شناسایی مولکولی ماهیان زینتی بومی آفانیوس زاگرس (Aphanius vladykovi) و آفانیوس گنو (Aphanius ginaonis) با استفاده از ژن سیتوکرم اکسیداز در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس، ایران

3 ایستگاه تحقیقاتی نرم‌تنان خلیج فارس، پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان ،موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرلنگه، ایران

10.22034/aej.2021.137386

چکیده

این تحقیق با هدف شناسایی مولکولی و با استفاده از ژن سیتوکروم اکسیداز دو گونه از ماهیان زینتی بومی ایران به ­نام ­های آفانیوس زاگرس (Aphanius vladykovi) و آفانیوس­گنو(Aphanius ginaonis) انجام گردید. تعداد پنج نمونه از هر­گونه ماهیان مورد نظر از مناطق، پارک سرچشمه (شهر الونی، استان چهارمحال و بختیاری) و چشمه گنو (بندرعباس) جمع ­آوری گردید و پس از شناسایی از نظر مرفولوژیک و استخراج DNA، توالی ­یابی گردیدند. سپس­ با استفاده از نرم ­افزار BioEdit و در پایگاه NCBI میزان همولوژی توالی ­های به دست آمده سنجیده شد. آنالیز درخت تکاملی به ­روش نزدیک­ ترین هم جواری و پارسیمونی بر­ اساس مدلKimura 2-parameter با استفاده از نرم ­افزار مگا انجام گردید. نتایج نشان داد این گونه ­ها در نواحی مختلف استان فارس (A. vladykovi) و کشور ترکیه از لحاظ ژنتیکی به ­هم نزدیک بوده و یک کلاید را با دو خوشه خواهری در کنار گونه ­های متعلق به عرض ­های شمالی ­تر از کشور ترکیه مانند: Aphanius anatoliae، Aphanius sureyanus، Aphanius maeandricus و هم چنین Aphanius iconii تشکیل می­ دهند. بیش ترین اختلاف ژنتیکی در بین نمونه ­های آفانیوس زاگرس از چشمه پارک سرچشمه  و آفانیوس سوریانوس از کشور ترکیه قابل مشاهده است که با توجه به ­شکاف عمیق جغرافیایی بین مناطق یاد شده دور از انتظار نبود. در­ ضمن گونه آفانیوس گنو در یک کلاید جداگانه با فاصله ژنتیکی زیاد خود را نشان می ­دهد. عوامل مختلف زمین ­شناختی باعث شد که ماهی گنو با اختلاف زیاد خود را از دیگر گونه مورد مطالعه جدا و در منطقه هرمزگان مستور نماید. در­ نتیجه جریان ژنی بین این منطقه و دیگر مناطق متوقف شده و باعث گردید که ماهی آفانیوس ­گینونیس به ­صورت یک گونه منحصر به­­ فرد باقی بماند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. سلیمی، ع.؛ ذوالقرنین، ح. و ارچنگی، ب.، 1379. تعیین تنوع ژنتیکی گونه بومی و نادر آب ­های داخلی ایران، ماهی گورخری گنو Aphanius ginaonis  با استفاده از مارکر مولکولی PCR-RFLP. مجله زیست شناسی جانوری تجربی. سال 6، شماره 4، پیاپی 24، صفحات 35 تا 40.
  2. نوروزی، م. و زاهدی ­پور، م.، 1395. تنوع و تمایز ژنتیکی ماهی شیر (Scomberomorus commerson) در سواحل شمالی خلیج فارس و دریای عمان با روش مولکولی ریز ماهواره. فصلنامه محیط زیست جانوری. سال 8، شماره 2، صفحات 119 تا 124.
  3. هوشیار، ف.؛ رضایی، ح.؛ سیف ­علی، م. و رضایی، س.، 1396. تبارشناسی و مقایسه تنوع ژنتیکی ماهی خیاطه (Alburnoides eichwaldi De Filippi1986) براساس ژن سیتوکروم b در پنج رودخانه از حوزه شمالی ایران. فصلنامه محیط زیست جانوری. سال 9، شماره 3، صفحات 291 تا 304.
  4. Al-Daham, N.K.; Huq, M.F. and Sharma, K.P., 1977. Notes on the ecology of fishes of genus Aphanius and Gambusia affinis in Southern Iraq. Fresh water Biology. Vol .7, pp: 45-251.
  5. Beacham, T.D.; Lapointe, M.; Candy, J.R.; McIn­tosh, B.; MacConnachie, C.; Tabata, A.; Kaukinen, K.; Deng, L.; Miller, K.M. and Withler, R.E., 2004. Stock identification of Fraser River sockeye salm­on (Oncorhynchus nerka) using microsatellites and major histocompatibility complex variation. Transactions of the American Fisheries Society. Vol. 133, pp: 1106-1126.
  6. Behrens-Chapuis, S.; Herder, F.; Esmaeili, H.R.; Freyhof, J.; Hamidan, N.A. and O¨ zuluğ, M., 2015. Adding nuclear rhodopsin data where mitochondrial COI indicates discrepancies–can this marker help to explain conflicts in cyprinids. Vol. 3, pp: 187-199.
