بررسی اثرات فلز سنگین روی بر برخی شاخص های فیزیولوژیک در بچه ماهیان فیتوفاگ (Hypophthalmichthys molitrix)پرورشی

نوع مقاله: زیست شناسی (جانوری)

نویسندگان

1 گروه شیلات، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران

2 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران

3 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی، مجتمع آموزش عالی سراوان، سراوان، ایران

چکیده

در این تحقیق، به­ منظور تعیین سمیت حاد فلز سنگین روی بر شاخص ­های خونی و بیوشیمیایی بچه ­ماهی فیتوفاگ، 270 قطعه بچه­ ماهی با میانگین وزنی 8/1±51/6 گرم و میانگین طولی 2±17/1 سانتی ­متر در مجاورت غلظت ­های 0، 5 و 10 میلی ­گرم در لیتر نیترات روی Zn(NO3)2  در مجتمع دانشگاهی سراوان از آذر ماه 1395 تا بهمن ماه 1395 قرار گرفتند. نمونه ­برداری از ماهیان در زمان­ های 12، 24، 48، 72 و 96 ساعت انجام شد. نتایج نشان داد که درصد هماتوکریت (Hctدر غلظت­ های 5 و 10 میلی­ گرم در لیتر با شاهد اختلاف معنی ­داری داشت (0/05>p). هموگلوبین (Hb)خون ماهیان در بین تیمارها اختلاف معنی ­داری نشان نداد (0/05<p). نتایج شمارش افتراقی لکوسیت­ ها نشان داد که در غلظت­ های 5 و 10 میلی­ گرم در لیتر در زمان 96 ساعت با یکدیگر اختلاف معنی ­داری را نشان دادند (0/05>p). تعداد گلبول­ های قرمز (RBCدر غلظت­ های 5 و 10 در زمان­ های 12 و 96 ساعت با یکدیگر اختلاف معنی ­داری را نشان داد (0/05>p). این دو تیمار از لحاظ تعداد گلبول­ های قرمز نسبت به شاهد اختلاف معنی ­داری نشان دادند (0/05>p). میزان پروتئین کل در تیمارهای 5 و 10 میلی­ گرم در لیتر با شاهد اختلاف معنی­ داری را نشان دادند (0/05>p). کلسترول خون تیمار 10 میلی­ گرم در لیتر با تیمارهای 5 میلی­ گرم در لیتر و شاهد اختلاف معنی­ داری را نشان دادند (0/05>p). تری­ گلیسرید و آلبومین خون ماهیان هر سه تیمار با یکدیگر اختلاف معنی ­داری را نشان دادند (0/05>p). ولی کلسترول و گلوکز در بین تیمارها اختلاف معنی ­داری نشان نداد (0/05<p). براساس نتایج حاصل، شاخص ­های خونی فاکتورهای حساس در پایش سمیت نیترات روی و استرس ناشی از آن، به ­ویژه در غلظت­های مورد مطالعه می ­باشند.

