اثر استرس نگه داری در شرایط اسارت بر تغییرات شاخص‌های فیزیولوژیک موثر در تولیدمثل ماهی ماده سفید دریای خزر (Rutilus frisii kutum)

نوع مقاله: فیزیولوژی (جانوری)

نویسنده

مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

ماهیان استخوانی دریای خزر از جمله مهم ­ترین و با ارزش ترین ماهیان این دریا می باشند، که متأسفانه ذخایر آن در سال ­های اخیر به دلایل متعدد رو به کاهش نهاده است. تحقیق حاضر، به ­منظور بررسی اثر استرس نگه ­داری بر تغییرات شاخص‌ های فیزیولوژیک موثر در تولیدمثل ماهیان مولد سفید دریای خزر انجام شد. ماهیان برای تطابق با شرایط جدید به ­مدت 3 روز دوره سازگاری را طی کردند و سپس ‌به ­‌طور تصادفی و به تعداد مساوی (10 عدد در هر مخزن) در 3 مخزن فایبرگلاس (گروه شاهد، تیمار اول، تیمار دوم) توزیع و به ­مدت 10 روز در شرایط اسارت نگه ­داری شدند. بعد  از 10 روز نگه ­داری، به ماهیان تیماراول و دوم هورمون محرک رسیدگی جنسی (Ovaprim) تزریق شد. از نمونه ­ها طی  3 مرحله، نمونه خون گرفته شد. نتایج نشان داد، میزان هورمون‌ 17بتااسترادیول پلاسما، بعد از 10 روز نگه­ داری و بعد از رسیدگی جنسی در تمام گروه های آزمایشی نسبت به قبل از شروع آزمایش کاهش یافت که این کاهش بعد از رسیدگی جنسی، نسبت به قبل از شروع  آزمایش معنی‌ دار  بود (0/05>P). میزان تستوسترون پلاسما، درهمه گروه‌های آزمایشی کاهش معنی‌ داری  داشت (0/05>P). تغییرات سطح هورمون پروژسترون در تمامی گروه‌های آزمایشی معنی‌ دار نبود (0/05<P). براساس نتایج این تحقیق، می‌ توان بیان نمود که استرس نگه ­داری در شرایط اسارت در مولدین ماده بر روی شاخص‌های فیزیولوژیک مورد بررسی، تاثیر­گذار بوده است. کاهش نسبی مقادیر پارامترهای بررسی شده موجود در پلاسمای خون این ماهیان، نظیر هورمون‌های جنسی پلاسما (17 بتا استرادیول، تستوسترون و پروژسترون) که در برخی موارد قابل ملاحظه و معنی‌ دار بود، نشان­ دهنده این اثرات است.

