspian caviar game. Security Index: A Russian Journal on International Security. Vol. 13, No. 1, pp: 55-78.
  27. Sinclair, A.; Gascon, D.; O’Boyle, R.; Rivard, D. and Gavaris, S., 1991. Consistency of some northwest Atlantic groundfish stock assessments. NAFO Scientific Council Studies. Vol. 16, pp: 59-77.
  28. Sturges, H.A., 1926. The choice of a class interval. Journal of the American Statistical Association. Vol. 21, No. 153, pp: 65-66.
  29. UNEP-WCMC. 2010. Review of four sturgeon species from the Caspian Sea basin. A Report to the European Commission. UNEP-WCMC, Cambridge. United Kingdom. 83 p.
  30. Vecsei, P. and Artyukhin, E., 2001. Threatened fishes of the world: Acipenser persicus (Acipenseridae). Environmental Biology of Fishes. Vol. 61, No. 2, pp: 160-160.
  31. Washington, H.G., 1984. Diversity, biotic and similarity indices: a review with special relevance to aquatic ecosystems. Water Research. Vol. 18, No. 6, pp: 653-694.
  32. Zimnitskaya, H. and Von Geldern, J., 2011. Is the Caspian Sea a sea; and why does it matter? Journal of Eurasian Studies. Vol. 2, No. 1, pp: 1-14.