تنوع ژنتیکی و تبارشناسی کوکر شکم‌سفید ( 1766,Pterocles alchata (Linnaeus با استفاده از توالی ناحیه سیتوکروم‌بی میتوکندری در شمال شرق ایران (مطالعه موردی: منطقه گمیشان)

نوع مقاله: تنوع زیستی

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، صندوق پستی: 15739-49138

2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، دانشکده محیط زیست و انرژی، گروه زیستگاه ها و تنوع زیستی، صندوق پستی: 14515-775

چکیده

یکی از بزرگ ­ترین جمعیت‌های کوکر شکم‌ سفید (Pterocles alchata) با بیش از چند هزار قطعه در فصل پاییز و زمستان در منطقه گمیشان استان گلستان پراکنش دارد. این گونه در زیستگاه‌های استپی خشک، باز و بدون درخت و بوته‌های بلند زیست می‌کند و با وجود کاهش جمعیت این گونه به ­دلیل استفاده از سموم آفت‌کش، شکار غیرقانونی، تغییر زیستگاه و اقلیم، تاکنون هیچ ­گونه مطالعه بوم‌شناسی و ژنتیکی بر روی این گونه در ایران صورت نگرفته است. در این تحقیق برای دستیابی به اولین اطلاعات در مورد روابط ژنتیکی در میان جمعیت‌های کوکر شکم‌ سفید در شمال­ شرق ایران 9 نمونه بافت این گونه در منطقه گمیشان جمع‌آوری شد. پس از استخراج دی‌ان‌ای، ژن سیتوکروم‌بی میتوکندری در 9 نمونه توسط واکنش زنجیره‌ای پلی‌مراز، تکثیر و 912 جفت نوکلئوتید از این ژن برای هر نمونه توالی‌یابی و ویرایش شد. براساس نتایج در بین نمونه‌های توالی‌یابی شده، سه هاپلوتایپ متفاوت شناسایی و تنوع هاپلوتایپی برابر با 0/417 برآورد شد. نتایج درخت تبارشناسی با روش Bayesian و بیش ­ترین احتمال نشان داد که تمامی نمونه‌ها مربوط به یک شاخه هستند و به­ خوبی از دو گونه کوکرگندمی (P. coronatus) و کوکرناماکوا (P. namaqua) که تنها توالی‌های ثبت شده از جنس کوکر در ژن‌بانک بودند جدا شده است که این امر بیانگر روند تکاملی خاص این گونه از سایر گونه‌های این جنس است. این مطالعه به­ عنوان نقطه آغاز مطالعات بر روی کوکر شکم‌ سفید با استفاده از ناحیه سیتوکروم‌بی در دنیاست که می‌تواند روابط تبارشناسی جمعیت‌های مختلف این گونه را مشخص کند.

کلیدواژه‌ها