کلیدواژه‌ها


  1. امینی ­رنجبر، غ.، 1373. بررسی میزان تجمع فلزات سنگین در رسوبات تالاب انزلی. مجله علمی شیلات ایران. موسسه تحقیقات و آموزش شیلات ایران. 6 صفحه.
  2. جلالی ­جعفری، ب. و آقازاده ­مشگی، م.، 1386. مسمومیت ماهیان در اثر فلزات سنگین و اهمیت آن در بهداشت عمومی. انتشارات کتاب. 36 صفحه.
  3. رستمی­ بشمن، م. و سلطانی، م.، 1388. مطالعه اثرات بافتی دوز مزمن سولفات مس بر برخی اندام ­های ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio) . مجله تحقیقات دامپزشکی (دانشگاه تهران). دوره 64، شماره 3، صفحات 193 تا 198.
  4. غلامیان، س.، 1383. بررسی اثرات سمی مس بر بافت کبد و اندازه ­گیری پروتئین تام و برخی از آنزیم ­های سرم خون در ماهی کپورمعمولی (Cyprinus carpio). پایان­ نامه کارشناسی ­ارشد. صفحات 5 تا 8.
  5. فتح ­الهی، ر.؛ خارا، ح.؛ پژند، ذ.؛ شناورماسوله، ع.ر.؛ حلاجیان، ع. و مشتاقی، ب.، 1389. تعیین غلظت کشندگی (LC5096h) کلرید سدیم و اثرات آن بر بافت آبشش بچه تاس ­ماهی ایرانی (Acipenser persicus). نشریه علوم زیستی. دوره 4، شماره 3، صفحات 65 تا 72.
  6. فرهنگی، م. و حاجی ­مرادلو، ع.، 1386. علایم بالینی و اثرات آسیب ­شناسی مسمومیت حاد با آمونیاک در قزل­ آلای رنگین­ کمان (Oncorhynchus mykiss). نشریه شیلات. دوره 1، شماره 4، صفحات 72 تا 79.
  7. کاظمی، ر.؛ پوردهقانی، م.؛ یوسفی­ جوردهی، ا.؛ یارمحمدی، م. و نصری ­تجن، م.، 1389. فیزیولوژی دستگاه گردش خون آبزیان و فنون کاربردی خون­ شناسی ماهیان. انتشارات بازرگان. 194 صفحه.
  8. ناجی، ط.؛ صفاییان، ش.؛ رستمی­ بشمن، م. و صبرجو، م.، 1386. بررسی اثرات سولفات روی بر بافت آبشش بچه ­ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio). نشریه علوم و تکنولوژی محیط زیست. دوره 9، شماره 2، صفحات 29 تا 36.
  9. وثوقی، غ.م.؛ شاهسونی، د. و پیغان، ر.، 1376. بررسی فاکتورهای خونی ماهی حوض (Carassius auratus). مجله تحقیقات دامپزشکی (دانشگاه تهران). دوره 52، شماره 4، صفحات 36 تا 42.
  10. میرزایی، ج.، 1383. مطالعه سمیت حاد فلزات سنگین سرب، روی، مس و کادمیوم بر دو گونه از ماهیان خاویاری دریای خزر (تاس ­ماهی ایرانی و ازون­ برون). پایان ­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان. 100 صفحه.
  11. Akaheri, A. and Jozwiak, Z., 1999. Effect of Zinc on Common Carp (Cyprinus carpio) erythrocytes, Elsevier Science Inc. pp: 16-17.
  12. Cazenave, J.; Wunderline, D.A.; Hued, A.C. and Bistoni, A., 2005. Haematological Parameters in a neotropical fish, Corydoras paleatus (Jenyns, 1842) (Pisces, Callichthyidae), Captured from Pristine and Polluted water.
  13. Dunier, M. and Siwicki, A.K., 1992. In vitro effects of heavy metals on lymphocyte proliferation and phagocytic activity of macrophages in common carp (Cyprinus carpio). Symposium on Sub lethal and chronic toxic effects of pollutants on fresh water fish. Lugano. EIFAC/XVII/ 92/ Symp. 4, 12.
  14. Emad, H.; Abou, E.N.; Khalid, M.; Moselhy, E. and Mohamed, A.H., 2005. Toxicity of cadmium and cooper and their effect on some biochemical parameters of marine fish Mugil seheli. Egyptian Journal of Aquatic Research, Vol. 31, pp: 60-71.
  15. Gluth, G. and Hanke, W., 1985. A comparison of physiological changes in carp, Cyprinus carpio, induced by several pollutants at sublethal concentrations. I. the dependency on exposure time. Ecotoxicology and Environmental Safety. Vol. 9, No. 2, pp: 79-88.
  16. Golovina, N.A., 1996. Morphofunctional characteristics of the blood of fish as objects of aquaculture. Doctoral Thesis. Moscow. 53 p (In Russian).