کلیدواژه‌ها


  1. امینیان­ فتیده، ب.؛ کریم‌زاده، ق.؛ جعفری، ع. و وحدتی‌راد، ن.، 1395. بررسی بیولوژی و تأثیر شرایط محیطی بر میزان صید و مهاجرت ماهی سفید در حوضه جنوب ­شرقی دریای خزر (استان گلستان). مجله پژوهش‌های جانوری (مجله زیست شناسی ایران). جلد 29،  شماره 4، صفحات 380 تا 400.
  2. خ‍ان‍ی‌ پ‍ور، ع.‌ا. و ولی‌ پور، ع.، 1388. ماهی سفید جواهر دریای خزر. موسسه تحقیقات شیلات ایران. مدیریت اطلاعات علمی. 77 صفحه.
  3. عسکریان، ف. و کوشا، آ.، 1385. مجموعه فیزیولوژی ماهی و آبزیان. نشر علوم کشاورزی. 432 صفحه.
  4. Campbell, P.M.; Pottinger, T.G. and Sumpter, J.P., 1994. Preliminary evidence that chronic confinement stress reduces the quality of gametes produced by brown and rainbow trout. Aquaculture. Vol. 120, No. 1-2, pp: 151-169.
  5. de Jesus, E.G.; Hirano, T. and Inui, Y., 1991. Changes in cortisol and thyroid hormone concentrations during early development and metamorphosis in the Japanese flounder, Paralichthys olivaceus. Gen. Comp. Endocrinol. Vol. 82, No. 3, pp: 369-376.
  6. Falahatkar, B.; Poursaeid, S.; Langroudi, H.E.; Efatpanah, I.; Meknatkhah, B. and Rahmati, M., 2013. Spawning induction in Kutum, Rutilus frisii kutum (Kamensky), with different hormones: Analysis of hormone profiles and induced spawning success. Arch. Pol. Fish. Vol. 21, No. 4, pp: 271-281.
  7. Falahatkar, B.; Poursaeid, S.; Shakoorian, M. and Barton, B., 2009. Responses to handling and confinement stressors in juvenile great sturgeon Huso huso. J. Fish Biol. Vol. 75, No. 4, pp: 784-796.
  8. Fischbach, F.T. and Dunning, M.B., 2009. Manual of Laboratory and Diagnostic Tests, 8th end. Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkins. 1317 p.
  9. Hwang, P.P.; Wu, S.M.; Lin, J.H. and Wu, L.S., 1992. Cortisol content of eggs and larvae of teleosts. Gen. Comp. Endocrinol. Vol. 86, No. 2, pp: 189-196.
  10. Haddy, J.A. and Pankhurst, N.W., 2000. The efficacy of exogenous hormones in stimulating changes in plasma steroids and ovulation in wild black bream Acanthopagrus butcheri is improved by treatment at capture. Aquaculture. Vol. 191, No. 4, pp: 351-366.
  11. Hiroi, J.; Sakakura, Y.; Tagawa, M.; Seikai, T. and Tanaka, M., 1997. Developmental changes in low-salinity tolerance and responses of prolactin, cortisol and thyroid hormones to low-salinity environment in larvae and juveniles of Japanese flounder, Paralichthys olivaceus. Zool. Sci. Vol. 14, No. 6, pp: 987-992.
  12. Hwang, P.P. and Wu, S.M., 1993. Role of cortisol in hypoosmoregulation in larvae of the tilapia (Oreochromis mossambicus). Gen. Comp. Endocrinol. Vol. 92, No. 2, pp: 318-324.
  13. Janz, D.M. and Van Der Kraak, G., 1997. Suppression of apoptosis by gonadotropin, 17β estradiol, and epidermal growth factor in rainbow trout preovulatory ovarian follicles. Gen. Comp. Endocrinol. Vol. 105, No. 2, pp: 186-193.
  14. Jentoft, S.; Aastveit, A.H.; Torjesen, P.A. and Andersen, Ø., 2005. Effects of stress on growth, cortisol and glucose levels in non-domesticated Eurasian perch (Perca fluviatilis) and domesticated rainbow trout (Oncorhynchus mykiss). Comp. Biochem. Physiol., Part A: Mol. Integr. Physiol. Vol. 141, No. 3, pp: 353-358.
  15. Kubokawa, K.; Watanabe, T., Yoshioka, M. and Iwata, M., 1999. Effects of acute stress on plasma cortisol, sex steroid hormone and glucose levels in male and female sockeye salmon during the breeding season. Aquaculture. Vol. 172, No. 3-4, pp: 335-349.
  16. Nikoo, M. and Falahatkar, B., 2012. Physiological responses in wild broodstocks of the Caspian Kutum (Rutilus frisii kutum) subjected to transportation stress. J. Appl. Anim. Welfare Sci. Vol. 15, No. 4, pp: 372-382.
  17. Pankhurst, N.W. and Van Der Kraak, G., 2000. Evidence that acute stress inhibits ovarian steroidogenesis in rainbow trout in vivo, through the action of cortisol. Gen. Comp. Endocrinol. Vol. 117, No. 2, pp: 225-237.
  18. Pankhurst, N.W. and Van Der Kraak, G., 1997. Effects of stress on reproduction and growth on fish. Fish Stress and Health in Aquaculture, GK Iwama, AD Pickering, JP Sumpter, CB Schreck (ed), Cambridge. pp: 73-93.
  19. Podhorec, P. and Kouril, J., 2009. Induction of final oocyte maturation in Cyprinidae fish by hypothalamic factors: a review. Vet. Med. Vol. 54, No. 3, pp: 97-110.
  20. Pottinger, T.G. and Carrick, T.R., 1999. Modification of the plasma cortisol response to stress in rainbow trout by selective breeding. Gen. Comp. Endocrinol. Vol. 116, No. 1, pp: 122-132.
  21. Ramsay, J.M.; Feist, G.W.; Varga, Z.M.; Westerfield, M.; Kent, M.L. and Schreck, C.B., 2006. Whole-body cortisol is an indicator of crowding stress in adult zebrafish, Danio rerio. Aquaculture. Vol. 258, No. 1-4, pp: 565-574.
  22. Schaefer, K.M., 2001. Reproductive biology of tunas. In Tuna physiology, ecology, and evolution. Vol. 19. Fish Physiology. (Eds BA Block and ED Stevens). pp: 225-270.
  23. Shafiei Sabet, S.; Imanpoor, M.R.; Aminian Fatideh, B. and Gorgin, S., 2009. Study on sexual maturity and levels of gonad steroid hormones in female kutum Rutilus frisii kutum (Kamenskii, 1901) during spawning season from river Sefid-Rood of the Southern Caspian Sea. J. Cell Anim. Biol. Vol. 3, No. 11, pp: 208-215.
  24. Simontacchi, C.; Poltronieri, C.; Carraro, C.; Bertotto, D.; Xiccato, G.; Trocino, A. and Radaelli, G., 2008. Alternative stress indicators in sea bass Dicentrarchus labrax, L. J. Fish Biol. Vol. 72, No. 3, pp: 747-752.
  25. Small, B.C., 2004. Effect of dietary cortisol administration on growth and reproductive success of channel catfish. J. Fish Biol. Vol. 64, No. 3, pp: 589-596.
  26. Snyder, D.E., 1984. Fish eggs and larvae. In Fisheries techniques. Nielsen, L.A. Johnson, D.L. (Eds). American Fisheries Society, Bethesda. pp: 165-198.
  27. Soso, A.B.; Gil Barcellos, L.J.; Ranzani‐Paiva, M.J.; Kreutz, L.C.; Quevedo, R.M.; Lima, M.; Bolognesida Silva, L.; Ritter, F.; Bedin, A.C. and Finco, J.A., 2008. The effects of stressful broodstock handling on hormonal profiles and reproductive performance of Rhamdia quelen (Quoy & Gaimard) females. J. World Aquacult. Soc. Vol. 39, No. 6, pp: 835-841.
  28. Stouthart, A.J.; Lucassen, E.C.; Van Strien, F.J.; Balm, P.H.; Lock, R.A. and Bonga, S.W., 1998. Stress responsiveness of the pituitary-interrenal axis during early life stages of common carp (Cyprinus carpio). Journal of endocrinology. Vol. 157, No. 1, pp: 127-137.