  7. Coad, B.W., 1980. A re-description of Aphanius ginaonis (Holly, 1929) from southern Iran (Osteichthyes: Cyprinodontiformes). J. Nat. Hist. Vol. 14, pp: 33-40.
  8. Dunham, J.B. and Minckley, W.L., 1997. Allozymic variation in desert pupfish from natural and artificial habitats: genetic conservation in fluctuating populations. Molecular Phylogenetic and Evolution. Vol. 84, pp: 7-15.
  9. Esmaeili, H.R.; Ebrahimi, M. and Saifali, M., 2008. Karyological analysis of five tooth-carps Actinopterygii: Cyprinodontidae) from Iran. Micron. Vol. 39, pp: 95-100.
  10. Frenkel, V. and Goren, M., 2000. Factors affecting growth of killifish, Aphanius dispar, a potential biological control of mosquitoes. Aquaculture. Vol. 091, pp: 022-012.
  11. Herbek, T.; Küçük, F.; Frickey, T.; Stölting, K.N.; Wildekamp, R.H. and Meyer, A., 2002. Molecular phylogeny and historical biogeography of the Aphanius (Pisces, Cyprinodontiformes) species complex of central Anatolia, Turkey. Molecular Phylogenetics and Evolution. Vol. 25, pp: 125-137.
  12. Hrbek, T. and Meyer, A., 2003. Closing of the Tethys Sea and the phylogeny of Eurasian killifishes (Cyprinodontiformes: Cyprinodontidae). Journal of Evolutionary Biology. Vol. 16, No. 1, pp: 17-36.
  13. Hebert, P.D.N.; Cywinska, A.; Ball, S.L. and DeWaard, J.R., Biological identifications through DNA barcodes. Proc R Soc Lond B Biol Sci. Vol. 270, pp: 313-321.
  14. Hrbek, T.; Keivany, Y. and Coad, B.W., 2006. New species of Aphanius (Teleostei, Cyprinodontidae) from Isfahan province of Iran and a reanalysis of other Iranian species. Copeia. Vol. 2, pp: 244-255.
  15. Herbek, T.; Küçük, F.; Frickey, T.; Stölting, K.N.; Wildekamp, R.H. and Meyer, A., 2002. Molecular phylogeny and historical biogeography of the Aphanius (Pisces, Cyprinodontiformes) species complex of central Anatolia, Turkey. Molecular Phylogenetics and Evolution. Vol. 25, pp: 125-137.
  16. Kimura, M., 1980. A simple method for estimating evolutionary rate of base substitutions through comparative studies of nucleotide sequences. Journal of Molecular Evolution. Vol. 16, pp: 111-120.
  17. Leonardoes, I. and Sinis, A., 1998. Reproductive strategy of Aphanius fasciatus Nardo, 1998 (Pisces: Ciprinodontidae) in the Mezolongy and Etolikon lagoons (W. Greece Fisheries research. Vol. 35 pp: 171-181.
  18. Pinera, J.A.; Blanco, G.; Vázquez, E. and Sánchez, J.A., 2007. Genetic diversity of black spot seabream (Pagellus bogaraveo) populations Spanish Coasts: a preliminary study. Marine Biology. Vol. 151, pp: 2153-2158.
  19. Reichenbacher, B.; Kamrani, E.; Esmaeili, H.R. and Teimori, A., 2009. The endangered cyprinodont Aphanius ginaonis (Holly, 1929) from southern Iran is a valid species: evidence from otolith morphology. Environmental Biology of Fishes. Vol. 86, No. 4, pp: 507-521.
  20. Taggart, J.B.; McNally, S.F. and Sharp, P.M., 1990. Genetic variability and differentiation among founder population of the pitcher plant (Sarracenia purpurea) in Ireland. Heredity. Vol. 64, pp: 177-183.
  21. Thompson, J.D.; Higgins, D.G. and Gibson, T.J., 1994. ClustalW: improving the sensitivity of progressive multiple sequence alignment through sequence weighting, positions specific gap penalties and weight matrix choice. Nucleic Acids Research. Vol. 22, pp: 4673-4680.
  22. Zhang, J.B, and Hanne, R., 2011. DNA barcoding is a useful tool for the identification of marine fishes from Japan. Biotechnology Systematics and Ecology. Vol. 39, No. 1, pp: 31-42.