  17. Gopal, V.; Parvathy, S. and Balasubra, P.R., 1997. Effect of heavy metals on the blood protein biochemistry of the fish Cyprinus carpio andits use as a bio - indicator of pollution stress. Environmental Monitoring and Assessment,Vol. 48, pp: 117-124.
  18. Hines, R.S. and Yashouv, A., 1970. Differential leukocyte counts and total leukocyte and erythrocyte counts for some normal isvaeli mirror carp. Bamidgeh. Vol. 22, pp:106-113.
  19. Hilmy, A.M.; El-Domiaty, N.A.; Daabees, A.Y. and Abdel Latife, H.A., 1987. Some physiological and biochemical indices of Zinc toxicity in two fresh water fishes, (Clarias lazera) and Tilapia zilli. Comp. Biochem. Physiol. pp: 297-301.
  20. Jengetal, A. and Tailor, S., 1998. Comparetive heavy metal on tissue of comoon carp and other aquatic animals. Journal of fisheries. Vol. 9, pp: 45-53.
  21. Klontz, G.W., 1994. Fish Hematology. In: Techniques in Fish Immunology, SOS Publications, and USA. ISBN: Vol. 2, pp: 121-132.
  22. Lwaman, G.K.; Afonso, L. and Vijayan, M., 2004. Aqua net workshop on fish Welfare, Campbell River, B.C. Canada.
  23. Lian- Tien, S. and Sen-Shyong, J., 1998. Comperative Zinc Concentration in Tissue of Common Carp and Other Aquatic Organisms. Zoological Studies, Vol. 37, No. 3, pp: 184-190.
  24. Lithuania, M. and Zita, M., 1999. The effect of heavy metals on hematological indices of fish. Acta Zoological Journal. Vol. 9, No. 2, pp: 76-83.
  25. Luskova, V., 1997. Annual cycles and normal value of hematological parameters in fishes. Acta Sc. Nat. Brno. Vol. 31, No. 5, pp: 70.
  26. McClatchey, K.D., 2002. Clinical Laboratory Medicine. Williams and Wilkins, Philadelphia. 230 p.
  27. Moss, D.W. and Henderson, A.R., 1999. Clinical enzymology. p: 617-721. In: Burtis, C.A. and Ashwood, E.R., (Eds.). Tietz Textbook of Clinical Chemistry. W.B. Saunders Company, Philadelphia.
  28. Niimi, A.J., 1997. Biological and toxicological effects of environmental contaminations in fish. Canadian Jounal of fisheries and aquatic Science. Vol. 40, pp: 306-312.
  29. Nikinma, M. and Huestis, W.H., 1987. Adrenergic swelling of nucleated erythrocyte: Cellular mechanism in a bird, domestic goose, and two teleosts, stripped bass and Rainbow trout. J. Exp Biol. Vol. 113, pp: 215-224.
  30. Papagianis, I.; Kagalou, J.; Leonados, D.; Petridis, V. and Kalfakakou, I., 2003. Copper and Zinc in four freshwater fish species from Lake Pamvotis (Greek). Environ international. Vol. 30, pp: 357-362.
  31. Pickering, A.D. and Pottinger, T.G., 1987. Lymphocytopenia and interregnal activity during sexual maturation in the brown trout, Fish Biology. Vol. 30, pp: 41-50.
  32. Qureshi, M. and Winselt, B., 1992. Biochemical difference of Zinc on Common carp (Cyprinus carpio) liver. Journal of biochemistry. Vol. 37, No. 3, pp: 184-190.
  33. Ranzani Paiva, M.J.T. and Godinho, H.M., 1985. Estudos haematologicos em curimbata, (Prochilodus scrofa) Steindachner, 1881 (Osteichthyes, Cypriniformes, Prochilodontidae). Serie Vermelha. Boletin do Instituto de pesca. Rios, F.S., Kalinin. Vol. 12, pp: 25-39.
  34. Satheeshkumar, P.; Ananthan, G.; Senthilkumar, D. and Jeevanantham, K., 2010. Comparative investigation on hematological and biochemical studies on wild marine teleost fishes from Vellar estuary, southeast coast of India. Journal of Comparative Clinical Pathology. Vol. 10, pp: 1091-1095.
  35. Serezli. Akhan, S. and Delihasan, F., 2011. Acute effects of copper and lead on some blood parameters on Coruh trout (Salmo coruhensis). African Journal of Biotechnology. Vol. 10, pp: 3204-3209.
  36. Shayne, C.G., 2007. Animal Models in Toxicology. Taylor and Francis, Boca Raton. 950 p.
  37. Shyong, S. and Jeng, Y., 2007. High Zinc in the erythrocyte plasma membrance of common carp (Cyprinus carpio). Fisheries Science. Vol. 73, pp: 421-428.
  38. Soszynski, M.; Filipiak, A.; Bartosz, G. and Gebiek, J., 1996. Effect of amino acid peroxides on the erythrocytes. Free Radic. Biol. Med. Vol. 20, pp: 45-51.
  39. Sovobodova, Z.; Vykusova, B. and Machova, J., 1994. Sub lethal chronic effects of pollutants on freshwater fish. Ed. R. Muller ir R. Lloyd. Lugano. pp: 39-52.
  40. Svobodova, Z.; Vykusova, B. and Machova, J., 1994. The effects of pollutants on selected hematological and biochemical parameters in fish. In: Sub lethal and chronic effects of pollutants on freshwater fish (Eds.: Müller, R. and Lloyd, R.,). Fishing New Books, London. 324 p.
  41. Svecevieius, G., 1999. Acute toxicology of Zinc to common fresh water fishes of Lithonia. Acta Zoologica. Lithonia. Hydrobilogia. Vol. 9, No. 2, pp: 114-128.
  42. Taylor, J.C.; Geer, L.N.; Wood, C.M. and Mc Donald, D.G., 2000. Physiological effects of chronic copper exposure to rainbow trout (Oncorhychus mykiss) in hand and soft water, evaluation of chronic indicators. Environ. Toxicol. Chem. Vol. 19, pp: 2298-2308.
  43. Tavares-Dias, M. and Moraes, F.R., 2007. Hematological and biochemical reference intervals for farmed channel catfish. Journal of Fish Biology. Vol. 71, pp: 383-388.
  44. Tishinova, V. and IIieva, N., 1994. Zoology. Vol. 85, pp: 98-109 (in Bulgarian).
  45. Tomova, E. and Lliana, V., 2007. Effects of zinc on morphology of erythrocytes and spleen in Carassius gibelio. J. Environ. Biol. Vol. 29, No. 6, pp: 897-902.
  46. Van-Duijn. J.R.C., 2000. Diseases of fishes. Narendra publishing House. Delhi, India. 174 p.
  47. Vosyliene, M.Z., 1996. Haematological parameters of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) during short-term exposure to copper. Ekologija. Vol. 3, pp: 12-18.
  48. World health organization (W.H.O). 2000. Gide line fur drinking water quality, Recommendation, W.H.O. Geneva, Switzerland. Vol. 1, 130 p.
  49. Weatherly, A.H.; Lace, P.S. and Stural, P.L., 1998. Zinc pollution and ecology of environment. Toxical-chem. Vol. 18, No. 10, pp: 225-230.
  50. Witeska, M., 2005. Stress in fish hematological and immunological effects of heavy metals. Electronic Journal of Ichthyology. Vol. 1, pp: 35-41.
  51. Wunderlin, D.; Diaz, M.; Ame, M.V.; Pesce, S.; Hued, A. and Bistoni, M.A., 2001. Pattern recognition techniques for the evaluation of spatial and temporal variations in water quality. A case study: Suquia river basin (Cordoba, Argentina). Water Research. Vol. 35, pp: 2881-2894.
  52. Xiaoyun, Z.; Mingyun, L.; Khalid, A. and Weinmin, W., 2009. Comparative of hematology and serum biochemistry of cultured and wild Dojo loach, Misgrurnus anguillicadatus. Fish Physiology Biochemistry. Vol. 35, pp: 435-441. 
  53. Yilmaz, M.; Selami, A. and Ferhat, D., 2011. Metal accumulation in sediment, water, and freshwater fish in a Dam Lake. Toxicological & Environmental Chemistry. Vol. 94, pp: 49-55.